Książki Roku 2020 polskiej sekcji IBBY

bez_kitu_222.jpg, default, Rozkładówki z książki "Beskid bez kitu", tekst i ilustracje: Maria Strzelecka, 2019, fot. wydawnictwo Libra PL

#literatura

#sztuki wizualne

Z roku na rok oferta literatury dziecięcej jest coraz szersza nie pozwalając młodemu czytelnikowi na nudę. Polska sekcja IBBY co roku honoruje te książki, na które warto zwrócić szczególną uwagę, a które reprezentują wyjątkowe walory – zarówno graficzne, jak i literackie.

Czasem słyszymy, że napisanie książki dla dzieci to łatwa sprawa, bo to nie filozofia. Pewnie, że nie. To nie Kant czy Nietzsche, ale żeby taki wyrósł, musi zacząć wcześnie czytać. Niewątpliwie literatura odgrywa szczególną rolę w rozwoju młodego odbiorcy - ma nie tylko bawić, ale również edukować. Wachlarz rozwiązań dostarczających nowych, magicznych i nieznanych jeszcze malcom przeżyć, jakie zapewniają współcześni autorzy, zdaje się nie mieć granic. W miarę rozwoju badań nad rolą literatury we współczesnym świecie oraz coraz bardziej wymagającego młodego odbiorcy rośnie kreatywność twórców operujących nie tylko słowem, ale i obrazem. Książki o charakterze intertekstualnym zachęcają do dialogu najmłodszych i młodzieżowych odbiorców literatury, którzy wbrew współczesnym opiniom okazują się być poszukującymi czytelnikami. Dzięki odpowiednio dobranej formie przekazu świat fikcji ma szansę przeniknąć do realnego, a co za tym idzie - kształtować rzeczywistość. Kryteria oceny zmieniają się wraz z przekształceniami społecznymi, postępem technicznym oraz rozwojem kultury masowej. Dlatego tak ważne jest docenianie literatury wyróżniającej się szczególnymi walorami artystycznymi.

Coroczną tradycją konkursu polskiej sekcji IBBY jest finałowa gala wręczenia nagród, jednak ze względu na pandemię wydarzenie miało miejsce online. Przedstawiamy tegorocznych zwycięzców:

Nagrody graficzne

Anna Kaźmierak za ilustracje i opracowanie graficzne książki "Turonie, żandarm, herody. Wiejska maskarada.", wydawnictwo Dwie Siostry

Thumbnail — Okładka i ilustracja z książki "Turonie, żandary, herody. Wiejska maskarada", tekst i ilustracje: Anna Kaźmierak, fot. wydawnictwo Dwie Siostry

Anna Kaźmierak oddaje w ręce młodego czytelnika interaktywną książkę, dzięki której poznajemy świat wiejskich kolędników. W okresie od 6 grudnia do Wielkanocy wkraczamy w zwariowany i magiczny świat przebierańców, których wizyta według ludowych wierzeń przynosiła szczęście. Co ciekawe, kolorów nadają mu nie tylko autorzy tekstu czy ilustracji, ale i sam czytelnik!

Maria Strzelecka za ilustracje i opracowanie graficzne książki "Beskid bez kitu", wydawnictwo Libra PL

Książka Marii Strzeleckiej to wyjątkowa opowieść o Beskidzie Niskim tudzież Łemkowszczyźnie zarówno współczesnej, jak i tej dawnej. Obrazowi świata, który przestaje istnieć oraz jego złożoności towarzyszą barwne ilustracje, od których nie sposób oderwać wzroku. Dzięki nim autorka zwraca uwagę na relację przyrody z człowiekiem uruchamiając wrażliwość emocjonalną najmłodszych.

Wyróżnienia graficzne

Gabriela Gorączko za ilustracje do książki "Leśna sprawa" Tomasza Kędry, wydawnictwo Wolno

Konflikt wpisany w bajkową opowieść Szpiczastego Lasu pobudza wyobraźnię oraz ciekawość młodego czytelnika. Odwieczny spór dwóch klanów - bobrów i borsuków - paradoksalnie zostaje rozwiązany dopiero w obliczu niebezpieczeństwa, co po raz kolejny pokazuje jak ważna jest sztuka "budowania mostów". Nawiązujące do folkloru ilustracje w nieoczywisty sposób odzwierciedlają akcję utworu.

"Beskid bez kitu" Marii Strzeleckiej [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Basia Flores, Ola Jasionowska, Igor Kubik, Karolina Lubaszko, Julia Mirny, Małgorzata Nowak, Tomasz Opaliński, Urszula Palusińska, Tin Boy (Łukasz Majewski), Marta Tomiak, Łukasz Zbieranowski za ilustracje i Anna Niemierko za opracowanie graficzne książki "Elementarz polskiej kultury" Ewy Solarz, Karola Szafrańca i Małgorzaty Miśkowiec, wydawnictwo Wytwórnia

To publikacja poświęcona dziejom polskiej kultury na świecie. Podzielona na 11 dziedzin kultury pozycja to subiektywny wybór 44 dzieł powstałych po roku 1918, poddanych analizie przez polskich grafików oraz ilustratorów. Dzięki nim możemy zobaczyć, jak kształtuje się nie tylko dawna, ale i współczesna szeroko pojęta kultura i sztuka.

Janek Koza za ilustracje i opracowanie graficzne oraz Julita Gielzak za opracowanie graficzne książki "Prezent dla dwojga" Mikołaja Łozińskiego, wydawnictwo Format

Ciężko odpowiedzieć na pytanie, czy ta książka przeznaczona jest dla dorosłych, czy dla dzieci. Szczęśliwie jedno nie wyklucza drugiego, bo obie strony odnajdą w niej prawdę, humor i temat do dyskusji na temat przyjścia na świat nowego członka rodziny. Warstwa wizualna pomaga odnaleźć się w zwariowanym świecie bohaterów, którzy mierzą się z nową rzeczywistością.

Marta Ignerska za ilustracje i opracowanie graficzne książki "Zamieniam się w słuch, czyli opowieści dźwiękiem malowane" Moniki Wiśniewskiej-Kin, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Jak zwizualizować głoski, dźwięki i onomatopeje? Na to pytanie odpowiada autorka ilustracji Marta Ignerska. Bogactwo barw i różnorodność użytych przez nią rozwiązań graficznych wzbudzają ciekawość odbiorcy. Książka pozostawia szerokie pole dla wyobraźni najmłodszych.

Nagrody literackie

Justyna Bednarek za książkę dla dzieci "Zielone piórko Zbigniewa. Skarpetki kontratakują!", ilustracje Daniel de Latour, wydawnictwo Poradnia K

Książka Justyny Bednarek dostarcza czytelnikowi pełen wachlarz doświadczeń w towarzystwie wyjątkowych ilustracji Daniela de Latour. Akcja rozpoczyna się w momencie tajemniczego zniknięcia papugi Zbigniewa i wprowadza czytelnika w świat pełen wrażeń w towarzystwie dobrze mu znanych bohaterek - skarpetek. Sprawą postanawia zainteresować się detektyw Pinkerton, dzięki któremu żadna zagadka nie pozostanie bez rozwiązania.

Ewa Nowak za książkę dla młodzieży "Orkan. Depresja", wydawnictwo HarperCollins Polska (dawniej Egmont Polska)

"Orkan. Depresja" to książka dla starszej młodzieży poruszająca bardzo ważny obszar dzisiejszych zainteresowań psychologów. Autorka w świadomy sposób buduje obraz choroby, która ma tyle twarzy, ile osób na nią cierpiących. A może i więcej. Poznając głównego bohatera Borysa wnikamy w świat, który do niedawna był tematem tabu, a który zdaje się być dzisiaj szczególnie aktualny.

Wyróżnienia literackie

Marta Kisiel, "Małe Licho i lato z diabłem", wydawnictwo Wilga, Grupa Wydawnicza Foksal

Wszyscy wiemy, że dzieci uwielbiają wracać do swoich ukochanych bohaterów książek. Małe Licho to perypetie Bożydara Antoniego Jakiełka i Małego Licha, dla których długo wyczekiwane wakacje okazują się być dalekie od wymarzonej beztroski. Marta Kisiel oddaje w ręce czytelnika książkę pełną wyjątkowych, pełnych humoru przygód, za pomocą których przekazuje proste, acz uniwersalne wartości.

Tina Oziewicz, "Co robią uczucia?", ilustracje Aleksandra Zając, wydawnictwo Dwie Siostry

Zabawna książeczka Tiny Oziewicz to opowieści dla najmłodszych o tym, co (lub kto) kryje się w środku każdego z nas. Tina Oziewicz za pomocą prostych sytuacji stara się wyjaśnić to, co niektórzy uznają za niewytłumaczalne, bo rozmowy o uczuciach bywają przecież trudne nie tylko dla najmłodszych, ale niekiedy i dla dorosłych.

Katarzyna Wasilkowska, "Świat Mundka", wydawnictwo Literatura

Świat Mundka to publikacja dla młodzieży, której ciężko odnaleźć się wśród sprzecznych sygnałów dobiegających ze świata zewnętrznego oraz własnych uczuć. Ich starcie pokazuje trudności związane z dorastaniem, poczucie rodzącej się indywidualności, która potrzebuje nie lada odwagi, żeby się w tym świecie nie zgubić.

Nagroda za upowszechnianie czytelnictwa

Nagrodę otrzymały Anna Sadowska i Grażyna Sobieska-Szostawiewicz.

Język Polish