Galeria działająca przy Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie zajmuje się przede wszystkim prezentowaniem twórczości młodego pokolenia artystek i artystów wizualnych. Jej początki sięgają jeszcze epoki odwilży – Promocyjna to w prostej linii spadkobierczyni Galerii Sztuki Nowoczesnej “Krzywe Koło”. Prowadzona wówczas przez Mariana Bogusza galeria była pierwszym miejscem pokazującym sztukę nowoczesną po okresie socrealizmu, a w kolejnych latach należała do najważniejszych ośrodków powojennego życia artystycznego, obok m.in. krakowskich Krzysztoforów i założonej dekadę później Galerii Foksal.
Sama galeria wywodziła się z działalności Klubu Krzywego Koła, powstałego w 1955 roku jako nieformalne spotkania grupy intelektualistów w prywatnym mieszkaniu na Starym Mieście, wkrótce przeniesione do Staromiejskiego Domu Kultury. Zakres tematyczny toczonych tu dyskusji był szeroki, od historii, filozofii i przyszłości socjalizmu w okresie niosącym nadzieję na reformy i demokratyzację systemu, po nową literaturę i sztukę.
Galeria, startująca jako jego sekcja plastyczna, działała dłużej niż Klub, zlikwidowany przez władze w 1962 roku. W czasie odwilży galeria prezentowała prace m.in. Aliny Szapocznikow, Stefana Gierowskiego, Henryka Stażewskiego, Erny Rosenstein, Jadwigi Maziarskiej, Alfreda Lenicy, Włodzimierza Borowskiego czy Zbigniewa Dłubaka, organizowała dyskusje i spotkania. Licznym wystawom promującym nowe zjawiska artystyczne towarzyszyły wydawnictwa z wklejonymi oryginalnymi pracami.
Po Boguszu kierownictwo obejmowali kolejni artyści. Pomiędzy 1965 a 1982 rokiem przestrzeń funkcjonowała jako Galeria Sztuki Współczesnej, zarządzana kolejno przez Juliusza Narzyńskiego, Teresę Panasiuk, Jerzego Czuraja oraz Jacka Ziemińskiego. Od roku 1982 galerię prowadził historyk i krytyk sztuki Jacek Werbanowski, w 1987 roku przemianowując ją na Galerię Promocyjną. Nowa nazwa oddawała aktualne do dziś założenia programowe galerii – stała się ona miejscem promującym twórczość młodych, kończących właśnie akademie artystek i artystów, w którym mogą oni realizować indywidualne, często debiutanckie wystawy.
Nierzadko były to debiuty znaczące z perspektywy późniejszej historii sztuki. Tak jak w początkowym okresie działalności pod wodzą Mariana Bogusza galeria odegrała kluczową rolę w prezentowaniu i promowaniu nowych zjawisk artystycznych po etapie socrealizmu, tak w latach 80. stała się jednym z miejsc prezentujących definiujące dekadę malarstwo z nurtu nowej ekspresji. Debiutowali w niej m.in. twórcy kluczowej nowoekspresyjnej formacji, warszawskiej Gruppy: Ryszard Grzyb, Paweł Kowalewski, Jarosław Modzelewski, Włodzimierz Pawlak, Marek Sobczyk i Ryszard Woźniak.
W okres transformacji Galeria Promocyjna weszła z nowym projektem – na początku 1990 roku Werbanowski powołał do życia kwartalnik „EXIT. Nowa sztuka w Polsce”. Z czasem pismo stawało się bytem coraz bardziej autonomicznym od programu galerii, a przy tym jednym z kluczowych tytułów krytycznoartystycznych lat 90. Ostatni, setny numer „EXITu” ukazał się w roku 2014 w zupełnie innym już krajobrazie medialnym, archiwum pisma pozostaje jednak istotnym źródłem informacji o sztuce lat 90. i przełomu milleniów.
Na początku lat dwutysięcznych programowe wspieranie debiutów przez galerię zyskało dodatkowe instytucjonalne wsparcie za sprawą Nagrody Inicjatywy ENTRY. Ta przyznawana jest od roku 2003 do dziś dyplomantkom i dyplomantom stołecznej Akademii Sztuk Pięknych. W parze z podwójnym stypendium na roczną działalność artystyczną idzie także organizacja indywidualnej wystawy w Galerii Promocyjnej.
Schedę po Jacku Werbanowskim przejęła jego córka Kaja Werbanowska, kierująca galerią od roku 2015. Poza kontynuacją misji wspierania młodego pokolenia, w ostatnich latach galeria odnosi się też do własnej bogatej historii. W ramach cyklu Powroty po latach wystawy w Promocyjnej prezentowali artyści debiutujący w tym miejscu przed dekadami, m.in. Paweł Susid czy Piotr Młodożeniec. W roku 2017 ukazała się publikacja 60 lat. Galeria na Rynku Starego Miasta 2, do początków galerii odnosiła się też zorganizowana w roku 2021, kuratorowana przez Ewę Tatar wystawa Krzywe Koło.
Galeria Promocyjna w Warszawie
Staromiejski Dom Kultury
Rynek Starego Miasta 2
00-272 Warszawa
Województwo mazowieckie
WWW: www.sdk.pl
