Bartek Wąsik - Życie i twórczość | Artysta

Pianista, kompozytor, aranżer, członek zespołów Kwadrofonik i Lutosławski Piano Duo. Zajmuje się wykonawstwem muzyki nowej, ale nie unika też repertuaru piosenkowego.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Bartek Wąsik, fot. Krzysiek Fajgiel

Text positon (deprecated)

Center

Bartek Wąsik urodził się w 1978 roku w Lublinie. Kiedy wraca myślami do muzyki, jakiej słuchało się w jego domu rodzinnym, przypomina sobie głównie gigantów rocka: Pink Floyd, The Beatles, Deep Purple. Zachował jednak również wspomnienie "I Koncertu fortepianowego b-moll" Piotra Czajkowskiego, którego jego rodzice słuchali na okrągło, gdy miał kilka lat:

Te słynne początkowe akordy wryły mi się wtedy na zawsze – po raz pierwszy w życiu poczułem, jaką siłę może nieść dźwięk fortepianu.

Niedługo później zaczął przekonywać się o tym na własną rękę. Pomimo upływu lat, Wąsik dobrze pamięta egzaminatorkę, która pewnego dnia odwiedziła jego przedszkole, by zbadać dzieci pod kątem zdolności muzycznych. To ona zasugerowała rodzicom pianisty, by przystąpił do egzaminów wstępnych do szkoły muzycznej. W ten sposób zaczął się długi, czasami burzliwy okres nauki:

Text

Zamiast do ćwiczeń na fortepianie ciągnęło mnie w stronę astronomii, chemii, biologii, anatomii. Na lekcje zamiast rozczytanych utworów przynosiłem kijanki, traszki, patyczaki, raz nawet młodą kaczuszkę. Miałem nauczycielkę, która wykazała się wielką cierpliwością i pomimo kiepskich ocen na egzaminach broniła mnie i we mnie wierzyła. W przedostatniej klasie, kiedy myślałem już o studiach medycznych, przekazała mnie w ręce innej nauczycielki… i to była rewolucja!

Autor cytatu

– wspomina Wąsik.

Pianista wspomina tamten okres jako "czas objawienia". Z ucznia, który spędzał przy fortepianie dziesięć minut dziennie z zegarkiem w ręku, stał się nagle wielkim entuzjastą ćwiczeń, poświęcając im po 4-6 godzin każdego dnia. Ten stan trwa do dziś.

Synchronizacja w różnych konfiguracjach

Wąsik kontynuował naukę w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie oraz Hochschule für Musik und Theater w Rostocku. Na studiach szczególną uwagę poświęcił muzyce kameralnej. Odkrył wówczas radość z dzielenia sceny z innymi artystami. To właśnie wtedy wraz z Emilią Sitarz zawiązał Lutosławski Piano Duo, w którym muzycy eksplorowali możliwości brzmieniowe dwóch takich samych instrumentów. Pomogły w tym kursy mistrzowskie pod okiem słynnego izraelskiego duetu Bracha Eden-Aleksander Tamir:

Poczuliśmy wtedy na własnej skórze, że duet fortepianowy to bardzo specyficzny i wymagający rodzaj uprawiania kameralistyki. Na szczęście oboje chcieliśmy stawić czoła temu wyzwaniu. Kochaliśmy przygotowywać nowy repertuar. Nasze próby bywały bardzo intensywne – przecież każdy z nas gra na fortepianie i wie lepiej, jak to robić! To ścieranie i przekonywanie się wzajemne było po coś. W efekcie stapialiśmy się w jeden głos. Kiedy się tego doświadcza, jest to wspaniałe uczucie.

Założony w 1999 roku duet zdobył wiele nagród podczas pianistycznych konkursów w Polsce i za granicą. W 2020 roku został uhonorowany nagrodę Koryfeusz Muzyki Polskiej w kategorii Osobowość Roku. Zanim to jednak nastąpiło, Lutosławski Piano Duo występowało w większości krajów europejskich, w Ameryce Północnej i Południowej, na Bliskim Wschodzie i w Japonii, nierzadko w najbardziej prestiżowych salach: Carnegie Hall, Chicago Symphony Center czy w Filharmonii Berlińskiej. Często wykonywali tam nowy repertuar, gdyż przez lata kompozytorzy przygotowali dla duetu ponad sto utworów. Praca w duecie uczyła też pianistów, jak odnaleźć swoje miejsce na scenie i zsynchronizować się z drugim człowiekiem:

Text

Granie tak blisko siebie, kiedy ręce wręcz się przeplatają to rodzaj intymności, którą próbujemy przekazywać podczas naszych koncertów. Tu nie ma miejsca na rozpychanie się

Autor cytatu

– tłumaczy Wąsik.

Ta ostatnia nauka okazała się szczególnie przydatna, gdy w 2005 roku Lutosławski Piano Duo połączyło siły z perkusyjnym Hop-beats Duo, tworząc Kwadrofonik. Bez wątpienia jeden z najważniejszych zespołów na polskiej scenie muzyki współczesnej i improwizowanej. A przecież połączenie sił z Miłoszem Pękalą i Magdaleną Kordylasińską sprawiło, że kwartet operował bardzo specyficznym instrumentarium, dla którego literatura muzyczna jest mocno ograniczona. W tym ograniczeniu, w tej nieszablonowości leżał jednak klucz do sukcesu Kwadrofonik. Z jednej strony sprawiło to, że zespół nawiązał ścisłą współpracę ze współczesnymi kompozytorami i kompozytorkami, z drugiej – jego członkowie sami zaczęli aranżować, a wreszcie także komponować utwory. Jak wspomina Wąsik:

Mogliśmy liczyć na kompozytów, którzy wyczuli możliwości brzmieniowe, jakie płyną z dwóch fortepianów i instrumentów perkusyjnych. Prawykonaliśmy wiele arcyciekawych utworów.

Pierwszy sukces grupa Kwadrofonik odniosła jednak, wykonując utwory we własnych aranżacjach. W 2006 roku podczas 9. Festiwalu Folkowego Polskiego Radia "Nowa Tradycja" muzycy otrzymali Grand Prix, Nagrodę Publiczności i Nagrodę Prezydenta Warszawy za autorskie opracowania melodii tradycyjnych. Konsekwencją tego zwycięstwa była nie tylko płyta "Folklove", która ukazała się dwa lata później nakładem wydawnictwa Polskiego Radia, lecz także wysłanie sygnału, że zespół nie zamyka się jedynie na muzykę współczesną. Sukces, jaki przyniósł ten repertuar, utwierdził jego autorów w przekonaniu, że od tego momentu, oprócz wykonawców staną się także kompozytorami.

W stronę melodii

Kwadrofonik specjalizuje się w wykonawstwie muzyki nowej. Występuje na festiwalach takich jak Warszawska Jesień, Klang Festival czy Donaueschinger Musiktage. Czuje się jednak dobrze również w innych muzycznych światach. Dowodem na to jest entuzjastycznie przyjęty album "Requiem ludowe", na którym zespół znów zmierzył się z twórczością tradycyjną. W pisaniu muzyki do tekstów ze Śpiewnika Pelplińskiego i dla Adama Struga pomocne okazały się znajomości, które Bartek Wąsik zawiązał jeszcze w Lublinie:

Moja przyjaciółka ze szkolnej ławki, Magda Sobczak-Kotnarowska, gra w Kapeli ze wsi Warszawa. Podczas studiów chodziłem na jej koncerty. To dzięki niej poznawałem muzykę tradycyjną. Magda pożyczała mi nagrania, bo na studiach nie ma na to czasu. Właściwie można powiedzieć, że ta muzyka jest pomijana. To dosyć kuriozalna sytuacja, zwłaszcza w kontekście mierzenia się z twórczością Fryderyka Chopina. Każdy się zaćwicza nad mazurkami, jednocześnie jest zupełnie odcięty od korzeni, działa intuicyjnie, filtrując tę muzykę jedynie poprzez tradycję pianistyczną, salonową.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

"Requiem ludowe", wykonawca: Adam Strug, Kwadrofonik, fot. Polskie Radio S.A.

Obrazek

requiem_ludowe_wykonawca-strug_adam_kwadrofonik_fot._polskie_radio_s.a.jpg

Pracując nad "Requiem ludowym", pianista zrealizował też marzenie skomponowania własnej formy muzyki żałobnej, które towarzyszyło mu od czasów licealnych. Wąsik przyznaje, że zawsze wzruszało go obcowanie z partyturami Mozarta, Brahmsa, Verdiego czy Schnittke’go. Ciekawiło go, w jaki sposób wspomniani kompozytorzy podejmują temat śmierci, jak interpretują gniew i karę, z jakim przesłaniem zostawiają swoich słuchaczy. Jego zdaniem to żałobne utwory mówią o twórcach najwięcej jako o zwykłych ludziach, śmiertelnikach.

W 2020 roku zespół Kwadrofonik zmierzył się z kolejnym wyzwaniem. Na zamówienie Muzeum Powstania Warszawskiego Bartek Wąsik wraz z wokalistką Melą Koteluk miał skomponować muzykę do wierszy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. W nowym składzie (Miłosza Pękalę zastąpił Piotr Maślanka) zespół mierzył się więc z czystej krwi piosenkami:

Pisanie piosenek jest arcyciekawym zajęciem. Mam absolutną świadomość, że jestem unurzany w wieloletnim muzycznym wykształceniu, które czasem blokuje intuicję. Wpada melodia, a ja zaczynam się zastanawiać czy czegoś nie zmienić, nie dodać, nie odkręcić i nagle zaczynam się od tej melodii oddalać. Trudno jest potem do niej wrócić, zdrapać te wszystkie naleciałości. I tego się uczę m. in. od Meli Koteluk czy Ralpha Kaminskiego, z którymi pracowałem nad ostatnimi albumami.

Wydany w 2020 roku album "Astronomia poety. Baczyński" spotkał się z bardzo ciepłym przyjęciem. Na łamach "Newsweeka" Jacek Skolimowski pisał: "To płyta pełna fantazji, iskrząca się pomysłami, budząca emocje, zmuszająca do refleksji".

Własnym głosem

Okres prac nad "Astronomią poety" to także czas, kiedy Wąsik doskonalił się w pracach nad piosenkową formułą, z którą mierzył się już wcześniej jako twórca i aranżer płyty "Nowa Warszawa" razem z Royal String Quartet i Stanisławą Celińską. Tym razem jednak skupił większą uwagę na sobie, na swoim wewnętrznym głosie:

Czas pandemii, kiedy wszystko stanęło i dosłownie ucichło, pomógł mi usłyszeć słowa, które ten głos wewnętrzny wypowiadał.

"Astronomia Poety. Baczyński", wykonawca: Mela Koteluk, Kwadrofonik, fot. Pomaton EMI

W samym środku pandemii Wąsik rozpoczął Pianokrąg – szczególny cykl koncertów w Muzeum Rzeźby w Królikarni. Kiedy wszyscy zamykali się w domach, pianista zainicjował serię solowych występów w tej rozległej parkowej przestrzeni. To właśnie wtedy powiedział sobie, że jest gotowy, chce wyjść na zewnątrz jako autor, jako solowy twórca:

Text

Pianokrąg powstał po to, żebym mógł się lepiej poznać. Stał się również inkubatorem i kontynuacją moich muzycznych pomysłów. Jeden z nich okazał się być materiałem, który znalazł się na mojej debiutanckiej płycie "Daydreamer"

Autor cytatu

– przyznaje Wąsik.

Wydany w 2022 roku nakładem wytwórni Mystic album nie jest po prostu zbiorem coverów Radiohead. Wychodząc od twórczości brytyjskiej grupy, artysta koncentruje się na ukazaniu szlachetnej, a jednocześnie wymagającej pianistyki:

"Daydreamer" to moja rozmowa z przeszłością, z tym co mnie od dziecka inspirowało i nadal inspiruje. Są tam echa i nawiązania do stylów bliskich mi kompozytorów. Ale przede wszystkim to jest miejsce na moją wrażliwość, którą udało mi się zestroić z piosenkami Radiohead.

Sukcesy na polu piosenki – zarówno autorskie, jak i we współpracy z Ralphem Kaminskim czy Melą Koteluk – nie sprawiły wcale, że pianista oddalił się od muzyki współczesnej czy nowej klasyki. Przykładem tego jest chociażby Dwóchgłos – duet z wiolonczelistą Michałem Pepolem, w którym sięgają po twórczość Szymanowskiego, Messiaena czy Cage’a.

Text

Jestem wdzięczny, że mam okazję stąpać pomiędzy tymi różnymi światami – o tym chyba kiedyś zapominałem, albo może nie wiedziałem, że tak można

Autor cytatu

– podsumowuje Wąsik.

bartek wąsik

kwadrofonik

muzyka współczesna

kompozytor i pianista

lutosławski piano duo