Nie trzeba wychodzić z domu! Opery i koncerty online

das_rheingold_wiener-staatsoper-michael_pohn.jpg, default, Tomasz Konieczny w Das Rheingold, fot. Michael Pohn / Wiener Staatsoper

#muzyka

#teatr

Wagner, Bacewicz, Trupa Trupa czy "Czarodziejska góra" Mykietyna? Culture.pl przedstawia przewodnik po streamingach na czas kwarantanny.

Życie koncertowe całego świata od dawna przenosi się do internetu. Techniki transmisji są coraz doskonalsze i łatwiej dostępne – posiadając dobrej jakości nagłośnienie, możemy uzyskać naprawdę niezłą jakość dźwięku. Oczywiście nie będzie to doświadczenie porównywalne z obecnością na sali koncertowej – chociaż już w niedługim czasie takie przeżycia mogą być możliwe dzięki szybko rozwijającym się technologiom wirtualnej rzeczywistości, VR. Streamingowany koncert nie brzmi też jak płyta live, zmasterowana i zmiksowana przez inżynierów dźwięku.

Czego posłuchać w najbliższych tygodniach, kiedy życie koncertowe w realu jest ograniczone przez zagrożenie epidemiologiczne?

Opery prosto z Wiednia, Nowego Jorku i Warszawy

Słynna Opera Wiedeńska, instytucja, z którą związani są m.in. Tomasz Konieczny i Piotr Beczała, postanowiła przez ponad dwa tygodnie, od 15 marca do 2 kwietnia, codziennie udostępniać darmowo nagrania innej opery. Nagrania będą dostępne na stronie Wiener Staatsoper przez 24 godziny. Pełny harmonogram dostępny jest na stronie Opery, organizatorzy zastrzegają sobie możliwość drobnych zmian w programie.

Tomasza Koniecznego będziemy mogli usłyszeć i zobaczyć w wyreżyserowanych przez Svena-Erika Bechtolfa operach Ryszarda Wagnera: "Walkirii" pod dyrekcją Simona Rattle'a (18 marca), i prowadzonych przez Axela Kobera "Zygfrydzie" (22 marca) i "Zmierzchu bogów" (28 marca). Piotr Beczała pojawi się w Państwa domach 23 marca i 26 marca za sprawą streamingu dwóch różnych wykonań tej samej opery, czyli "Toski" Giacoma Pucciniego w reżyserii Margarethe Wallmann, dyryguje Marco Armiliato. Pierwsze z nich to retransmisja koncertu z lutego 2019 roku, drugie to nagranie z czerwca tego samego roku.

Podobne rozwiązanie wprowadziła nowojorska Metropolitan Opera. W trakcie zamknięcia opery z powodu kwarantanny będą każdego wieczoru – o 19.30 czasu wschodniego, czyli 30 minut po północy według czasu środkowoeuropejskiego – nadawać inną operę. Przedstawienia będą dostępne na stronie MET przez 20 godzin. Dotychczas opublikowano tylko repertuar na nadchodzący tydzień. 21 marca zobaczymy nagranie "Łucji z Lammermooru" Gaetana Donizettiego. W rolach głównych śpiewali: Anna Netrebko, Piotr Beczała i Mariusz Kwiecień; orkiestrą MET kierował Marco Armiliato. Nagranie podchodzi z 2009 roku.

A co słychać w wirtualnych salach naszych krajowych teatrów operowych?

Thumbnail — "Tosca" w Teatrze Wielkim, reż. Barbara Wysocka, fot. Krystian Bielatowicz

Dzięki portalowi Opera Vision możemy powtórzyć sobie "Toskę" Giacomo Pucciniego w reżyserii Barbary Wysockiej, spektakl Teatru Wielkiego – Opery Narodowej z 2019 roku. Tytułową rolę zaśpiewała Ewa Vesin, w Cavaradossiego wcielił się Mickael Spadaccini, Scarpię gra Krzysztof Szumański. Orkiestrą TW-ON dyrygował Tadeusz Kozłowski, który znakomicie wydobył wszelkie detale z partytury jednej z najpopularniejszych oper – pod względem muzycznym był to jeden z najlepszych spektakli 2019 roku w warszawskiej operze (zaraz obok "Billy'ego Budda" Brittena). Reżyserka przeniosła swoją inscenizację do lat 70. XX w., Cavaradossi zamiast pędzla posłguje się aparatem fotograficznym, w warstwie wizualnej znajdziemy wiele odniesień do włoskiego kina tamtych czasów. Opera będzie dostępna w streamingu do 5 czerwca.

W niezrównanej – nie tylko w czasie kwarantanny – Ninatece obejrzeć można "Króla Rogera" Karola Szymanowskiego w reżyserii Mariusza Trelińskiego. Dyrektor artystyczny warszawskiej Opery jest autorem aż trzech inscenizacji najsłynniejszej polskiej opery XX wieku – dwukrotnie w Warszawie (2000, 2018) i raz we Wrocławiu (2007). Ninateka udostępnia wersję z Opery Wrocławskiej: mniej monumentalną, oszczędniejszą. Reżyser zrezygnował tu z dokładnego określenia czasu i miejsca akcji, posługując się mitologicznymi odniesieniami opisywał władzę autorytarną. Michał Bristiger opisując tamten teatr Trelińskiego mówił o "polifonii znaków".

"Czarodziejska góra", opera w II aktach. Muzyka: Paweł Mykietyn, libretto: Małgorzata Sikorska-Miszczuk, reżyseria: Andrzej Chyra, scenografia: Mirosław Bałka. Premiera: 26 czerwca 2015, Malta Festival Poznań, fot. Maciej Zakrzewski

Festiwal Malta udostępnia zapis "Czarodziejskiej góry" Pawła Mykietyna w reżyserii Andrzeja Chyry. Opera Mykietyna dostępna będzie online 22 marca, od godziny 20. To pierwszy pokaz pełnego nagrania tej opery. Libretto Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk powstało na podstawie powieści Thomasa Manna opisującej intelektualne, emocjonalne i duchowe dojrzewanie Hansa Castorpa w sanatorium Berghof w Davos. W interpretacji polskich twórców kluczową postacią staje się Amerykanka, o której Mann wspomina tylko na początku książki, w jednym zdaniu. Dowiadujemy się, że kobieta umiera przed przyjazdem Hansa, a on zajmuje jej pokój. Dla Andrzeja Chyry jest to: "opowieść o dojrzewaniu do śmierci". Na scenie zobaczymy m.in. Agatę Zubel (Amerykanka), Łukasza Koniecznego (Behrens), Szymona Maliszewskiego (Hans), Barbarę Kingę Majewską (Kławdia) i Urszulę Kryger (Naphta).

Koncerty w Ninatece

Na stronie wspomnianej już Ninateki znajdują się zapisy aż 317 koncertów. Chyba każdy znajdzie tam coś dla siebie – są wybrane koncerty z Warsaw Summer Jazz Days i Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, symfonie Beethovena grane przez Maseckiego, dzieła Pendereckiego dyrygowane przez samego maestro, Hemp Gru, Molesta i Zbigniew Wodecki z Mitch & Mitch.

Trudno wybrać najlepsze koncerty z tak bogatego zbioru, dlatego polecę koncerty dość świeże – obydwa zostały nagrane w ramach cyklu "FINA na ucho" w siedzibie Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego przy ulicy Wałbrzyskiej w Warszawie.

Zdecydowanie warto, wręcz trzeba, posłuchać wspólnego koncertu niestrudzonego poszukiwacza nowych brzmień perkusyjnych i niecodziennych rozwiązań rytmicznych Huberta Zemlera z Szabolcsem Esztényim – nestorem polskiej awangardy i improwizacji, pianistą, który współpracował z Kazimierzem Serockim, Tomaszem Sikorskim i Zygmuntem Krauzem. W 2018 roku wspólnie nagrali album "Kreatura".

Rockowy kwartet Trupa Trupa zagrał piosenki z płyt "Headache" i "Jolly New Songs". Dlaczego warto sięgnąć po nagranie z ich koncertu? Grzegorz Kwiatkowski w wywiadzie dla Culture.pl opowiadał:

Nasze koncerty są mocne, agresywne, ale i pełne pomyłek. Ciągle mamy problemy. Im większe problemy, tym lepiej (...) Chodzi o to, że każda pomyłka otwiera nas na nową przestrzeń. Wydaje mi się, że mamy bardzo dobrą intuicję do ogrywania pomyłek.

Wizyta w Filharmonii Narodowej i Berlińskiej

W przerwach pomiędzy kolejnymi częściami utworów miejsce orkiestry zajmuje zespół pochrząkujących, kaszlących, dmuchających w chusteczkę słuchaczy. Najbardziej olśniewające pulmosymfonie możemy usłyszeć jesienią, ale podczas przesilenia wiosennego też jest całkiem nieźle. W czasie lęku przed pandemią takie odgłosy dla wielu byłyby wielce rozpraszającym i ciężkim do zniesienia przeżyciem. Na szczęście filharmonie obecne są też w internecie, więc możemy słuchać muzyki bez obawy o zamiary krążących po sali koncertowej drobnoustrojów.

Filharmonia Narodowa w Warszawie na swoim YouTube'owym kanale udostępnia kilkadziesiąt nagranych utworów. Po które z nich sięgnąć? Na pewno warto posłuchać, jak Bartłomiej Nizioł na instrumencie Guarneriego del Gesu z 1727 roku i Warszawscy Filharmonicy pod batutą Christopha Königa wykonują VI Koncert skrzypcowy Grażyny Bacewicz. Kompozytorka słynęła z krytycznego stosunku do własnej twórczości. Bacewicz napisała ten utwór w 1957 roku, ale odłożyła go do szuflady – prawykonanie odbyło się dopiero w zeszłym roku, w jej 110. rocznicę urodzin i 50. rocznicę śmierci. To utwór pełen interesujących barw, odwołujący się do nurtu neoklasycznego, nawiązujący oberkowymi rytmami do folkloru.

Na potrzeby melomanów z całego świata, którzy w ostatnich tygodniach starają się raczej nie wychodzić z domu, zareagowali Berlińscy Filharmonicy. Do 31 marca wszystkie nagrania na swojej stronie udostępniają za darmo – wystarczy się zarejestrować, korzystając z kodu "BERLINPHIL". W archiwum znajduje się wiele ciekawych koncertów związanych z polską muzyką – Berlińczycy grali utwory Chopina, Lutosławskiego, Moniuszki, Pendereckiego i Wieniawskiego. Występowali z nimi także polscy dyrygenci (m.in. Andrzej Boreyko i Antoni Wit) i soliści, np. Piotr Anderszewski czy Krystian Zimerman, ograniczając się tylko do pianistów. Wspomniane nagrania łatwo odszukać, przeszukując rubryki "Composers", "Conductor" i "Soloist" w "Concert Archive".

Po które koncerty warto sięgnąć najbardziej? Polecałbym wspólny występ Berlińczyków ze zmarłym w 2017 roku Stanisławem Skrowaczewskim – jednym z najwybitniejszych interpretatorów muzyki Antona Brucknera. W programie koncertu znajduje się recytacyjna "Gesangsszene" na baryton Karla Amadeusa Hartmanna oparta na tekście Jeana Giraudoux (śpiewa Matthias Goerne) i naszpikowana cytatami z twórczości Wagnera III Symfonia Brucknera.

Warto też posłuchać któregoś z koncertów Simona Rattle'a, dyrygenta prowadzącego od 2002 do 2018 roku Berliner Philharmoniker. Rattle jest wiekim popularyzatorem polskiej muzyki, wystarczy wspomnieć o jego nagraniach z utworami Lutosławskiego. Zachęciłbym do posłuchania koncertu, który odbył się z okazji 25. rocznicy zburzenia muru berlińskiego – obok znanej każdemu IX Symfonii Beethovena zabrzmiało "Stabat mater" Karola Szymanowskiego. W 2020 roku świat muzyczny obchodzi 250. rocznicę urodzin kompozytora z Bonn; niestety wiele koncertów zostało już odwołanych z powodu pandemii COV-19. Wielkanocny Festiwal im. Ludwiga von Beethovena po raz pierwszy nie odbędzie się wiosną – organizatorzy podjęli decyzję o przeniesieniu go na wrzesień.

Warto zaglądać również na Facebookową stronę Narodowego Forum Muzyki – wrocławska instytucja zapowiada tam na bieżąco swoją działalność w trybie online: prezentacje wydawnictw płytowych, rejestracje koncertów, występy instrumentalistów.

Koncerty domowe

Niektórzy artyści postanowili nadawać ze swoich domów. Wspominany już Piotr Beczała i śpiewaczka Joyce DiDonato wraz ze swoimi znajomymi przegrywają sobie w domowym studiu fragmenty "Werthera" Julesa Masseneta – premiera w MET została odwołana. To prawdziwa gratka dla wielbicieli głosów nowojorskich śpiewaków i okazja, żeby poznać operę z pewnego dystansu – bez kostiumów, orkiestry, wielkiej sali, nadwyrężania głosu. Tym bardziej, że maju w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej odbędzie się premiera "Werthera" w reżyserii Willy'ego Deckera. Nie usłyszymy tam co prawda Beczały ani DiDonato, ale przedstawienie zapowiada się bardzo ciekawie.

ehh hahah, jeden z twórców nowej fali polskiej muzyki elektronicznej, swoją muzykę wydawał muzykę m.in. w Audile Snow i Magii, od początku marca prowadzi streamingi z pulpitu swojego komputera. Nie prowadzi transmisji koncertów ani setów didżejskich, to raczej pamiętnik z nauki nowego programu do produkcji muzyki. ehh hahah pisze: "Zacząłem tworzyć w Bitwig Studio kiedy zepsuł mi się komp. Dodatkowo nie mam żadnych sampli i presetów, wszystko robię od zera, proces nauki i odkrywania programu można obserwować na żywo".

Archiwa konkursów

III etap Konkursu Chopinowskiego, 15 października, 2015. Na zdjęciu: Kate Liu, fot. Bartek Sadowski / NIFC

Większość wydarzeń sportowych została odwołana, miłośnicy sportu muszą zadowolić się powtórkami. Z konkursami muzycznymi jest podobnie – przesłuchania do Konkursu Chopinowskiego zostały przesunięte z kwietnia na wrzesień. Kto tęskni za emocjami bezlitosnych zmagań młodych artystów, może sięgnąć po nagrania z poprzednich edycji muzycznych igrzysk. Archiwa Konkursów: Chopinowskiego, Wieniawskiego czy Moniuszki dostępne są na Youtubie.

Telewizyjne powtórki

Czasami nachodzi nas ochota na pooglądanie telewizji. Co prawda trudno znaleźć tam coś o muzyce, ale na ratunek przychodzi TVP Kultura. "Antyfonie" to program poświęcony bardzo szeroko rozumianej polskiej muzyce eksperymentalnej. Do tej pory wyemitowano ponad 20 odcinków poświęconych muzyce elektronicznej, klubowej, komponowanej, improwizowanej, industrialnej, noise'owej, sound artowi... Autorami programu są Jacek Staniszewski i Andrzej Załęski. "Dzika muzyka" to program poświęcony tradycjom i korzeniom polskiej muzyki, a także muzykom, którzy dbają o to, żeby polska wieś nie zamilkła. Inicjatorem programu był Janusz Prusinowski, skrzypek, lirnik, harmonista, dyrektor festiwalu Wszystkie Mazurki Świata, jeden z artystów odpowiedzialnych za odrodzenie muzyki polskiej wsi.

Język Polish

muzyka klasyczna

opera