13 polskich budynków z szansą na Nagrodę Miesa van der Rohe 2026
410 obiektów architektonicznych z 40 krajów zostało nominowanych do najważniejszej nagrody architektonicznej Europy. Z tego grona pięcioosobowe jury wyłoni „krótką listę” najlepszych realizacji. Ale już te nominacje to celny przegląd tego, co dobrego zdarzyło się w architekturze ostatnich dwóch lat.
Oficjalna nazwa najważniejszego i najbardziej cenionego konkursu architektonicznego na naszym kontynencie brzmi: Nagroda Unii Europejskiej w dziedzinie Architektury Współczesnej. W skrócie mówi się: EUmies Awards, a potocznie określa Nagrodą Miesa van der Rohe. Organizowany jest w cyklu dwuletnim od blisko czterech dekad (przyszłoroczna odsłona będzie dziewiętnastą), a za jego przebieg odpowiada Komisja Europejska oraz Fundació Mies van der Rohe z siedzibą w Barcelonie. Przyznawana w konkursie nagroda to najwyższy honor dla twórców docenionego obiektu.
Styl wyświetlania galerii
wyświetl slajdy
Wyłonienie laureata w każdej edycji konkursu składa się z kilku etapów. Pierwszym są nominacje – to lista najlepszych budowli z każdego państwa, którą zgłasza krajowe grono eksperckie. Z tych zwykle kilkuset obiektów kilkuosobowe międzynarodowe jury wybiera „krótką listę”. W kolejnym etapie – finałowym – w grze pozostaje pięć realizacji, z których wybrana zostaje najlepsza. Polska na stałe bierze udział w tym konkursie od lat 90., zgłaszając obiekty, które za każdym razem trafiają na listę nominacji; kilka razy niektóre z nich znalazły się w finale, a w 2015 roku gmach Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie otrzymał najwyższą nagrodę – został uznany najlepszym budynkiem w Europie.
Mieszkanie, kultura, edukacja
6 listopada 2025 roku komitet Nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie Architektury Współczesnej – EUmies Awards 26 ogłosił listę budynków i obiektów nominowanych do przyszłorocznej nagrody. Jak zawsze organizatorzy przygotowali garść statystyk. Z 410 budynków zakwalifikowanych do konkursu 23% stanowią obiekty związane z mieszkalnictwem (budynki wielo- i jednorodzinne), 13% nominowanych to siedziby instytucji kultury, a 12% budynków związanych jest z edukacją. Ponad połowa realizacji – 56% – to obiekty zupełnie nowe, zaś 44% powstało w wyniku przebudowy istniejących gmachów. Jedna trzecia nominowanych budynków to projekty pracowni architektonicznych, które istnieją krócej niż dekadę, a co dziesiąty powstał w wyniku kooperacji architektów z różnych krajów.
Najwięcej nominacji w przyszłorocznej edycji EUmies Awards zdobyła Francja – aż 32, zostawiając w tyle kolejny na liście kraj, Hiszpanię, z 24 typowaniami. Biorąc pod uwagę wielkość kraju, wyróżniają się niewielkie Słowenia (16 nominacji) czy Belgia (15). Polska z 13 wybranymi realizacjami mieści się w europejskiej średniej – tyle samo budynków w konkursie mają Austria, Chorwacja, Cypr, Litwa i Ukraina. Co ciekawe, zaledwie osiem gmachów reprezentuje słynącą z niebanalnej współczesnej architektury Holandię. Ranking zamykają Tunezja i Mołdawia, reprezentowane przez pojedyncze obiekty.
Różne formy, skale, funkcje
Trzynaście polskich nominacji – to ciekawy i różnorodny przegląd najnowszych dokonań w polskiej architekturze. Znalazły się w nim budowle głośno komentowane, jak Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (proj. Thomas Phifer and Partners i APA Wojciechowski Architekci) i takie, które były już dostrzegane w krajowych konkursach – jak Centrum Bajki i Animacji OKO w Bielsku-Białej (proj. Nizio Design International Mirosław Nizio), dom dla bezdomnych – Dom Matki Bożej Serdecznej zbudowany w warszawskim Ursusie (proj. xystudio) czy Ajnfart, wielorodzinny budynek TBS w Rybniku projektu biura SLAS Architekci. Szansę na EUmies Awards w 2026 roku ma także Park Akcji Burza na kopcu powstania warszawskiego w Warszawie (proj. TopoScape i Archigrest) , który kilka miesięcy temu otrzymał tytuł najlepszej przestrzeni publicznej w Europie.
Nominacja w cenionym konkursie może być nagrodą za projekt, który ze względu na sąsiedztwo był sporym wyzwaniem – tym razem to Centrum Obsługi Odwiedzających Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, projekt pracowni Kozień Architekci, a także realizacja proponująca nowe formy w bardzo tradycyjnej przestrzeni – zespół kolumbariów na cmentarzu komunalnym w Radomiu (proj. BDR Architekci). W gronie nominowanych interwencji w istniejące budynki znalazła się przebudowa i rozbudowa Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, dzieło biura WXCA; za dialog z zastanym, poprzemysłowym kontekstem można też uznać lustrzany pawilon Zagłębiowskiej Izby Gospodarczej w Dąbrowie Górniczej (proj. Marlena Wolnik MWArchitekci).
W 2026 roku w międzynarodowej rywalizacji Polskę reprezentować będą także obiekty o małej skali i lokalnym zasięgu, ale niebanalnej, skrojonej na miarę, a zarazem reagującej na wyzwania współczesności formie. Do tego grona należą: drewniana biblioteka publiczna w warszawskiej Choszczówce (proj. Ambient), kameralne centrum sąsiedzkie Przystań Widna 2A w Gdyni (proj. PB Studio, Studio Mania, IPA), skryty wśród drzew budynek edukacyjny w Leśnym Ogrodzie Botanicznym Marszewo w Gdyni (proj. Gierbienis + Poklewski) i powstała z myślą o osobach z niepełnosprawnościami EkoFarma w Wólce Konopnej niedaleko Siedlec (proj. ARCHE).
W styczniu 2026 roku jury Nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie Architektury Współczesnej – EUmies Awards ogłosi czterdzieści budynków zakwalifikowanych na „krótką listę”. Miesiąc później poznamy finałową piątkę znakomitych europejskich budowli powstałych w ciągu ostatnich dwóch lat, a w kwietniu 2026 roku dowiemy się, który budynek jest najlepszym na naszym kontynencie. Na początku maja w modernistycznym pawilonie projektu Ludwiga Miesa van der Rohe w Barcelonie odbędzie się gala wręczenia nagród.