Henryk Wars — przebojowy król tanga | Artykuł

Henryk Wars — przebojowy król tanga

henryk_wars_portret_.jpg, portrait, Henryk Wars, fot. Michal Karski

Jego piosenki śpiewali szczęśliwie zakochani i nieszczęśliwie odrzuceni, mieszkańcy okupowanej Warszawy i żołnierze armii Andersa, a z jego kompozytorskiego talentu korzystały największe hollywoodzkie wytwórnie filmowe.

Król tanga i kina

Rodzi się w Warszawie jako Henryk Warszawski, ale znaczną część dzieciństwa spędza za granicą. Między 1906 a 1916 mieszka we Francji wraz z rodziną, w której nie brak muzycznych talentów. Starsza siostra, Józefina jest śpiewaczką operową występującą m.in. w La Scali, a młodsza, Paulina wkrótce ma zostać pianistką.

Za namową Emila Młynarskiego – dyrektora Teatru Wielkiego – Wars zapisuje się do Konserwatorium Warszawskiego. Studiuje kompozycję pod okiem Karola Szymanowskiego i Romana Statkowskiego. Naukę kończy w 1925.

Już jako student pracuje bez wytchnienia. Prowadzi chór w kinoteatrze Hollywood, gra w warszawskich kabaretach i w zespole "Weseli Chłopcy z Columbii".

W latach 1925-1927 odbywa służbę wojskową w szkole podchorążych we Włodzimierzu na Wołyniu. Później wraca do muzyki. Pisze dla kabaretów i komponuje jazz. Jego "The New York Times Foxtrot" (1928) jest pierwszą kompozycją jazzową w Polsce.

W 1926 zostaje kierownikiem nagrań w wytwórni filmowej Syrena Record. Cztery lata później debiutuje jako kompozytor muzyki filmowej. "Na Sybir" Henryka Szaro okazuje się sukcesem, kolejne zamówienia spływają, a Henryk Wars zostaje królem polskiego kina.

Kompozytor ulicy

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Orkiestra pod dyrekcją Henryka Warsa, zdjęcie opublikowane na okładce katalogu płyt wytwórni Syrena Elektro, Warszawa 1933, fot. Zakład Foto-Forbert / reprodukcja: Janusz Fila / FORUM

Obrazek

orkiestra_taneczna_wars_fija_180609_09.jpg

W latach 30. komponuje muzykę do ponad 50 filmów, a o jego płodności filmowcy opowiadają sobie żarty. Wars pisze dla Michała Waszyńskiego ("Jego ekscelencja subiekt"), Juliusza Gardana ("Czy Lucyna to dziewczyna?"), Mieczysława Krawicza ("Paweł i Gaweł") i Leona Trystana ("Piętro wyżej").

Jego piosenki śpiewają największe gwiazdy: Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza, Hanka Ordonówna, Tola Mankiewiczówna oraz Szczepko i Tońko. Na ulicach natomiast nucą je wszyscy. "Miłość ci wszystko wybaczy", "Umówiłem się z nią na dziewiątą", "Zimnego drania", "Śpij kochanie", "Sex appeal", "Ach, jak przyjemnie" i "Dobranoc, oczka zmruż" – to tylko kilka z jego nieśmiertelnych przebojów.

Wybuch wojny przerywa jego karierę. Wars zostaje zmobilizowany. Nie walczy jednak długo. Już po kilku dniach Niemcy rozbijają jego oddział, a on sam trafia do niewoli. Udaje mu się uciec z transportu. I… trafić do kolejnej niewoli. Tym razem – radzieckiej. Znów ucieka.

Dociera do Lwowa, gdzie w 1940 tworzy zespół "Tea-Jazz". Koncertują w ZSRR – od Odessy i Kijowa po Leningrad (dziś Petersburg). W 1942 Wars wstępuje do Armii Andersa. W wojsku tworzy zespół "Polish Parade", w skład którego wchodzą m.in. członkowie jego lwowskiego bandu.

Wojenne nuty

Z Armią Andersa przechodzi szlak bojowy. Przemierza Rosję, Iran, Irak, Palestynę. U Andersa spotyka Michała Waszyńskiego, który zajmuje się produkcją filmów patriotyczno-propagandowych dla wojska. Razem realizują film "Wielka droga".

Gdy Armia Andersa dociera do Włoch, Wars zostaje udekorowany królewskim medalem Cavaliere della Croce, a "Polish Parade" otrzymuje nagrodę dla najlepszego zespołu po alianckiej stronie.

Po wojnie wyjeżdża do Anglii. Marzy jednak o Hollywood. Do Stanów Zjednoczonych przybywa w 1947. Najpierw mieszka w Nowym Jorku, później – w Los Angeles. Ojczyzna wolności nie przyjmuje go z otwartymi ramionami – niełatwo mu znaleźć pracę. Tym bardziej, że studia filmowe przenoszą część produkcji do Europy, gdzie po wojnie kręci się filmy taniej niż za oceanem.

Amerykański sen

Wars pracuje jako kopista i aranżer. Nie może znaleźć stałego zajęcia. Cały czas komponuje. Między 1947 a 1951 tworzy m.in. czteroczęściową Symphony No. 1 na orkiestrę, suitę orkiestrową City Sketches, trzyczęściową Sonatinę na orkiestrę i koncert fortepianowy. Część z jego szkiców zostaje odnaleziona dopiero w 2002.

W Hollywood debiutuje muzyką do filmu "Chained for Life" Harry’ego L. Frasera z 1951. Szybko rozumie, że w tej branży "umiera się albo z głodu, albo z przejedzenia". Pracuje dla największych studiów filmowych, ale jego nazwisko nie zawsze wymieniane jest w napisach. Po chudych latach przychodzą sukcesy.

W 1955 pisze muzykę do sportowej komedii "Ski Crazy!" Gordona McLeana. Film okazuje się przełomem w jego amerykańskiej karierze. W następnych latach pracuje dla największych producentów: Columbii, Universalu, 20th Century Fox, MGM, United Artist i Paramount.

Pisze muzykę do ponad 30 filmów i seriali, w tym do "Siedmiu ludzi do zabicia" Budda Boettichera, "China Doll" Franka Borzage i młodzieżowego filmu "Mój przyjaciel delfin" Jamesa B. Clarka. Współpracuje z Johnem Waynem, a jego piosenki wykonują Bing Crosby i Margaret Witting, Doris Day i Jimmy Rogers.

Amerykański dom Warsa z czasem staje się miejscem pielgrzymek polskiej bohemy. Swoje utwory przywozi tu Krzysztof Komeda, a gośćmi Warsów bywają Mrożek i Osiecka, Grynberg i Polański. Wars Polskę odwiedza tylko raz – w 1967. Umiera w Los Angeles 1 września 1977 roku po długiej chorobie.

Tytuł (nagłówek do zdjęcia)

Śladami Polaków

Link URL

Dowiedz się więcej

Język Polish

henryk wars