Gołąb, gruźlik i genialny kompozytor, czyli o polsko-rumuńskich związkach muzycznych

-_gruss_aus_der_bukowina_gurahumora_-_1r_-_a0169d78-7a72-4c7c-bf1d-72d1d5755dc6.jpg, default, Pocztówka z Bukowiny, widok na miasto Gura Humora (rum. Gura Humorului), jednego z historycznych centrów polskiej migracji w Bukowinie, wydana w oficy

#muzyka

#społeczeństwo

Czy wiesz, że autor hymnu Albanii był Polakiem urodzonym w Bukowinie? A przynajmniej miał polskie korzenie.

Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor
i dalszy boczny przodek poety Porumbescu,
urodził się w rodzinie niejakiego Golembiovskiego.

Miłosz Biedrzycki – "Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor" (fragment)

W 1926 roku nakładem warszawskiego wydawnictwa Gebethner i Wolff ukazał się tom reportaży "Z północy i południa: Finlandja, Włochy, Szwecja, Rumunia, Turcja" autorstwa Zdzisława Dębickiego, poety, publicysty i działacza narodowego. Tytuł kojarzy nam się z literaturą podróżniczą, ale warto odnotować, że był to specyficzny rodzaj podróży. To zapis refleksji z wyjazdów prasowych (nazywanych przez autora "wycieczkami zbiorowymi") organizowanych przez polskie ministerstwo spraw zagranicznych we współpracy z dyplomacją młodych państw. "Dzisiaj jednak, kiedy w pojedynkę jeździć jest bardzo trudno, prawie niemożliwie, lepiej jest pojechać gromadą, niż nie pojechać wcale" – pisze Dębicki, chwaląc ułatwienia takich wizyt, choć narzekając na niemożność poruszania się własnymi ścieżkami. "Idzie bowiem o to, aby mur dzielący nas od innych krajów, przekroczyć, aby nareszcie zacząć poznawać naszych bliższych i dalszych sąsiadów".

"Rumunja przyjęła nas więcej, niż gorąco" – relacjonuje dziennikarz, przywitany na granicy przez oficjeli państwowych, ale i specjalnie wystrojonym wagonem sypialnianym, przystrojonym chorągiewkami opatrzonymi napisami po polsku i rumuńsku: "Witajcie!", "Niech żyje prasa polska!". Oficjalne delegacje witały ich w każdym mieście i wsi. Przedstawiciele dziennikarskiej delegacji przyznawali, że ich dotychczasowe postrzeganie Rumunii było powierzchowne i niesprawiedliwe, najczęściej zapośredniczone przez źródła austriackie i rosyjskie – nieprzychylne rumuńskiej państwowości. Początkowe refleksje Dębickiego są dość ogólnikowe, opisuje Rumunię jako kraj piękny, bogaty i gościnny, pełen "państwowo wyrobionej elity". Pierwsza obserwacja, którą publicysta zapragnął podzielić się z polskim czytelnikiem, był wysoki poziom wiedzy Rumunów na temat ich własnej tradycji ludowej. Nawet ministrowie i wiceministrowie – "zajęci wielką polityką i całkowicie pochłonięci przez jej zagadnienia" – wplatali w rozmowy ludowe legendy, informacje o rumuńskiej sztuce ludowej, muzyce, śpiewie i tańcu. "Nie wiem, czy wszyscy polscy ministrowie mogliby służyć cudzoziemcowi równie dobremi i głębokiemi informacjami w tych dziedzinach" – podsumowuje gorzko Dębicki. Rzeczywistość România Mare, Wielkiej Rumunii, zdaje się odpowiadać endeckiej wrażliwości dziennikarza, który podziwia tamtejsze dążenia do dyplomatycznej neutralności, przy jednoczesnej walce o "rumuński żywioł narodowy". "Jedynie młodzi, zbolszewizowani Żydzi są elementem, który przeciwstawia się w Kiszyniowie nam i naszej kulturze" – mówił mu w Kiszyniowie Ludovic Dauș, literat, dyrektor teatru i polityk. W kontekście pogromu w Kiszyniowie w 1903 roku, a także późniejszej historii Zagłady na terenach Mołdawii i Rumunii, jest to wyznanie dość niepokojące.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Zaleszczyki: widok spod mostu na brzeg rumuński, wydana przez Polskie Towarzystwo Księgarni Kolejowych Ruch w latach 1935-1939, fot. Polona.pl

Obrazek

-_zaleszczyki_widok_spod_mostu_na_brzeg_rumunski_-_-_b6bc8b7d-8bd7-4059-b065-2be6cc56c3d4.jpg

Powróćmy jednak do muzyki. Dębicki, słuchając rumuńskich tańców i pieśni, bez wahania wyrokuje: ich rodowód jest słowiański. Powinno zmienić się pisownię rumuńskiego tańca hora na "chora", bo na pierwszy rzut oka widać, że jego korzenie wywodzą się ze starosłowiańskich gajów, "chorowodów" tańczących pomiędzy ogniskami rozpalonymi na cześć Kupały. O słowiańskości rumuńskich pieśni świadczy zdaniem Dębickiego fakt, że utwory te są "prześliczne", "tęskne" i "melancholijne". "Jako żywo, nigdy tak nie śpiewał żaden naród rasy łacińskiej!" – twierdzi dziennikarz. Polscy muzycy powinni natychmiast zająć się badaniem tych melodii, wyrokuje. Jego wywód jest trochę niespójny; w kolejnym akapicie zaznacza wyczuwalne echa "italo-greckie". Nawiasem mówiąc, dwa lata przed opublikowaniem książki polskiego dziennikarza, Baruch Agadati (1895-1976), tancerz urodzony w mołdawskiej Tehinii zaprezentował wraz ze swoim zespołem choreografię opartą na chorze, z którą objeżdżał robotnicze teatry w brytyjskim mandacie Palestyny. Po latach taniec miał zostać symbolem kultury hebrajskiej.

W uzdrowisku w Mehadii delegacja dziennikarzy wysłuchuje muzyków wojskowej orkiestry. Grają m.in. hymn polski, "Pieśni polskie" niemieckiego kompozytora Hansa von Bülowa, "Menueta" Ignacego Jana Paderewskiego, "Poloneza" przypisywanego Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu i rumuńskie melodie ludowe. W Bukareszcie Dębicki rozmawia z dyrektorem teatru, wypytuje o najsłynniejszych rumuńskich artystów każdej z dziedzin. George Enescu, Alfred Alessandrescu, Stan Golestan, Dimitre Cuclin – wymienia jego informator. Dziwne, że w tej wyliczance nie pojawia się Ciprian Porumbescu, który dla autora książki "Z północy i południa" z pewnością byłby Cyprianem Gołębiewskim. Przedstawiciel bukareszteńskiego świata kultury przypuszczalnie faworyzował twórców wychowanych we francuskich ośrodkach muzycznych, pomijał twórców związanych z wielokulturową Bukowiną…

Spotkało to śląskiego dziennikarza Janusza Primul na przełomie XX i XXI wieku. Adam Gałkowski w artykule "Ciprian Porumbescu – Cyprian Gołębiowski (1853-1883). Rumuński muzyk z polskimi korzeniami" przywołuje relację opublikowaną przez Primulę na portalu Musiq.pl. W jednej z rumuńskich restauracji dziennikarz został zapytany skąd pochodzi. Kiedy odpowiedział, że jest Polakiem, orkiestra zagrała utwór Pormbescu, "Balladę na skrzypce z orkiestrą" (rum. Baladă pentru vioară si orchestră). Opisał ją jako "wzruszającą" i "piękną". "Dusza słowiańska z niej ulata" – notował Primula – "Szkoda, że nie zdążył napisać więcej i jest dziś kompozytorem jednego utworu, ale za to jakiego... ". W rzeczywistości Porumbescu skomponował o wiele więcej utworów, w tym pierwszą rumuńską operetkę i pieśń, która jest obecnie hymnem Albanii.

Cofnijmy się na chwilę do czasów dawniejszych. W XIV wieku Bukowina została przejęta przez Hospodarstwo Mołdawskie, w wieku XVI podbita została przez Imperium Osmańskie, w XVIII stuleciu przez Austrię. Przez region ten przebiegał szlak handlowy łączący Rzeczpospolitą z Morzem Czarnym; mieszkańcami Bukowiny byli w przeważającej części Wołosi i Rusini, obecni byli tam również Niemcy, Żydzi, Romowie, Węgrzy, Polacy, Ormianie. W 1786 roku, 14 lat po pierwszym zaborze Rzeczpospolitej Obojga Narodów, zajęta przez habsburską monarchię Galicja zostaje połączona z Bukowiną. Wtedy rozpoczęła się też znacząca migracja polska do tego regionu. Pierwszym miejscem związanym z Polakami była kopalnia soli w Kaczyce (rum. Cacica), do której sprowadzono 20 rodzin inżynierów z kopalni w Bochni i Wieliczce. Chwilę później w Bukowinie osiedlali się polscy górale z Czadcy, dzisiaj leżącej w kraju żylińskim na Słowacji. W połowie XIX wieku większe bukowińskie miasta, Suczawa i Czerniowce, przyciągały inteligencję i rodzącą się klasę robotniczą. Potomkowie Polaków mieszkają w Bukowinie, obecnie podzielonej pomiędzy Rumunię i Ukrainę, do dzisiaj. W skład klasycznej Kolekcji Muzyki Ludowej Polskiego Radia wchodzi płyta "Polacy na Ukrainie, w Rumunii i Kazachstanie", gdzie znajdziemy nagrania dokonane podczas trzech wypraw na Bukowinę rumuńską w 1996 roku.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Pocztówka z Kaczyki, 1909, fot. Polona.pl

Obrazek

-_kaczyka_bukowina_-_-_db06968e-c387-4f0b-bdae-cb6eff6c3117.jpg

Polskie wsie na Bukowinie rumuńskiej są bardziej izolowane [od polskich wsi w Bukowinie ukraińskiej – przyp. red.], położone w trudno dostępnych dolinach górskich. W odwiedzanych przez nas miejscowościach zamieszkanych przez górali czadeckich (Nowy Sołoniec, Pojana Mikuli, Plesza) język polski słyszy się wszędzie, mówią nim nawet małe dzieci. Obrząd weselny często odbywa się tam w archaicznej formie, trwa trzy dni, a poprzedzony jest wiciem wianka (Plesza), choć jak mówią nasi rozmówcy: "wszystko się już przeinaczylo. Dziadek nosil długie gacie z lnu, kiptar z owcy, kapelusz i torbę, co mial w niej krzesiwo. Wesele było tylko w zimie. Panna mloda byla w kierpcach, miała sardak z welny. Teraz rozmatości rychtujemy, a kiedyś ino kartofle, chlib razowy, kapusta i mięso było". (Zyta Chachla)

– pisali Anna Szewczuk-Czech i Piotr Kędziorek w tekście towarzyszącym płycie.

Zaciekawieni polskim życiem w Bukowinie powinni zainteresować się Zasobnikiem Bukowińskim, portalem poświęconym Polonii wielokulturowego regionu. Znajduje się tam m.in. słownik gwary, materiały audiowizualne (w tym nagrania wspomnień, pieśni i legend Polaków z Bukowiny) i krótkie eseje wprowadzające w świat kulturalny Bukowiny. O dziwo, nie znajdziemy tam informacji o Ciprianie Porumbescu, Cyprianie Gołębiewskim. W niektórych tekstach Porumbescu nazywany jest rumuńskim Chopinem, chociaż według mnie bliższe byłoby porównanie do rumuńskiego Moniuszki.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Iraclie Golembiowski-Porumbescu, fot. Wikimedia Commons

Obrazek

iraclie_porumbescu1.jpg

Herakliusz Gołęmbiowski, możemy przeczytać,
pod naciskiem otoczenia zmienił nazwisko
na Porumbescu, co znaczy w przybliżeniu to samo.

Iraclie Porumbescu, możemy przeczytać,
zmuszony przez austriackiego zaborcę do zmiany nazwiska
na Golembiovski, powrócił w 1881 r. do nazwiska przodków.

Miłosz Biedrzycki – "Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor" (fragment)

Rodzicami Cipriana Porumbescu byli Iraclie Golembiowski (1823-1896) i Emilia Clodnițchi (1826-1876) – obydwoje rodzice mieli polskie korzenie, ale byli wyznania prawosławnego, co podkreślane jest w niemal wszystkich tekstach poświęconych kompozytorowi. Iraclie urodził się w biednej rodzinie polskich emigrantów w miejscowości Suczawica (rum. Suceviţa), która mieszkała w Bukowinie od dwóch pokoleń. Jako sześciolatek został oddany pod opiekę mnichów z pobliskiego klasztoru. Opiekujący się nim kapłani dostrzegli jego talent do nauki czytania, postanowiono sfinansować jego naukę w szkole podstawowej w Suczawie i gimnazjum w Czerniowcach. W 1837 roku opiekujący się nim archimandryta Ghenadie Platenchi zmarł, przyszły ojciec kompozytora pozostał bez żadnych środków na życie. Aby kontynuować naukę w zakresie filozofii i teologii, wykonywał proste prace w domach nauczycieli swojej szkoły. W 1841 roku opuścił Bukowinę, postanowił pojechać w ślad za swoim profesorem filozofii Antmannem, który otrzymał posadę na Uniwersytecie Lwowskim. Stolica Galicji nie przywitała go zbyt gościnnie – chwilę po swoim przybyciu trafił do aresztu, zarzucano mu współpracę z polskim rewolucjonistą, który był jego współlokatorem. Zwolniono go pół roku później, od razu wrócił do Czerniowców. Ukończył tamtejszy Instytut Teologii Prawosławnej; w czasie studiów zaczął pisać poezję w języku rumuńskim,

Usunąłem litery: „ł”, „ę” i „w”, które nie mają
uzasadnienia historycznego, możemy przeczytać, a są tylko
wyrazem fantazji niektórych z kolegów współredaktorów.

Miłosz Biedrzycki – "Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor" (fragment)

Pierwsze utwory publikował w periodyku "Zimbrul" ("Żubr") – to wtedy zaczął używać pseudonimu Porumbescu, co w wolnym tłumaczeniu oznacza "Gołębiewski" – "gołąb" to po rumuńsku "porumbel". Iraclie łączył pracę przeora w małych bukowińskich parafiach z działalnością poetycką, prozatorską, publicystyczną, zbieraniem lokalnego folkloru i pracą redaktorską. Współpracował z magazynami z Pesztu, Wiednia, Oradei, Braszowa, Suczawy i Czerniowców. Przez historyków literatury uważany jest za jednego z pierwszych współczesnych rumuńskojęzycznych prozaików z Bukowiny.

Poza tym był ojcem Cipriana Porumbescu – kompozytora, skrzypka, pianisty, dyrygenta i organizatora życia muzycznego. Rosina Caterina Filimon na łamach "Revistă de muzicologie" w artykule poświęconym kompozytorowi, który zmarł przedwcześnie, nie ukończywszy 30 roku życia, nazywa go również filozofem i teologiem. Rzeczywiście, tak samo jak ojciec studiował w Instytucie Teologii Prawosławnej, jednak swoje życie poświęcił innej dziedzinie. Iraclie nauczył syna podstaw muzyki. Pierwszym zawodowym muzykiem, który udzielał Ciprianowi lekcji, był Karol Mikuli (1819-1897), pianista i pedagog, uczeń Fryderyka Chopina. Polsko-rumuńsko-ormiański muzyk urodził się w Czerniowcach, po paryskich studiach u Chopina i bujnym życiu koncertowym osiadł w 1857 roku we Lwowie, wakacje spędzał w Bukowinie. Wedle słów rumuńskiej muzykolożki Rosiny Cateriny Filemon, przy okazji odwiedzał parafię w Șipotele Sucevei (dzisiejszy Szepit w Ukrainie), gdzie w latach 1859-1864 mieszkali Golembiewscy-Porumbescu – podróżował razem ze swoim fortepianem wiezionym przez sześciokonny zastęp. Po nauce w Suczawie i Czerniowcach Ciprian Porumbescu wyjechał do Wiednia, w którym pobierał nauki u Antona Brucknera i Eusebiusa Mendyczewskiego, żeby wymienić tylko największych.

W dorobku Porumbescu znajduje się ponad 200 utworów. Początkowo komponował chóralne utwory sakralne, przeznaczone dla seminarzystów Instytutu Teologicznego i członków organizacji Arboroasa działającej na Uniwersytecie Czerniowieckim. Założone w 1875 roku stowarzyszenie organizowało wykłady poświęconej rumuńskiej kulturze, koncerty i wieczorki poetyckie. Tworzyli również bibliotekę, kontaktowali się z rumuńskimi organizacjami z innych miast i pomagali finansowo biedniejszym studentom.

Członkowie Arboroasy, w środku siedzi Cristian Porumbescu, fot. domena publiczna

Następnie Porumbescu zaczął komponować pieśni i utwory instrumentalne, najczęściej inspirowane folklorem. Znaczna część jego utworów była dość prosta, pisana z myślą o wykonywaniu przez studentów i amatorów; trudno nie skojarzyć ambicji Porumbescu z działaniami Stanisława Moniuszki i jego "Śpiewnikiem domowym". W 1880 roku rumuński kompozytor doprowadził do wydania "Colecţiune de cântece sociale pentru studenţii români" ("Zbiór piosenek towarzyskich dla rumuńskich studentów"). Nakład wydanego we Wiedniu zbioru sfinansowany został w całości przez prenumeratorów należących do organizacji studenckich, przede wszystkim wiedeńskich. Jeden z opublikowanych tam utworów to "Pe-al nostru steag e scris Unire" ("Jedność zapisana jest na naszej fladze") – w latach 1968-77 hymn rumuński. Ale zanim utwór Porumbescu stał się hymnem Rumunii, był już hymnem… Albanii. Wiersz "Betimi mbi Flamur" albańskiego poety Asdreniego został po raz pierwszy opublikowany w Bukareszcie, który był jednym z największych ośrodków albańskiego ruchu narodowego. W 1912 roku melodia rumuńskiego kompozytora o polskich została wybrana przez Kongres Narodowy we Wlorze jako hymn niepodległego albańskiego państwa.

Czyja to pieśń? No nasza, szopska, to wiemy.
A czy mogłaby to być na przykład pieśń szipska?
Nieee, absolutnie. Szipowie nie mają żadnej kultury.

Miłosz Biedrzycki – " Czyja to pieśń" (fragment)

Podczas wiedeńskich studiów Porumbescu fascynował się muzyką operową, a także operetkową. W 1882 roku w prawosławnym liceum w Braszowie odbyła się premiera pierwszej rumuńskiej operetki – "Crai nou" ("Nów księżyca"). Tytuł odnosi się do ludowego przesądu, według którego dziewczyna może zapewnić sobie szczęście w miłości, śpiewając trzykrotnie w stronę księżyca w nowiu. To utwór komiczny, oparty na melodiach pieśni i tańców ludowych, m.in. wspomnianej na początku tekstu horze. Kompozytorowi udało się także wpleść w treść operetki wątki patriotyczne.

"Crai nou" nie jest tragiczną historią miłosną, ale jedna z arii inspirowana jest doiną – jedną z najbardziej charakterystycznych form rumuńskiej pieśni ludowej wywodzącej się z kultury pasterskiej. Tematyką poruszaną przez doiny jest dor.

Jest to słowo bardzo trudno przetłumaczalne, ale można by je z grubsza przełożyć jako "tęsknota", "roztęsknienie". Z kolei w Portugalii formą, w której coś bardzo podobnego do rumuńskiego dor się wciela, czyli saudade, nastrój melancholii i nostalgii, też jakiejś tęsknoty nieokreślonej – jest fado.

– pisał Ireneusz Kania w eseju "Pieśni losu Europy Południowej". Dor jest kategorią dla rumuńskiej kultury niezwykle ważną. Pisał o nim historyk religii Mircea Eliade ("Dor – saudade românească") i filozof Lucian Blaga ("Spaţiul Mioritic", "Przestrzeń pasterska" lub "Przestrzeń miorytyczna"). "Według Blagi doina jest najbardziej charakterystyczną, najpełniej rozwiniętą formą muzyczną, będącą jakby kwintesencją rumuńskości w rozmaitych aspektach: w aspekcie muzycznym, ale przede wszystkim w aspekcie pewnego wymiaru duchowego – tłumaczy Kania –który można nazwać wewnętrznym duchowym krajobrazem Rumuna". Sztandarowym przykładem doiny jest ballada "Miorița" ("Jagniątko"), funkcjonująca w niezliczonej ilości wariantów. Zresztą po raz pierwszy została opublikowana drukiem w 1850 roku na łamach "Bucoviny", której współpracownikiem był Iraclie Golembiowski. Opowiada ona o trzech pasterzach, jeden z nich zostaje uprzedzony przez swoją owcę, że z dużym prawdopodobieństwem zostanie on zamordowany przez swoich towarzyszy. Nie wydaje się być poruszony doniesieniami mówiącego zwierzęcia, nie podejmuje również próby ucieczki. Przekazuje tylko jagniątku instrukcje dotyczące pogrzebu.

Prosi je, by powiedziało, aby złożono go w ziemi w jego zagrodzie, aby był blisko swych owiec i mógł słyszeć swe psy. Prosi je także, aby u jego wezgłowia położyć trzy piszczałki. Gdy będzie dmuchał wiatr, będzie w nich grał, a zebrane owce wyleją krwawe łzy.

– streszczał jeden z wariantów ballady Eliade w książce "Od Zalmoksisa do Czyngis-chana".

Czy Porumbescu był równie pogodzony ze swoją śmiercią? Nie wiadomo, ale z pewnością rumuńskość wpędziła go do grobu. Zmarł z powodu gruźlicy, której nabawił się podczas 11-tygodniowego pobytu w czerniowieckim więzieniu w 1877 roku. Wszystko z powodu działalności we wspominanym już stowarzyszeniu Arboroasa – jego podpis widniał na telegramach wysłanych do władz Jassów i Bukaresztu, miast znajdujących się w niepodległym już Królestwie Rumunii. W pierwszej wiadomości składali hołd w setną rocznicę ścięcia Grigore III Ghicy, hospodara mołdawskiego, który sprzeciwiał się oddaniu Bukowiny w ręce austriackie. Drugi telegram gratulował zwycięstwa w bitwie pod Plewną – bitwy, która zakończyła wojnę rosyjsko-turecką, w której Rumunia wspierała Turcję. Tej samej wojnie, która nazywana jest w "Lalce" Bolesława Prusa wojną bułgarską, a Stanisław Wokulski zawdzięczał jej swój majątek. Po pobycie w więzieniu nieustannie podupada na zdrowiu, umiera w 1883 roku w wiosce Stupca pod Suczawą. Od 1953 roku nazywa się ona po prostu Ciprian Porumbescu.

Zaszumiał porumb i pierzchnął z niego maleńki porumbel.
Nieprzewidzianie dla większości, mniejszości.

Miłosz Biedrzycki – " Porumbescu spekuluje na temat swojego pochodzenia" (fragment)

Gruźlica rzeczywiście zbliża Porumbescu do Chopina. Muzyka polskiego pianisty była ceniona w Rumunii – uwielbiał ją wielki romantyk Mihai Eminescu ("rumuński Mickiewicz") i najsłynniejszy rumuński kompozytor, George Enescu. W rozpowszechnieniu muzyki Chopina w Rumunii pewno pomógł w tym wspomniany już uczeń Chopina, Karol Mikuli, często koncertujący w rumuńskich salach koncertowych. Zresztą Chopin miał jeszcze jednego ucznia urodzonego w Rumunii, w Transylwanii – co prawda w rodzinie niemieckiej – Carla Filtscha (1830-1845). "Boże! Co za dziecko! Nikt nigdy nie rozumiał mnie tak, jak ten chłopiec – komentował jego talent Fryderyk – Gra prawie wszystkie moje utwory, choć nigdy nie słyszał, jak ja je gram, niezupełnie tak jak ja (bo ma własny styl), ale na pewno nie gorzej". Tak, Filtsch też zmarł na gruźlicę.

Czy "Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor" miał jakiekolwiek związki z Polską? Trudno powiedzieć. Jego rodzice pochodzili z polskich rodzin, ale nic nie wskazuje, żeby przekazali swojemu synowi jakiekolwiek polskie tradycje. Nie wiemy nawet, czy mówił po polsku. Wiemy, że chwilę przed śmiercią był na wakacjach w Genui, a podczas podróży powrotnej jechał przez Kraków. W Domu Polskim w Suczawie działa zespół muzyczny im. Cipriana Porumbescu, a nieopodal polonijnego centrum kultury stoi jego pomnik. Adam Gałkowski, autor bodaj jedynych artykułów poświęconych kompozytorowi, zauważa, że jego postać nie jest omówiona w polskich encyklopediach, ani ogólnych, ani muzycznych. Gałkowski nie znalazł również żadnego artykułu poświęconego Porumbescu na łamach polskiej prasy.

Jednym z nielicznych śladów Golembiewskich-Porumbescu jest tomik poezji "Porumb" napisany przez Miłosza Biedrzyckiego, krakowskiego poetę urodzonego w Słowenii. Tworzy on figurę "Porumba", fikcyjnego potomka rumuńskiego kompozytora. "Czyżby antyteza Pana Cogito?", pytał na łamach Culture.pl Jakub Nikodem.

Porumbel, gołąbek, wzbija się z porumbu,
szybuje w niebo.

Miłosz Biedrzycki – "Ciprian Porumbescu, genialny kompozytor" (fragment)

Język Polish

Rumunia