Tu byłem. Chopin.
Mapa obiektów, w których bywał lub mieszkał Fryderyk Chopin i z którymi na różne sposoby był związany, zawiera wiele niezwykłych budowli.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Bazylika św. Jana Chrzciciela i św. Rocha w Brochowie, fot. MARELBU/CC BY 3.0
Obrazek
bazylika_sw._jana_chrzciciela_i_sw._rocha_w_brochowie.jpg
Fryderyk Chopin urodził się 1 marca lub 22 lutego 1810 roku w Żelazowej Woli. Kilka miesięcy później został ochrzczony. Uroczystość odbyła się w tej samej świątyni, w której kilka lat wcześniej rodzice przyszłego kompozytora wzięli ślub, w kościele parafialnym św. Jana Chrzciciela i Rocha w Brochowie.
Położona kilka kilometrów na północ od Żelazowej Woli budowla to wyjątkowy zabytek architektury. Pierwszy obiekt sakralny w tym miejscu powstał zapewne już w XII wieku; obecny kościół zbudowano w latach 1551–1561. Projekt powstał zapewne w warsztacie Jana Baptysty z Wenecji, który osiadłszy w Polsce, wykształcił własny styl. Połączył elementy sztuki renesansu z obecnymi wciąż na polskiej ziemi lokalnymi tradycjami ceglanej architektury o średniowiecznym rodowodzie. Koncepcje te wcielił w życie w świątyniach w Broku, Głogowcu i właśnie w Brochowie. Ten ostatni kościół wyróżnia się także formą najbardziej zbliżoną do budowli warownej, ma masywne mury, trzy cylindryczne wieże, jest otoczony murem. Trójnawowe wnętrze ma prosty wystrój, którego ważnym elementem są geometryczne ornamenty pokrywające kolebkowe sklepienia.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Dworek Chopina, Duszniki-Zdrój, fot. Jacek Halicki/CC BY-SA 4.0
Obrazek
2024_duszniki-zdroj_dworek_chopina_3.jpg
Chopin był nastolatkiem, gdy z matką i siostrami przyjechał na wakacje do Kotliny Kłodzkiej. W 1826 roku spędzał czas w Bad Reinerz, kurorcie dziś znanym jako Duszniki-Zdrój. Wizyta nie była dziełem przypadku: chorowity Frycek został przywieziony do uzdrowiska na podreperowanie zdrowia. Poza spacerami i kuracją leczniczymi wodami młodzieniec zajmował się także muzyką. Dał nawet w kurorcie nieplanowany koncert; w listach do przyjaciół narzekał, że musiał grać na instrumencie bardzo kiepskiej jakości.
Recital młodego muzyka odbył się w teatrze zdrojowym, który zachował się do dziś (w odróżnieniu od pensjonatu, w którym mieszkali Chopinowie). Utrzymany w stylu dworkowym budynek – na część tamtego wydarzenia z 1826 roku – został przemianowany na Dworek Chopina. Od 1946 roku odbywa się w nim Międzynarodowy Festiwal Chopinowski. Na cześć kompozytora nazwano także jedno z leczniczych źródeł – w Dusznikach można się napić wody „Pieniawa Chopina”.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Klasycystyczny dworek, siedziba Ośrodka Chopinowskiego w Szafarni, fot. Antoni Wójcik/CC BY-SA 4.0
Obrazek
manor_in_szafarnia.jpg
Letnie miesiące w latach 1824 i 1825 uczący się wówczas w liceum Chopin spędzał w majątku Szafarnia, położonym w województwie kujawsko-pomorskim. Należał on do Juliusza Dziewanowskiego, ojca szkolnego kolegi Fryderyka. Jak sam kompozytor potem wspominał, to w Szafarni miał okazję poznawać muzykę ludową, którą uważał za ważną inspirację w swojej twórczości. Dziś w pałacu działa Ośrodek Chopinowski z programem edukacyjnym, wystawienniczym i koncertowym, skierowanym przede wszystkim do młodych melomanów. Wśród wielu działań Ośrodka jest organizowany od 1992 roku Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Pałac Prezydencki w Warszawie, korpus główny pałacu oraz pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, fot. Marcin Białek/CC BY-SA 4.0
Obrazek
warszawa_palac_prezydencki_2011.jpg
Pałac przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, będący dziś siedzibą Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w przeszłości wiele razy zmieniał nie tylko właścicieli, ale i wygląd. Jego pierwsze wcielenie powstało w 1635 roku, kiedy to parcelę kupił hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski i stojący tu drewniany budynek nakazał zamienić w murowany pałac w stylu wczesnobarokowym.
Kilkadziesiąt lat później rezydencja należała już do rodu Lubomirskich, później przeszła w ręce Radziwiłłów, każdy kolejny właściciel przykładał się do rozbudowy i przebudowy gmachu. Pałac powiększył się, zmienił wystrój na późnobarokowy. W 1818 roku pałac od Radziwiłłów wykupił rząd Królestwa Polskiego i przeznaczył na siedzibę namiestnika, generała Józefa Zajączka. Wtedy też budowlę przebudowano według projektu Chrystiana Piotra Aignera, nadając jej formę klasycystyczną. Po odzyskaniu niepodległości Marian Lalewicz dokonał przebudowy pałacu w siedzibę premiera i Rady Ministrów RP. Gmach przetrwał II wojnę światową, po jej zakończeniu Teodor Bursche, Antoni Jawornicki i Borys Zinserling zaprojektowali jego renowację i modernizację. W latach PRL służył państwowym urzędnikom, od 1994 roku należy do Kancelarii Prezydenta RP.
Pałac wiele razy był miejscem ważnych wydarzeń, bywali w nim król Stanisław August i car Aleksander II, nocował tu Napoleon Bonaparte. A ośmioletni wówczas Fryderyk Chopin 24 lutego 1818 roku dał tu swój pierwszy koncert – czy raczej wziął udział w koncercie zorganizowanym przez Juliana Ursyna Niemcewicza i kierowane przez niego Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Pałac Myśliwski Książąt Radziwiłłów w Antoninie, fot. Travelphoto /Forum
Obrazek
palac_mysliwski_ksiazat_radziwillow_forum-0431359143.jpg
Do wiejskiej rezydencji w Antoninie w Wielkopolsce Fryderyk Chopin przybył prawdopodobnie dwa razy, jesienią 1827 i 1829 roku na zaproszenie gospodarza, Antoniego Radziwiłła. Książę Radziwiłł był admiratorem talentu Chopina, a także osobą muzykalną – obaj panowie kilka razy grali wspólne recitale. Dla księcia, który sam grał na wiolonczeli, kompozytor napisał Poloneza C-dur op. 3 na wiolonczelę i fortepian. Podczas pobytów w Antoninie Chopin uczył także gry na fortepianie córkę gospodarza, Wandę. Dziś pałacyk znajduje się pod opieką Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu, które co roku organizuje tu festiwal Chopin w barwach jesieni.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Henryk Hektor Siemiradzki, „Chopin u Radziwiłła w 1829 roku”, 1888, fot. Biblioteka Narodowa Polona
Obrazek
fryderyk_chopin_radziwil_polona.jpg
Pałac myśliwski książąt Radziwiłłów w Antoninie jest budowlą ciekawą nie tylko ze względu na Chopina. Został zbudowany w latach 1821–1826 według projektu Karla Friedricha Schinkla, cenionego niemieckiego architekta epoki klasycyzmu. Niewielki budynek założono na nietypowym dla świeckiej budowli planie krzyża greckiego. Cały korpus pałacu zajmuje wysoki na trzy kondygnacje salon z ozdobnym stopem. Jedno ze skrzydeł budynku kryje klatkę schodową, w pozostałych znajdują się pokoje. Elewacje pałacu zostały obłożone sosnowymi balami, jednak obiekt wzniesiono w konstrukcji murowanej tzw. muru pruskiego, kiedy to szkielet drewniany wypełniony zostaje murem z cegły.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Kościół ewangelicko-augsburski Świętej, Warszawa, fot. ot. Kapitel/CC BY-SA 4.0
Obrazek
warszawa_kosciol_swietej_trojcy_1.jpg
Miejsc, w których koncertował Fryderyk Chopin, jest bardzo wiele, liczne zachowały się do dziś. Jednym z nich jest warszawski kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy. Chopin grał tu w kwietniu 1825 roku, a na widowni siedział m.in. car Aleksander I.
Choć kościół św. Trójcy to obiekt sakralny, został zaprojektowany z dużą wrażliwością na dźwięk: do dziś wnętrze jest często wykorzystywane jako sala koncertowa. Walory akustyczne łączą się tu z doskonałą architekturą. Gmach zaprojektował Szymon Bogumił Zug w latach 70. XVIII wieku, zaraz po tym, gdy król Stanisław August Poniatowski nadał wspólnocie ewangelickiej przywilej królewski zbudowania nowego kościoła. Na projekt świątyni rozpisano wówczas konkurs, projekt Zuga wybrał podobno sam polski władca.
Miejsce, gdzie ideał sięgnął bruku
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Pałac Zamoyskich, ul. Nowy Świat 67/69, Warszawa, fot. Adrian Grycuk/CC BY 3.0
Obrazek
palac_zamoyskich_w_warszawie_2023.jpg
W 1839 roku Andrzej Zamoyski został właścicielem pałacu przy warszawskim Nowym Świecie. Na początku lat 40. powierzył przebudowę i rozbudowę rezydencji Henrykowi Marconiemu. Architekt zamienił ją w zdobny i elegancki miejski pałac w stylu klasycyzmu, o głównej osi podkreślonej trójkątnym naczółkiem i zdobionej płaskorzeźbami. Gmach –o nazwie Dom Interesów Andrzeja Zamoyskiego – służył właścicielowi m.in. jako reprezentacyjne miejsce do prowadzenia interesów. Trwało to jednak krótko, bo w 1862 roku Zamoyski wyjechał z Warszawy i nigdy już do niej nie wrócił.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Cyprian Kamil Norwid, " Fortepian Szopena", 1933, fot. Biblioteka Narodowa Polona
Obrazek
fortepian_szopena_polona_2.jpg
W jednym z mieszkań znajdujących się w tym budynku, na trzecim piętrze, mieszkała młodsza siostra Fryderyka Chopina, Izabella Barcińska. To w nim przechowywała fortepian brata i właśnie ten fakt ze wszystkich zdarzeń związanych z budynkiem przeszedł do historii i stał się częścią polskiej kultury. 19 września 1863 pałac był miejscem zamachu na carskiego namiestnika Fiodora Berga – z jego okien zrzucono na jego karocę bomby. W odwecie rosyjskie wojsko splądrowało pałacowe wnętrza, wyrzucając przez okna dobytek jego mieszkańców. Jednym ze zniszczonych w ten sposób obiektów był fortepian Chopina. Zdarzenie to kilka miesięcy później posłużyło Cyprianowi Kamilowi Norwidowi za kanwę wiersza Fortepian Chopina.
[…] Ten!… co Polskę głosił, od zenitu
Wszechdoskonałości Dziejów
Wziętą, hymnem zachwytu,
Polskę – przemienionych kołodziejów;
Ten sam – runął – na bruki z granitu! [...]
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Kościół pw. Świętego Krzyża, ul. Krakowskie Przedmieście 3, Warszawa, epitafium z sercem Chopina, fot. Marek Bazak/East News
Obrazek
epitafium_z_sercem_chopina_en_01367913_0006.jpg
W listopadzie 1830 roku Fryderyk Chopin wyjechał z Polski – i nigdy już do niej nie wrócił. Zamieszkał w Paryżu. Kiedy jednak towarzyszące mu całe życie choroby, przede wszystkim gruźlica, nasiliły się i kompozytor miał świadomość, że umiera, poprosił, aby po śmierci jego serce zostało pochowane w Warszawie. Zmarł 17 października 1849 roku, a kolejnego dnia jego serce został zamknięte w słoju wypełnionym spirytusem. Dwa miesiące później starsza siostra Chopina, Ludwika Jędrzejewiczowa potajemnie przywiozła niezwykły pakunek do Warszawy.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Grobowiec Fryderyka Chopina, Cmentarz Pere-Lachaise, Paryż, fot. fot Tadeusz Koniarz/Reporter/East News
Obrazek
chopin_paris_123_.jpg
Ostatecznie słój został umieszczony w bazylice Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu (był to kościół parafialny rodziny Chopinów). Najpierw przechowywano je w tzw. dolnym kościele, w 1880 roku wmurowano je w lewy filar nawy głównej i oznaczono zaprojektowanym przez Leonarda Marconiego epitafium. W czasie powstania warszawskiego słój z niezwykłą zawartością wydobyto z zagrożonej walkami świątyni i ukryto w… fortepianie na plebanii kościoła w Milanówku. 7 października 1945 roku, w rocznicę śmierci Chopina, jego serce wróciło na swoje miejsce w kościele św. Krzyża.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Muzeum Fryderyk Chopina, ul. Okólnik 1, Warszawa, fot. Piotr Borkowski/Getty Images
Obrazek
muzeum_fryderyk_chopina_gettyimages-1170979229.jpg
W 2002 roku powstał Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (NIFC). Utworzono go w oparciu o działające od XIX wieku kolejne instytucje zajmujące się spuścizną po słynnym kompozytorze. Sekcję im. Fryderyka Chopina przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, przekształconą w Instytut Fryderyka Chopina, później Towarzystwo im. Fryderyka Chopina. Wśród wielu zadań NIFC jest także prowadzenie istniejącego od 1955 roku Muzeum Fryderyka Chopina. Obie instytucje mają swoją siedzibę w Zamku Ostrogskich, zabytkowej rezydencji przy ulicy Tamka w Warszawie. Początki tej budowli sięgają XVI wieku, budowlę w znanej dziś formie zaprojektował w latach 80. XVII wieku – dla podkanclerzego koronnego Jana Krzysztofa Gnińskiego – Tylman z Gameren.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Muzeum Fryderyk Chopina, ul. Okólnik 1, Warszawa, fot. Piotr Borkowski/Getty Images
Obrazek
muzeum_fryderyk_chopina_23_gettyimages-1170979221.jpg
Malowniczo posadowiony na tarasie stromej skarpy wiślanej gmach otrzymał formę reprezentacyjną, utrzymano go w stylu klasycyzującego baroku. Przez wiele lat, ze względu na to, że znajduje się na wysokim szczycie skarpy, górował nad okolicą, był też dobrze widziany z drugiego brzegu Wisły. Jak większość magnackich rezydencji w kolejnych stuleciach zmieniał właścicieli i wygląd, przebudowywany i modernizowany. Spalony przez Niemców w czasie powstania warszawskiego został po wojnie odbudowany, a w 1953 przekazano go na siedzibę Instytutu im. Fryderyka Chopina. Sam Chopin nigdy jednak nie był w budynku, który od siedmiu dekad najsilniej się kojarzy właśnie z nim.