Przebijające się głosy: Polacy na scenach operowych świata

tomasz_konieczny_portret.jpg, default, Tomasz Konieczny, fot. http://tomasz-konieczny.eu , Przebijające się głosy: Polacy na scenach operowych świata

#muzyka

#teatr

Polscy śpiewacy i polskie śpiewaczki podbijają największe sceny operowe świata: MET w Nowym Jorku, Covent Garden w Londynie, La Scalę w Mediolanie, wiedeńską Staatsoper, Opéra Bastille w Paryżu, festiwal wagnerowski w Bayreuth. Właściwie to od zawsze uwodzili publiczność największych teatrów operowych.

W ostatnich dekadach XIX i na początku XX wieku w salach La Scali królowało rodzeństwo Reszków: bas Edward (śpiewał na premierze "Aidy" Giuseppe Verdiego) i sopranistka Józefina (słynna odtwórczyni Małgorzaty z "Fausta" Charlesa Gounoda). Ich brat Jan nigdy nie śpiewał w Mediolanie, związany był za to ze scenami Paryża, Lizbony, Madrytu, Londynu i Nowego Jorku.

Lwowska śpiewaczka Teresa Arklowa (1861–1929) w latach 80. wyjechała z Galicji do Paryża, później śpiewała w teatrach operowych całej Europy – od Londynu do Odessy. Największą sławę zdobyła w Mediolanie, gdzie założyła własną szkołę śpiewu. Słynęła ze śpiewania bel canto, ale do historii przeszła też jej interpretacja Halki i postaci Wagnerowskich. Jeśli jesteśmy przy Wagnerze, warto wspomnieć o tenorze Aleksandrze Bandrowskim (1860–1913), tłumaczu librett Wagnera na język polski. Był solistą opery we Frankfurcie nad Menem, występował też w Wiedniu i Mediolanie. Przeszedł zaś do historii polskiej opery jako pierwszy odtwórca tytułowej roli w "Manru" Ignacego Jana Paderewskiego (śpiewał tę rolę również w nowojorskiej Metropolitan Opera – przypomnijmy, że dzieło Paderewskiego jest jedyną polską operą, która była wystawiona na tej prestiżowej scenie).

To tylko wierzchołek góry lodowej. Polskim śpiewaczkom i śpiewakom, którzy zrobili karierę na świecie, można byłoby poświęcić kilka książek. Adelajda Bolska (1863–1930) była najbardziej ceniona za role Wagnerowskie, ale nie stroniła od lżejszego repertuaru. Była solistką dworu carskiego i to dzięki jej staraniom Mikołaj II wydał pozwolenie na wybudowanie pomnika Chopina w warszawskich Łazienkach. Tadeusz Franciszek Bawół, na świecie znany jako Franco Beval (1904–1964), debiutował w 1935 roku w warszawskim Teatrze Wielkim, śpiewając w "Halce", ale największą karierę zrobił w La Scali i Covent Garden (w Polsce mało kto o nim pamięta). Ganna Walska (1887-1984), uchodziła za niezbyt utalentowaną śpiewaczkę, ale występowała w MET z samym Caruso. Głosu dawnych mistrzów możemy poszukiwać na szelakowych płytach; niekoniecznie trzeba udawać się do antykwariatu, bo wiele z tych nagrań dostępnych jest w internecie. Powróćmy jednak do współczesności.

Konieczny w Stanach, Konieczny w Niemczech

Tomasz Konieczny debiutował w Nowym Jorku już w 2014 roku, śpiewał rolę Jochanaana w koncertowym wykonaniu "Salome" Richarda Straussa w Carnegie Hall. Właściwie był to tylko kolejny przystanek w karierze pochodzącego z Łodzi śpiewaka, na szczyt wszedł już kilka sezonów wcześniej, kiedy w 2008 roku wystąpił w Operze Wiedeńskiej w "Pierścieniu Nibelungów" Richarda Wagnera pod batutą Franza Welsera-Mösta. Od tamtej pory wyrasta na jednego z wiodących śpiewaków wagnerowskich, tę pozycję potwierdził jego występ na festiwalu w Bayreuth. W 2018 roku zaśpiewał tam w premierowym "Lohengrinie" (dyr. Christian Thielemann, reż. Yuval Sharon) w roli Telramunda. Rolę tytułową śpiewał Piotr Beczała. Co to znaczy być śpiewakiem Wagnerowskim? Konieczny wyjaśnia to w wywiadzie z Anną S. Dębowską na łamach "Gazety Wyborczej":

Po pierwsze i najważniejsze: żeby śpiewać Wagnera, trzeba go kochać. W wokalnym fachu śpiewacy wagnerowscy należą do elity, bo nie każdy jest w stanie udźwignąć wymagania tej muzyki. Trzeba mieć mocny głos, który przebije się przez rozbudowaną i gęsto zinstrumentowaną orkiestrę. Kolejna rzecz to gotowość zapoznania się ze scenicznym niemieckim, który jest czymś innym niż mowa potoczna.

Występ MET to kolejny szczebel kariery zdobywany przez Koniecznego, z pewnością nie ostatni. W marcu 2019 roku zaśpiewał w roli Albericha w "Pierścieniu Nibelunga". Śpiewał też jako Abimélech w "Samsonie i Dalili" Camille'a Saint-Saënsa. Anthony Tommasini z "The New York Times" napisał o jego występie w "Złocie Renu", pierwszej części tetralogii Wagnera, następująco:

"Wybitnym członkiem obsady był Tomasz Konieczny, potężny bas, w przełomowym debiucie w MET jako Alberich […] ze swoim mocnym, przecinającym orkiestrę głosem, Konieczny sportretował Alberich jako postać szyderczą i niebezpieczną".

Na scenę MET Konieczny powróci jeszcze w maju 2019 roku. 20 marca 2019 roku wystąpi wraz z Lechem Napierałą w siedzibie Fundacji Kościuszkowskiej z polskojęzycznym programem: "Winterreise" Schuberta w tłumaczeniach, czy raczej adaptacjach, Stanisława Barańczaka. Koncert wspierany jest przez program Polska Music Instytutu Adama Mickiewicza.

Warto pamiętać też o młodszym o 13 lat bracie Tomasza, Łukaszu Koniecznym, który robi karierę w Niemczech. Ma w repertuarze ponad 50 ról operowych, w większości są to drobne role, ale coraz częściej sięga po poważniejsze partie. Od sezonu artystycznego 2011 jest solistą Deutsche Oper am Rhein w Düsseldorfie. w sezonie 2017–2018 występował w Operze Reńskiej w Düsseldorfie m.in. jako Fafner w "Złocie Renu" i Hunding w "Walkirii". Polska publiczność może go kojarzyć z roli Dra Behrensa w "Czarodziejskiej górze" Pawła Mykietyna (reż. Andrzej Chyra).

Zubel w tekście Heinera Müllera

Teatry operowe wciąż karmią się XIX-wiecznym repertuarem, śpiewaczki i śpiewacy opisywani w pierwszych akapitach tego artykułu mierzyli się z kreacją tych samych postaci, co dzisiejsze gwiazdy opery. Ale sztuka potrzebuje też nowości. Jedna z najbardziej cenionych polskich kompozytorek sięgających po formę operową jest wykonawczynią swoich dzieł. We wrześniu 2018 roku Agata Zubel prawykonała w Bolzano (a później we Wiedniu i w Warszawie) "Bildbeschreibung" do tekstu Heinera Müllera, wywrotowego przedstawiciela teatru postdramatycznego.

To opis sytuacji kobiety i mężczyzny, chociaż trudno znaleźć tam jakikolwiek rozwój wydarzeń – niekiedy dramatyczej, perwersyjnej, czasami rozpoetyzowanej i niejasnej. Wyśpiewywane słowa są nieustannym komentarzem do obrazu, w którym funkcję mają też gesty instrumentalistów. Kompozytorka tak napisała o swoim utworze:

On i ona uwięzieni w obrazie, zamknięci w ramach zatrzymanego czasu. Tylko na podstawie analizy tej utrwalonej chwili autor kreuje domniemane historie, które mogły zaprowadzić ich do tego momentu, nie szczędząc przy tym wyrafinowanej analizy naszej rzeczywistości i ponadczasowych pytań egzystencjalnych.

Utwór został napisany na zamówienie Klangforum Wien, Instytutu Adama Mickiewicza i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Kurzak w Sony i w Paryżu

Aleksandra Kurzak była pierwszą Polką, która podpisała kontrakt z prestiżową wytwórnią Decca (część muzycznego imperium Universalu). W czerwcu 2018 roku zmieniła barwy, związała się z Sony Classical, jednym z największych wydawnictw na świecie. Pierwszą płytę w nowej wytwórni wydała wraz ze swoim mężem, włoskim tenorem Roberto Alagną. Na albumie "Puccini in Love" usłyszymy najbardziej znane arie miłosne z oper takich jak "Manon Lescaut", "La Faniculla del West", "Madame Butterfly" czy "La Bohème".

Kurzak jest jedną z najbardziej popularnych sopranistek świata. W młodości wygrała wiele konkursów wokalnych: w Warszawie, Helsinkach, Barcelonie i Kantonie. W 2004 roku wystąpiła w MET i londyńskim Covent Garden; sześć lat później podbiła Teatro alla Scala. W sezonie 2018/2019 najwięcej śpiewała w paryskiej Opera Bastille, MET i Teatro di San Carlo w Neapolu. 15 czerwca 2019 roku weźmie udział w plenerowym wykonaniu "Madame Mutterfly", które odbędzie się na Placu Defilad w Warszawie.

Beczała śpiewa Jontka w Theater an der Wien

Kariera związanego z wytwórnią Deutsche Grammophon śpiewaka to pasmo sukcesów. W 2013 roku Piotr Beczała otwierał sezon w La Scali, rok później otrzymał nagrodę ECHO Klassik dla Najlepszego Śpiewaka Roku. Regularnie występuje w MET, a w 2018 roku debiutował na festiwalu w Bayreuth i w Operze Wiedeńskiej... Sezon 2018/19 Piotr Beczała rozpoczyna i kończy występami w spektaklach premierowych wiodących hiszpańskich teatrów operowych. Śpiewa w "Fauście" Gounoda w Teatro Real w Madrycie oraz "Luizie Miller" Verdiego w Liceu w Barcelonie. Latem 2019 ponownie wystąpi w Bayreuth, gdzie zaśpiewa partię Lohengrina, którą odniósł sensacyjny sukces w zeszłym roku.

Najważniejszym wydarzeniem będzie jednak prezent na Rok Moniuszkowski, czyli premiera "Halki" (wersji warszawskiej) w Theater an der Wien. To koprodukcja z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, reżyserią zajmie się Mariusz Treliński. Czy będzie to początek międzynarodowej kariery twórczości Stanisława Moniuszki?

Język Polish

opera