Ugryźć szczęście jak bajaderkę – animacja "Książę w cukierni" | Artykuł

Ugryźć szczęście jak bajaderkę – animacja "Książę w cukierni"

bienczyk na stole_7133456.jpg, default, Zdjęcie książki "Książę w cukierni", tekst: Marek Bieńczyk, ilustracje: Joanna Concejo, fot. Bartosz Sadowski

#film

#literatura

Sześć i pół metra lub dwadzieścia cztery tysiące klatek – tyle liczy szczęście mierzone językiem literatury oraz kina. Adaptacja książkowego dzieła sztuki podbija festiwale od Los Angeles po Mumbaj. O drodze do sukcesu rozmawiamy z twórczyniami "Księcia w cukierni": reżyserką Katarzyną Agopsowicz, ilustratorką Joanną Concejo i producentką Eweliną Gordziejuk.

"Ze szczęściem są same kłopoty"

Tymi słowami rozpoczyna się filozoficzna powiastka o szczęściu, którą napisał Marek Bieńczyk, a rozrysowała Joanna Concejo. Nie ma w niej prostych odpowiedzi ani stwierdzeń nie do podważenia. Pełno tu paradoksów i wątpliwości filuternie zamaskowanych baśniową krainą radości. Jej gospodarze, Duży Książę i Kaktusica, zapraszają czytelnika do dyskusji, włączenia wyobraźni i zmysłów, spojrzenia na szczęście z wielu stron.

Na to zaproszenie odpowiedziała Ewelina Gordziejuk. – Od dawna interesuję się literaturą dla dzieci. Bardzo duże znaczenie ma dla mnie plastyka w tych książkach – mówi producentka i właścicielka studia EGoFILM. – Do moich rąk trafiła książka wydawnictwa Format "Książę w cukierni": harmonijka rozkładana na ponad sześć metrów, bogata w cudowne ilustracje, na swój sposób minimalistyczna. To mnie urzekło. Moją uwagę zwróciła też wyjątkowa historia, z którą się trochę utożsamiam – główny bohater ma problem ze szczęściem, bo czuje, że ono jest bardzo ulotne. I to mu przeszkadza w cieszeniu się nim. Gdy przeczytałam książkę, od razu wiedziałam, że chcę zrobić film animowany na jej podstawie. Wiedziałam, że mam szansę na stworzenie czegoś niepowtarzalnego i osobistego, co poruszy widza w Polsce i za granicą.

Od pomysłu do realizacji jest długa droga. Producentka spotkała się z Markiem Bieńczykiem w warszawskiej cukierni w 2015 roku, odbyły się rozmowy z wydawnictwem i Joanną Concejo, natomiast animacja miała swoją premierę w 2021 roku na Krakowskim Festiwalu Filmowym. Podczas jednej z jego wcześniejszych odsłon Ewelina Gordziejuk poznała Katarzynę Agopsowicz. – To było przypadkowe spotkanie, ale zaiskrzyło od razu. Szukałam reżysera, któremu spodoba się historia, ale też który nie będzie bał się podjąć wyzwania adaptacji bardzo wymagającej plastyki Joanny Concejo. W drodze do kina na kolejną projekcję pokazywałam Kasi na iPadzie ilustracje i jej reakcja była natychmiastowa: To jest to! – wspomina inicjatorka przedsięwzięcia.

– Od razu oczarowały mnie ilustracje Joanny Concejo, a właściwie świat, jaki stworzyła wspólnie z Markiem Bieńczykiem. Frapujący świat, w którym było miejsce także na pytania o szczęście. To był rodzaj takiego oddechu – opowiada Katarzyna Agopsowicz. – Wiedziałam, że to jest coś, czym chciałabym się zajmować przez najbliższe lata. Z czasem miało się również okazać, że właśnie wyjątkowość tego świata jest siłą napędową do rozwiązywania piętrzących się pozaartystycznych trudności, związanych z wieloletnią pracą nad filmem. Wtedy już nie mogłam sobie wyobrazić, że "Książę…" miałby nie powstać, a widzowie mieliby nie zobaczyć bohaterów książki w naszej interpretacji. Tym bardziej się cieszę, że publiczność oraz twórcy pierwowzoru tak dobrze przyjęli film.

Animacja to żmudna praca, której owoce długo dojrzewają. Łatwiej byłoby zacząć od zera, od podstaw zbudować filmowy świat. Studio EGoFILM jednak podejmuje wyzwanie i tworzy głównie adaptacje dzieł literackich. – Wszystkim się zazwyczaj wydaje, że zrobienie adaptacji jest rzeczą prostszą niż na przykład realizowanie oryginalnego pomysłu reżysera albo scenarzysty. Mamy już przecież historię czy też plastykę. Może jest w tym trochę prawdy, ale ja mam zupełnie inne doświadczenia. Dla mnie realizacja adaptacji jest naprawdę ogromnym wyzwaniem, bo muszę odnieść się z szacunkiem do tego, co stworzyli już autorzy książek – przekonuje Ewelina Gordziejuk. – Realizując film na podstawie literatury wiem, że zderzę się też z wyobrażeniami czytelników. Najważniejsze jest jednak stworzyć przede wszystkim bardzo dobry film, który rządzi się zupełnie innymi prawami niż literatura i na tym głównie skupiam się produkując adaptacje. Widz jest tu najważniejszy.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Ilustracja z filmu "Książę w cukierni" produkcji EGoFILM, reż. Katarzyna Agopsowicz, na podstawie książki "Książę w cukierni", tekst: Marek Bieńczyk, ilustracje: Joanna Concejo, fot. dzięki uprzejmości EGoFILM

Obrazek

prince_in_a_pastry_shop_ksiaze_w_cukierni_-_kadr_5_1.jpg

– Plastyka Joanny Concejo, rysunkowo wysmakowana i bardzo szczegółowa, już na pierwszy rzut oka wydawała się trudna do pokazania w formie animacji – potwierdza Katarzyna Agopsowicz. – Zaczęłam więc od testów, żeby przekonać się, czy ta stylistyka w ogóle jest możliwa do przełożenia na język filmu. Po teście i po konsultacjach z autorami pierwowzoru doszłyśmy z producentką do wniosku, że może się to udać i podjęłyśmy współpracę.

– Miałam zaufanie do reżyserki. Mimo tego, że to był mój pomysł, była to jej wizja artystyczna – mówi Ewelina Gordziejuk. – Kasia była debiutantką, której powierzyliśmy 16 minut filmu, co jest długim czasem jak na debiut profesjonalny. Już po zaakceptowaniu animatiku i po pierwszych testach animacji wiedziałam, że idziemy w dobrą stronę, że chcemy zrobić ten sam film.

Polski Instytut Sztuki Filmowej także dostrzegł potencjał tej opowieści, o której dofinansowanie starało się EGoFILM. – Pamiętam, że wszyscy zakochali się w tym projekcie. Cała komisja wraz z dyrekcją PISF-u stwierdziła, że to jest coś wyjątkowego, każdy chciał kupić tę książkę-arcydzieło po naszym pitchingu – wspomina właścicielka studia. Do budżetu produkcji dorzuciło się także Krakowskie Biuro Festiwalowe oraz Paris Hendzel Studio. Największe wyzwania miały dopiero nadejść.

"Ale co ci tak bardzo w nim przeszkadza?"

"Książę w cukierni" – zarówno książkowy, jak i filmowy – to nieustający dialog, starcie dwóch światów: racjonalnego z surrealistycznym, werbalnego z wizualnym. Z tego napięcia nie tak łatwo wydobyć lekkość, jednak twórcom to się udało.

Co sprawiło największą trudność? – Przenieść ten świat z książki na język filmowy, zachowując walory picturebooka – odpowiada Ewelina Gordziejuk. – Bardzo zależało mi na tym, żeby w filmie był czas na refleksję, bo to znalazłam w historii książkowej. Największym wyzwaniem było zachowanie ducha książki, klimatu ilustracji i tekstu, które bardzo cenię. Podstawą była dla mnie w tym filmie unikalna atmosfera, którą pokochałam w książce, dialog między niezależnym obrazem a treścią.

Opiekę artystyczną nad animacją sprawował profesor Jerzy Kucia. Konsultował scenariusz i wspierał reżyserkę podczas produkcji. Katarzyna Agopsowicz dodaje, że pracy nad filmem towarzyszyła świadomość powstania czegoś refleksyjnego i melancholijnego. Trudnością było uchwycenie tego wrażenia w obrazie. Każda z sekwencji potrzebowała czasu na wybrzmienie, wyczucie go miało tu kluczowe znaczenie, stąd niespieszne tempo w prowadzeniu akcji filmu. Cieszą ją sygnały od widzów, że ta refleksja utrzymuje się jeszcze po seansie, albo że ktoś ogląda film kilka razy z rzędu i nadal z nim pozostaje. To jest największą nagrodą.

W jednym z wywiadów Marek Bieńczyk powiedział, że "radość jest gorszym motorem pisania niż smutek albo żałoba. Rzadko to zaskoczy. To jedno z najtrudniejszych zadań, które stawiam studentom: napiszcie o bezbrzeżnej radości. Rzadko da się takie prace czytać". Może dlatego jego powiastka o szczęściu jest taka przewrotna?

Z tych paradoksów trzeba było utkać scenariusz filmowy. Jego pierwotna, bardzo literacka wersja autorstwa Bieńczyka zakładała ostre cięcia. Katarzyna Agopsowicz mówi, że autor budował "Księcia w cukierni" scenami. – Za jego zgodą wprowadziłam zmiany w konstrukcji. Forma książki przypomina harmonijkę, która po rozłożeniu staje się ponad sześciometrową wstęgą, więc pomyślałam, że aby nie wytrącać widza z sielankowej atmosfery, trzeba tę ciągłość utrzymać. Zastosowałam w filmie narrację liniową na zasadzie prowadzenia akcji przez kamerę, która co jakiś czas przystaje i podsłuchuje, co bohaterowie między sobą mówią. Celowo w scenariuszu pozbyliśmy się logiki miejsca i czasu, nie wiadomo, jaki to jest dzień. Bardziej chodziło nam o zdarzenia, spotkania. A sami bohaterowie rozmawiają ze sobą bardziej w myślach niż dosłownie, dlatego zrezygnowałam z ruchu ust. Chciałam zbudować wrażenie, że Kaktusica i Książę już nieraz przeprowadzili podobną rozmowę. Zależało mi przede wszystkim na tym, żeby w obrazie uchwycić pewien stan, a nie na faktycznie wypowiedzianych kwestiach. Na emocjonalnej opowieści o tym, co mówią bohaterowie, z towarzyszącym w przestrzeni kadru dialogiem. Pan Marek widział to podobnie, zaufał i dał mi wolną rękę.

"W świecie istnieje równowaga radości i bólu"

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Obrazek

prince_in_a_pastry_shop_ksiaze_w_cukierni_-_kadr_2.jpg

– Od samego początku założenie było takie, że ściśle bazujemy na plastyce Joanny Concejo. Ilustracje z książki posłużyły nam jako projekty plastyczne do filmu. Joanna opracowywała też dodatkowe elementy dekoracji, które pojawiły się w scenariuszu filmowym, a nie było ich w książce. W pierwowzorze nie ma na przykład zwierząt leśnych. Niektóre części dorysowywałam już sama, starając się bazować na konwencji Joanny. Całość jednak wymagała przystosowania do animacji – opowiada Katarzyna Agopsowicz.

Concejo nie pracowała wcześniej przy filmie, jedynie na studiach zaglądała często do koleżanek i kolegów zajmujących się animacją. Miała obawy jak to będzie rysowane, gdyż zdawała sobie sprawę z trudności techniki i długości czasu, jaki potrzeba na jej realizację. Obrazów artystki nie sposób pomylić z innymi ilustracjami. Są kolorystycznie stonowane, podszyte melancholią, oparte na metaforze i niedosłownym powtórzeniu, niezwykle drobiazgowe, lecz nieprzeładowane treścią.

– Książka jest jakąś skończoną formą, ale w niej widać tylko czubek góry lodowej – zauważa Joanna Concejo. – Żeby zrobić książkę, trzeba wykonać wielokrotność tego, co się w niej ostatecznie znalazło, wiele rzeczy trzeba odłożyć na bok. W filmie jednak jest wszystkiego więcej, także ze względu na ruch, to nie jest coś statycznego. Znalazła się przestrzeń na to, co może wcześniej zostało odsunięte.

– Pamiętam, że jak zaczynałyśmy pracę z Kasią Agopsowicz, to byłyśmy zgodne co do tego, żeby zachować tę przestrzeń, która jest w książce. W filmie mamy dwa światy: ten niższy, dosłownie, i ten wyższy. W książce jest podobnie: dół strony mamy nasycony ilustracjami, a na górze kartki jest po prostu biało. Bardzo nam zależało na tym, żeby było czuć właśnie tę przestrzeń – mówi producentka.

Światło widać zarówno na kartce papieru, jak i w obrazie filmowym. To nie tylko przestrzeń fizyczna, lecz także mentalna; to oddech, o którym reżyserka mówiła na początku – chwila na przemyślenia i oczekiwanie.

– Może nie jest to do wyłapania na pierwszy rzut oka, ale nie trzymałam się sztywno ilustracji Joanny. One w relacji do tekstu są zrobione z tak dużą przestrzenią, że właściwie różne sceny mogły interpretować dany dialog. Żonglowałam tym – podkreśla Katarzyna Agopsowicz. – Mam takie podejście do animacji, żeby nie traktować obrazu wyłącznie jako ilustracji do tekstu. W filmie wszystko miało się odbywać w atmosferze wyobrażeń. Celowo nie robiliśmy mimiki ust, to był mój pomysł, żeby bohaterowie nie wypowiadali danych kwestii. One gdzieś padają na zasadzie przemyśleń. Bardziej chodziło o stworzenie atmosfery bycia razem w sytuacji przyjemnej, sielankowej, o budowanie historii nastrojem. Tak też interpretowałam książkę.

"Aktualnie myślę o tej bajaderce"

Ów nastrój budują subtelności: kawiarniane szepty, pobrzękiwanie naczyń, stukanie obcasów, czyli dźwięki stanowiące kompozycyjną klamrę filmowej fabuły. Podglądając właściwą historię, schodzimy warstwę niżej, dosłownie pod but, do innego, wyobrażonego świata, gdzie słyszymy szczebiotanie kolibrów czy chrobotanie żuczków. Sielankową, ale nieprzelukrowaną atmosferę tworzą także gesty i wymowne spojrzenia bohaterów, a przede wszystkim ich głosy.

– Od razu wiedziałam, że Księciem musi być Andrzej Seweryn. Nie widziałam nikogo innego w tej roli – ujawnia producentka. Reżyserka filmu również nie miała co do tego wątpliwości. – To był cały Książę: wszedł do studia, miał perfekcyjnie opracowany tekst, zajadał pączki, żeby poczuć klimat opowieści – dodaje Gordziejuk.

Niski, łagodny, nieco melancholijny tembr głosu Seweryna doskonale pasował do postaci doświadczonego i trochę marudnego Dużego Księcia. Z kolei figlarny chichot i ciepły ton Ewy Kaim świetnie współgrał z beztroską naturą Kaktusicy. Jednak poszukiwania głosu bohaterki zabrały więcej czasu. Katarzyna Agopsowicz wspomina, że chodziła do Teatru Starego w Krakowie na sztuki, w których grała Ewa Kaim, żeby wsłuchiwać się w jej głos. – Oglądałam też wywiady, żeby zobaczyć, jaka jest poza rolą. Podobnie zresztą robiłam w przypadku Andrzeja Seweryna, żeby rozrysowana postać zgrała się z głosem. Filmowy Książę w jednej ze scen dostał od nas ruchy aktora, zaobserwowane w jednym z wywiadów – wspomina Katarzyna Agopsowicz.

Postawa którego z bohaterów stworzonych przez Marka Bieńczyka jest bliższa Joannie Concejo? – Jestem takim wahadłem. Mam momenty, w których potrafię podchodzić do życia bardziej jak Kaktusica, lecz też nie zawsze. Czasami podchodzę do kwestii szczęścia jak Duży Książę – przyznaje artystka.

Otwartość na różne postawy i poglądy, podatność tekstu na wielotorową interpretację nieustannie inspirowała twórców animacji. – Zauważyłam, że gdy pracowałam na przykład z animatorami albo z dźwiękowcem, każda wypowiadana kwestia otwierała temat do rozmów, każdy łowił sobie coś innego, co aktualnie najbardziej w nim rezonowało. Mówiliśmy, że szczęście było nadgryzane z różnych stron, tak jak ciastko. Myślę, że podobnie działa to w przypadku widzów – mówi Katarzyna Agopsowicz.

– Muzyka w tym filmie jest bardzo ważna. Dużym wyzwaniem było znalezienie kompozytora. Udało nam się zaprosić do współpracy Marcina Wasilewskiego, który przepięknie poczuł klimat filmu – wspomina Ewelina Gordziejuk. Na udziale tego kompozytora bardzo zależało reżyserce. – Do dźwięku zatrudniliśmy Michała Fojcika, jednego z najlepszych dźwiękowców w Polsce. Wydaje mi się, że udało się uchwycić atmosferę cukierni, refleksji, lekkości – przekonuje producentka.

"W tym sęk, że szczęście mija niezauważone"

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Obrazek

prince_in_a_pastry_shop_ksiaze_w_cukierni_-_kadr_4.jpg

Znalezienie profesjonalnych animatorów, którzy spełniliby oczekiwania autorów filmu, również zajęło sporo czasu. – Podczas realizacji filmu mieliśmy sporo różnego rodzaju wyzwań czy problemów. Potrzebowaliśmy naprawdę świetnych animatorów, ja znałam się bardzo dobrze z Andrzejem Orzechowskim, ówczesnym dyrektorem studia w Bielsku-Białej. Wiedziałam, że ma u siebie animatorów klasycznych, którzy lata temu tworzyli kreskówki dla dzieciaków – wyjaśnia producentka. – Zrobiliśmy testy animacji i okazało się, że wszyscy wyczuli temat, klimat filmu, język postaci i zaczęliśmy współpracę. I wtedy to nabrało tempa.

– Za stworzenie głównych bohaterów odpowiadał jeden, wybitny moim zdaniem animator główny: Andrzej Czaderna – dodaje reżyserka. Z dużym wyczuciem nakreślił całą, osadzoną w baśniowym świecie, relację między Księciem a Kaktusicą. Jeździłam do niego do studia przed każdą nową sceną i analizowaliśmy na podstawie layoutów najdrobniejsze szczegóły. Bardzo dobrze się rozumieliśmy, to był dla mnie intensywny, ale piękny czas. Animacja główna była później dofazowywana przez Halinę Oczko i Krysię Blachurę, też wspaniałe animatroki z bielskiego studia. Wspomagali nas jeszcze animatorzy głównie z Krakowa.

Twórcy zdecydowali się na niekonwencjonalne rozwiązanie. – Ilustracje Joanny Concejo są bardzo specyficzne, bogate w wiele szczegółów. Na przykład: mamy niedźwiedzia, który jest cały pokryty futrem i ma narysowaną bardzo dokładnie sierść. Przełożenie tego na animację wymusiło na nas opracowanie specjalnej technologii do tego rodzaju filmu – relacjonuje Ewelina Gordziejuk. – Połączyliśmy animację klasyczną z elementami 3D. Tu ogromnym wsparciem okazał się Przemysław Świda odpowiedzialny za animację 3D i efekty specjalne w filmie.

– Wkład Przemka jest nie do przecenienia. Na potrzeby tego projektu opracował technologię teksturowania futra zwierząt, które później bardzo zgrabnie połączył w compositingu z animacją rysunkową. Zyskaliśmy dzięki temu dużo czasu, a efekt jest moim zdaniem bardzo dobry. Futra stanowiły największe wyzwanie i między innymi to właśnie testowaliśmy, zanim zdecydowaliśmy się na realizację filmu w plastyce Joanny. Obiecujące testy w dużej mierze zaważyły na tym, że zdecydowaliśmy się robić ten film – mówi Katarzyna Agopsowicz. – Podobne rozwiązanie łączenia 3D z 2D Przemek zastosował dla wszystkich przedmiotów, takich jak meble czy inne elementy dekoracji, które dodatkowo poddane były jeździe kamery, czyli musiały obracać się w perspektywie, co stanowiło dodatkową trudność. Dzięki jego rozwiązaniu nie musieliśmy rysować każdego elementu dekoracji z klatki na klatkę, co w naszym przypadku wiązałoby się z 25 rysunkami na sekundę.

Dzięki takiemu kompromisowi osiągnięto interesujący efekt, zamierzoną płynność, świat przeniesiony z ilustracji do filmu nie jest rozedrgany, a łagodne przejścia między kolejnymi epizodami (prowadzone jednym ruchem kamery) nie wybijają z rytmu. Nawet gdy jakiś element wydaje się przypadkowy, to tylko podkreśla naturalność obrazu.

Jak na animację zareagowała ilustratorka? – Podobała mi się całość i nawet byłam zaskoczona tym, że aż tak bardzo – mówi Joanna Concejo. – Miałam dużo wątpliwości odnośnie tego, jak będzie poprowadzony ruch postaci, jaka będzie ta kreska, czy nie będzie trochę zbyt wymuskana, wypłaszczona. Żywotność kreski może się gubić, jeżeli się tyle razy ją powtarza. Miałam naprawdę wielką niespodziankę.

"Posiedźmy tu jeszcze"

"Kajko i Kokosz" dla Netflixa, pełny metraż "Tytusa, Romka i A’Tomka", 7-minutowy film na podstawie "Wędrówki Nabu" Jarosława Mikołajewskiego i Joanny Rusinek czy "Rajskie Ptaki" w reżyserii Tamasa Duckiego to tylko niektóre tytuły na liście produkcji studia animacji EGoFILM. Twórcy robią rzeczy komercyjne, lecz nie zapominają także o kinie artystycznym, pomagając stawiać pierwsze profesjonalne kroki młodym autorom. – Oprócz seriali, które realizujemy od lat, skupiamy się też na kinie autorskim, tworząc różnego rodzaju shorty – komentuje Ewelina Gordziejuk. – Teraz jesteśmy tak naprawdę na końcu produkcji filmu "Bezsenność Jutki". Długo szukałam reżysera do tej adaptacji i udało się znaleźć Marię Görlich, która zrobiła piękny, artystyczny film dla dzieci, ale z przesłaniem, o trudnym temacie wojny. Mamy naprawdę wybitnych twórców w Polsce, bardzo zdolnych artystów, którzy mają cudowne pomysły, są bardzo kreatywni i warto z nimi współpracować.

EGoFILM realizuje przede wszystkim filmowe adaptacje literatury. Pilotażowy odcinek bestsellerowej serii książek Anity Głowińskiej "Kicia Kocia" w reżyserii Marty Stróżyckiej osiągnął osiem milionów wyświetleń, bez żadnej promocji. – Adaptacje, które już jakoś zaistniały w świadomości czytelników, są dużym wyzwaniem, a ja uwielbiam wyzwania. Tak samo było w "Księciu w cukierni": mieliśmy bardzo wysoko postawioną poprzeczkę, bo książka zdobyła nagrody, była bardzo doceniona też za granicą. Wiedziałam, że ludzie ją kochają i że muszę jakoś sprostać wyzwaniu, by nikogo nie rozczarować. Moja praca to nieustanne poszukiwania idealnego połączenia, balansu między sztuką, finansami i widzem. To ciągłe wyzwania, nauka i rozwój. "Książę w cukierni" to był ten projekt, który nauczył nas, mam wrażenie, wyjątkowo wiele.

"Księciem" Gordziejuk celowała w widza bardziej wymagającego, wiedząc jednocześnie, że historia rozrysowana przez Joannę Concejo trafi także do dzieci. Przeczucie producentki sprawdziło się, gdyż animacja będąca na razie jedynie w obiegu festiwalowym, podbija kolejne kraje. W czerwcu 2022 roku zdobyła Srebrną Muszlę dla najlepszego filmu animowanego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mumbaju, w sierpniu wystartuje w Międzynarodowym Konkursie Hiroshima Animation Season 2022 w Japonii.

Z kolei Joanna Concejo podczas pracy nie myśli o konkretnym czytelniku. Zdaje sobie sprawę, że książka z obrazkami i tak najpewniej wyląduje w księgarni na półce z literaturą dziecięcą. Podobne spostrzeżenia ma Katarzyna Agopsowicz. – Często słyszę określenie "filmy kreskówkowe". Pod to hasło wrzuca się cały dorobek animacji, filmy dla dzieci, ale też kino autorskie czy nawet techniki, które nie mają nic wspólnego z animacją rysunkową. Na zaproszenie Doroty Hartwich z Wydawnictwa Format miałyśmy z Joanną spotkanie połączone z projekcją filmu i wtedy zauważyłam, że myślimy podobnie. To, co ma ona i to, co mi przyświeca w trakcie robienia filmów, to jest taki rodzaj szczerości – zauważa reżyserka. – W trakcie pracy nie myślę o odbiorcy, o tym, że muszę się komuś przypodobać. Chcę zrobić po prostu szczery film. Jeśli to będzie prawdziwe, wtedy się obroni, trafi tam, gdzie ma trafić.

* Śródtytuły są cytatami z książki "Książę w cukierni" Marka Bieńczyka z ilustracjami Joanny Concejo, Wydawnictwo Format, 2013

Język Polish