Tomasz Naumiuk - Życie i twórczość | Artysta

Operator filmowy, laureat Złotych Lwów za najlepsze zdjęcia do Franza Kafki Agnieszki Holland i Nagrody Głównej w Konkursie Filmów Polskich Camerimage za zdjęcia do Niny Olgi Chajdas. Wielokrotnie nominowany do najważniejszych polskich nagród operatorskich.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Tomasz Naumiuk podczas gali zamknięcia 33. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Energa Camerimage, 25.11.2025, fot. Justyna Rojek / East News

Text positon (deprecated)

Center

Urodził się w Olsztynie 23 grudnia 1981 roku i to właśnie w rodzinnym mieście przeżył inicjacyjne filmowe fascynacje. Jako dwunastolatek po raz pierwszy poszedł do kina, by w olsztyńskim Koperniku obejrzeć Tajemniczy ogród Agnieszki Holland i zachwycić się jego magicznym klimatem. W rozmowie z Beatą Waś z magazynu „Made In Warmia i Mazury” wracał do młodzieńczych wspomnień: „Kiedy kilka lat później w kinie Awangarda zobaczyłem »Przełamując fale« Larsa Von Tiera z udziałem Emily Watson, pomyślałem: jak cudownie byłoby stać się częścią pracy na planie filmowym z taką aktorką”. Nie mógł wówczas przypuszczać, że po latach dla Agnieszki Holland stworzy znakomite zdjęcia we Franzu Kafce, a z Emily Watson spotka się na planie Wichrów Kołymy.

Czysta karta

Podczas gdy koledzy z olsztyńskiego podwórka próbowali swoich sił w hip-hopie, Naumiuk szukał własnej drogi. Zafascynowany fotografią pożyczył od kuzyna Zenita i zaczął robić zdjęcia. Wciągnął się do tego stopnia, że kilka lat później, już jako licealista, w Warszawie zapisał się na kurs fotograficzny. Poznawał ludzi zafascynowanych fotografią i kinem, a po latach zdecydował się zdawać do Szkoły Filmowej. W rozmowie z Darkiem Kuźmą dla „Magazynu Stowarzyszenia Filmowców Polskich” wspominał:

Startowałem z czystą kartą, nie miałem w domu nikogo z branży, nikt w rodzinie nie zaszczepił mi miłości do kina ani do sztuki. Sam wytyczyłem sobie tę ścieżkę i podążałem nią w swoim tempie. Byłem tak zdeterminowany, by związać się z kinem, że czterokrotnie zdawałem do Szkoły Filmowej w Łodzi, a każdy kolejny rok czekania na egzaminy poświęcałem na szlifowanie wiedzy i umiejętności oraz wyciąganie nauczek z tego, co zrobiłem źle. Kiedy młody człowiek poświęca cztery lata najbardziej rozwojowego okresu w swoim życiu, żeby się przygotować i dostać na uczelnię filmową, to już chyba wtedy widać, że to będzie coś więcej niż tylko praca czy kariera.

Kiedy w końcu dołączył do grona studentów łódzkiej filmówki, traktował kino zarówno jako drogę artystycznego spełnienia, jak i zawód, który po prostu pozwala się utrzymać. „Brałem wszystko, co tylko umożliwiało pracę i naukę” – wspomina. Pracował przy popularnej telenoweli, a samodzielnym debiutem operatorskim była komedia romantyczna Śniadanie do łóżka Krzysztofa Langa z 2010 roku. „Dopiero później stopniowo zbliżałem się do kina, które naprawdę mnie interesuje – tego bardziej niezależnego, autorskiego, przyglądającego się człowiekowi i jego różnym odcieniom” – mówił.

Po ukończeniu studiów w 2009 roku jego kariera szybko nabierała tempa. W 2012 roku stanął za kamerą popularnego serialu Krew z krwi w reżyserii Xawerego Żuławskiego, a trzy lata później z Maciejem Bochniakiem zrealizował odważne stylistycznie Disco Polo, w którym baśniowa formuła stawała się artystycznym komentarzem na temat mitologii lat 90.

Kobiece spojrzenie

Video embed

Kino Muranów: NINA (2018) zwiastun PL

W ciągu minionej dekady stał się ulubionym operatorem polskich reżyserek. Z Kasią Adamik zrealizował Amok, z Olgą Chajdas Ninę oraz Imago, w 53 wojnach współpracował z Ewą Bukowską, a w 2019 roku z Małgorzatą Imielską zrealizował jej fabularny debiut – Wszystko dla mojej matki. Jeśli dorzucimy do tego pracę przy High Life cenionej francuskiej reżyserki Claire Denis, a także serialowe 1983 Agnieszki Holland, otrzymamy imponującą listę artystek, które właśnie w Naumiuku odnalazły partnera potrafiącego przenieść na ekran ich wizje. W cytowanej rozmowie z Beatą Waś komentował:

Uważam to za zaszczyt, że mogę pracować z najlepszymi reżyserkami w Polsce i nie tylko. Zastanawiałem się, z czego to wynika i doszedłem do wniosku, że może to mieć, przynajmniej częściowo, źródło w dzieciństwie. Moja mama, z zawodu położna, często gościła w domu kobiety, które przychodziły po poradę, wsparcie. Dużo rozmawiały o sprawach nie tylko związanych z porodem i dziećmi. Przysłuchiwałem się tym długim rozmowom, nasiąkałem kobiecą perspektywą, co wyrobiło moją wrażliwość.

Operator Agnieszki Holland

Video embed

FRANZ KAFKA | Oficjalny zwiastun | Kino Świat

Współpraca z Agnieszką Holland stała się symbolicznym zwieńczeniem pewnego etapu jego filmowej drogi, a też dowodem na to, że Naumiuk dołączył do niekwestionowanej elity polskich operatorów filmowych. Niedługo po premierze 1983 stanął na planie kolejnego filmu Holland – Obywatela Jonesa, opowieści o ukraińskim Wielkim Głodzie i brytyjskim dziennikarzu, który postanowił ujawnić światu prawdę o ludobójstwie zorganizowanym przez Stalina. W rozmowie z Darkiem Kuźmą wspominał:

Spędziliśmy miesiąc w temperaturach od minus 17 do minus 27 stopni Celsjusza. Nawiedzały nas zamiecie śnieżne, wichury, deszcze, mrozy. Pogoda nas nie oszczędzała. Napędzała nas za to opowiadana historia, która, mimo że dzieje się w latach 30. XX wieku, jest na wiele sposobów aktualna. To nas motywowało do wstawania wczesnymi rankami, ubierania na siebie miliona warstw odzieży i wychodzenia na ten mróz na 14-godzinne dni zdjęciowe.

Owocem stał się film nie tylko efektowny, ale też znakomicie przemyślany. Naumiuk zderzał w nim bogactwo i różnorodność Londynu i Moskwy z naturalistyczną biedą Ukrainy dotkniętej Wielkim Głodem. We współpracy ze scenografami i kostiumografami tworzył kontrastowy świat, który miał poruszyć współczesnego widza.

W 2023 roku znów stanął na planie filmu Agnieszki Holland, by nakręcić jeden z najgłośniejszych polskich filmów dekady – Zieloną granicę, opowieść o humanitarnym kryzysie rozgrywającym się w polsko-białoruskim lesie przygranicznym. Zamiast efektownych wnętrz sięgnął tym razem po realizm, a kolorystyczne bogactwo zamienił na czerń i biel. W rozmowie z Darkiem Kuźmą mówił:

Jedną z najważniejszych rzeczy, które dała mi Agnieszka, to przekonanie, żeby nigdy nie rozsiadać się w komforcie. Plan filmowy to żywioł – pierwszy rejs przez ocean, za którym nie wiadomo, co nas czeka. Trzeba mieć plan, ale jednocześnie być gotowym na wszystko, co się wydarzy. A wątpliwości są częścią tego procesu.

Jego kolejne filmy pokazywały, że Naumiuk ma zdolności do ciągłej zmiany siebie i swojego stylu. Najlepszym dowodem jest zrealizowany z Agnieszką Holland Franz Kafka, biograficzna opowieść, w której próżno szukać jednego stylu i dominującej estetyki, a ujęcia na wskroś współczesne sąsiadują z „portretami rodziny we wnętrzu” rodem z XIX-wiecznego malarstwa.

Bez kompromisów

Video embed

Absolutni Debiutanci | Oficjalny Zwiastun | Netflix

Wybierając nowe projekty, lubi opuszczać własną strefę komfortu i szukać w realizowanych filmach czegoś nowego i ważnego. Gdy po Obywatelu Jonesie otrzymał propozycję od firmy produkcyjnej J.K. Rowling, postanowił ją odrzuć. Nie dlatego, że nie oferowała możliwości rozwoju, lecz z powodu wpisanej w nią wyłączności, która uniemożliwiłaby mu realizację filmów z innymi producentami i reżyserami. W rozmowie z „Magazynem SFP” mówił:

Staram się wybierać projekty reżyserów, którzy są w stu procentach oddani temu, co robią, a jednocześnie otwarci na moje zdanie i emocje. Robiąc film, poświęcam kilka miesięcy życia, które mógłbym spędzić z bliskimi, więc nie chcę robić czegoś na pół gwizdka. […] Nie po to wybieram emocjonalnie złożone filmy, żeby od emocji uciekać, lecz po to, by wychodzić ze strefy komfortu. Wyznaję w życiu zasadę, że dubla nie będzie. W filmie naśladujemy życie i możemy sobie pozwolić na kolejne ujęcia. W życiu – nie. Dlatego chcę zbierać doświadczenia i przeżycia, które coś dla mnie znaczą. Wszystko, co mnie z tej strefy komfortu wyciąga, jest dla mnie pociągające i przyciąga mnie jeszcze bardziej.

Video embed

RZECZY NIEZBĘDNE | Oficjalny zwiastun | Kino Świat

Między innymi dlatego jego filmografia prezentuje się tak imponująco. Tylko w ostatnich latach wzbogaciła się jeszcze o szereg wyjątkowych produkcji. Wymieńmy tu choćby Imago Olgi Chajdas, fenomenalnie sfotografowaną opowieść o artystce-rewolucjonistce próbującej wywalczyć sobie miejsce na artystycznej scenie Pomorza lat 80., serialowych Absolutnych debiutantów Kamili Tarabury, wzruszającą historię coming-of-age o młodych ludziach wkraczających w dorosłość, a wreszcie – Rzeczy niezbędne, pełnometrażowy debiut tej samej reżyserki o kobiecie mierzącej się z traumą sprzed lat.

Pytany o swoją skłonność do ponurych opowieści odpowiadał w rozmowie z Beatą Waś: „Jak się człowiek wychował w Olsztynie, gdzie od października przeważa mrok, to ma pewne naleciałości. Ludzie kojarzą miasto ze słonecznym latem, a ja im mówię: to pojedźcie na Warmię zimą”. Ale jego kino nie ma jednej określonej barwy czy tonu. Rozpościera się między intymnością Niny i widowiskowością Franza Kafki, między mocno stylizowanym Imago i ascetyczną Zieloną granicą, wreszcie – pomiędzy świadomie kiczowatym Disco Polo i eksperymentalną dezynwolturą Północ-Południe, dokumentalnego musicalu z Quebonafide w roli głównej.