Content anchor

Krzysztof Knittel

Krzysztof Knittel, Warszawa 27.07.2004, Filharmonia Narodowa fot. Tomasz Paczos/Forum Krzysztof Knittel, Warszawa 27.07.2004, Filharmonia Narodowa fot. Tomasz Paczos/Forum 

Kompozytor, pedagog i improwizator, współzałożyciel Grupy Kompozytorskiej KEW, pracował w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia. Urodzony 1 maja 1947 w Warszawie.

Studiował reżyserię dźwięku, kompozycję (u Tadeusza Bairda, Andrzeja Dobrowolskiego i Włodzimierza Kotońskiego) oraz muzykę komputerową (u Lejarena Hillera) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie. Od 1973 współpracuje ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia. W latach 1974-75 studiował programowanie w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. W 1978 roku pracował w The Center of the Creative and Performing Arts w Buffalo.

Od debiutu na "Warszawskiej Jesieni" w 1975 roku utworem Punkty/Linie na klarnet, taśmy i slajdy, idzie własną drogą, ignorując główne tendencje kształtujące zmienny obraz twórczości muzycznej naszych czasów. Rok wcześniej, wraz z Wojciechem Michniewskim i Elżbietą Sikorą - tworzącymi z Knittlem Grupę KEW - prezentował na "Warszawskiej Jesieni" eksperymentalną improwizację o tytule Drugi poemat tajemny. Już wtedy był znanym kompozytorem piosenek, z których Koncert jesienny, śpiewany przez Magdę Umer, przyniósł mu ogromną popularność.

Oprócz mniej lub bardziej tradycyjnej kompozycji Knittel uprawia również performanse, tworzy instalacje dźwiękowe i gra muzykę improwizowaną. Wiąże się to z jego udziałem w wielu grupach i zespołach, których był zazwyczaj współzałożycielem. Obok wspomnianej już Grupy KEW były to Cytula Tyfun da Bamba Orkiester, Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej, Light from Poland, Pociąg towarowy, Go-Go Boys, Studio CH&K, European Improvisation Orchestra. Należy tu jednak zauważyć, że Knittel jest również autorem choćby Kwartetu smyczkowego poświęconego księdzu Jerzemu Popiełuszce, za który w roku 1985 otrzymał nagrodę muzyczną podziemnej "Solidarności", później powstały utwory Z głębokości wołam do ciebie, Panie do tekstów "Psalmów" (2000), El maale rachamim - utwór poświęcony pamięci ofiar Jedwabnego (2001) i Pieśni Norwidowe (2001). Jednak z ostatnich kompozycji Knittla największe emocje wzbudziła opera Heartpiece, napisana wspólnie z amerykańskim kompozytorem i gitarzystą Johnem Kingiem. Jej eksperymentalny charakter dobrze "streszcza" istotę ideowej postawy twórczej Knittla.

KEW, Light from Poland i Kawalerowie błotni

Jest współzałożycielem grup twórczych: Grupy Kompozytorskiej KEW – z Elżbietą Sikorą i Wojciechem Michniewskim (1973-76), Cytula Tyfun da Bamba Orkiester – z Andrzejem Bieżanem, Mieczysławem Litwińskim i Tadeuszem Sudnikiem (1981), Niezależnego Studia Muzyki Elektroakustycznej – m.in. ze Stanisławem Krupowiczem i Pawłem Szymańskim (1982-84), Light from Poland – z poetą Tadeuszem Sławkiem, Mieczysławem Litwińskim i Bogusławem Mizerskim (1985-87), European Improvisation Orchestra (1996-98). W 1986 razem z Piotrem Bikontem i Markiem Chołoniewskim założył istniejący do dzisiaj zespół Pociąg Towarowy, a w 1989 – Studio CH&K przekształcone w trio CH&K&K (z Markiem Chołoniewskim i Włodzimierzem Kiniorskim od 1999), od 2004 współtworzy zespół Kawalerowie błotni – m.in. razem z Jerzym Kornowiczem, Ryszardem Latecki i Tadeuszem Wieleckim.

Od Warszawskiej Jesieni do ISCM

Jako kompozytor i wykonawca Krzysztof Knittel brał udział w prestiżowych festiwalach muzyki współczesnej m.in. "Warszawska Jesień", ISCM w Paryżu, "Fylkingen" w Sztokholmie, "Living in A Virtual World" w Toronto, Experimentelle Musik Festival w Monachium, Festival International de Musique Experimentale w Bourges, "Ton-Art" w Bernie, "Musica Ficta" w Wilnie, Dresdner Tage der zeitgen Össischen Musik, "Melos-Etos" w Bratysławie. Koncertował w większości krajów europejskich, Azji, Ameryce Północnej i Południowej (m.in. monograficzne koncerty w Brazylii, Czechach, Hiszpanii, Niemczech, Polsce, Rosji, na Węgrzech), w takich salach koncertowych, jak Carnegie Hall, Lincoln Centre i The Kitchen w Nowym Jorku, Glenn Gould Studio w Toronto, Théatre de la Ville i Théatre du Lierre w Paryżu, Stedelijk Museum w Amsterdamie, Kunstmuseum Bern, ORF Studio w Grazu.

Z Filharmonią Narodową i Tomaszem Stańką

Realizuje utwory komputerowe i elektroakustyczne, komponuje muzykę baletową, tworzy instalacje dźwiękowe, pisze utwory na orkiestrę, chóry, zespoły kameralne – m.in. dla Filharmonii Narodowej, Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus, orkiestry Sinfonia Varsovia, Chóru Camerata Silesia, solistów – Elżbiety Chojnackiej, Olgi Pasiecznik (nagroda Orfeusza na "Warszawskiej Jesieni" w 1999 za kreację w The HeartPiece – Double Opera skomponowanej wspólnie z Johnem Kingiem), Janusza Olejniczaka, Tomasza Stańki i wielu innych.

Współpracował w grupach muzyki improwizowanej z następującymi muzykami: Marek Chołoniewski, Axel Dörner, Uwe Dierksen, Uli Fusseneger, Tim Hodgkinson, Carl-Ludwig Hübsch, Pere Oliver Jørgens, John King, Włodzimierz Kiniorski, Martin Klapper, Jacek Kochan, Werner Kodytek, Albert Markos, Laszlo Melis, Ernesto Molinari, David Moss, Victor Nubla, Uwe Oberg, Olga Pasiecznik, Adam Pierończyk, Tomasz Stańko, Raymond Strid, Birgit Ulher, Marcus Weiss, Frank Wingold, Carlos Zingaro, Agata Zubel.

Nagrody i odznaczenia

Jako dziennikarz muzyczny współpracował z "Tygodnikiem Literackim", telewizyjnym „Pegazem", Redakcją Muzyki Poważnej TVP, pismami „Ruch Muzyczny" i "Studio". Krzysztof Knittel w 1985 otrzymał Nagrodę "Solidarności" za kwartet smyczkowy poświęcony księdzu Jerzemu Popiełuszce, w 1998 został nagrodzony przez Foundation for Contemporary Performance Arts w Nowym Jorku, w 2003 otrzymał Nagrodę im. Cypriana Norwida oraz Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich, w 2005 Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" oraz złoty medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej.

Pedagog i działacz

Od 1986 prowadzi wykłady na temat nowej muzyki (m.in. w Warszawie, Monachium, Bostonie, Filadelfii, Barcelonie, Alicante, Budapeszcie, Viitasaari). Od 2001 wykłada w Akademii Muzycznej w Łodzi, od 2007 także w Akademii Muzycznej w Krakowie.

W 1981 współpracował z Komisją Kultury „Solidarności" regionu Mazowsze, współtworzył też Koło Twórców Niezależnych. W stanie wojennym działał w środowiskach kultury niezależnej. W latach 1989-92 był wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej, współtworzył Festiwal "Audio-Art" w Centrum Sztuki Współczesnej w Zamku Ujazdowskim, w latach 1995-98 był dyrektorem Festiwalu „Warszawska Jesień", w latach 1999-2003 prezesem Związku Kompozytorów Polskich, w latach 2000-2005 wiceprezesem Polskiej Rady Muzycznej, od grudnia 2005 jej przewodniczy, od 2003 do 2006 był członkiem Rady Nadzorczej Telewizji Polskiej S.A. Od 2004 jest członkiem Rady Programowej Narodowej Galerii Sztuki Zachęta, od 2006 członek Rady Stowarzyszenia ZAiKS.

Ważniejsze kompozycje:

  • Preludium na fortepian (1972)
  • punkty/linie na klarnet, taśmy i slajdy (1973)
  • ~440 na skrzypce, fortepian i taśmę (1973)
  • forma A, forma E na kwintet dęty i światła (1973)
  • à la Santé na klarnet, puzon, wiolonczelę i fortepian (1974)
  • objazd, zdarzenie muzyczne na mówcę, wiolonczelę, fortepian, perkusję i taśmy (1974)
  • Drugi poemat tajemny, muzyka elektroniczna [skomponowana wspólnie z Elżbietą Sikorą i Wojciechem Michniewskim] (1974)
  • Lipps na trio jazzowe i orkiestrę symfoniczną (1974-78)
  • W Tatrach, muzyka elektroniczna [skomponowana wspólnie z Elżbietą Sikorą i Wojciechem Michniewskim] (1975)
  • Strefy przylegania, muzyka elektroniczna [skomponowana wspólnie z Elżbietą Sikorą i Wojciechem Michniewskim] (1975)
  • Robak Zdobywca, muzyka na taśmę (1976)
  • Kwartet smyczkowy 'Ursus'  (1976)
  • dorikos, siedem miniatur na kwartet smyczkowy i taśmę (1976-77)
  • resztki, muzyka na taśmę (1978)
  • Glückspavillon dla Kasi, teatr muzyczny na tubę i taśmę (1978)
  • Trzy etiudy na fortepian (1978)
  • Niskie dźwięki (nr 1-5) na instrumenty, głosy i taśmę (1978-91)
  • Poligamia, muzyka elektroniczna [skomponowana wspólnie z Andrzejem Bieżanem] (1979)
  • 3 studia na taśmę (1979)
  • Szkice dla dowolnych wykonawców (1979)
  • Pięć utworów na wiolonczelę i fortepian (1979-80)
  • Norcet 1, muzyka komputerowa (1980)
  • Norcet 2, muzyka komputerowa (1980)
  • Trzy etiudy na fortepian (1980)
  • Głos kobiecy, balet na perkusję i taśmę według wierszy Rafała Wojaczka (1980)
  • 29 pięciolinii na orkiestrę kameralną (1980-81)
  • Światło, monolog dla aktorki (1981)
  • Niebo gwiaździste na zespół perkusyjny (1982)
  • Człowiek-Orkiestra I na dowolne instrumenty i taśmę (1982)
  • Czarna Woda, Biała Woda, Stary Strumień na instrumenty i taśmę (1983)
  • To, co jest na pięć dowolnych instrumentów i fortepian (1983)
  • Cztery preludia na fortepian (1983)
  • Nora na instrument klawiszowy lub harfę (1983)
  • Kwartet smyczkowy '1984-85'  (1984-85)
  • Lapis, muzyka elektroniczna (1985)
  • Utwory w starym stylu, muzyka na taśmę (1985)
  • Trzy kasety dla trzech wykonawców (1986)
  • Poko, muzyka na taśmę (1986)
  • Pilot automatyczny, suita na głosy, saksofon, instrumenty elektroniczne [skomponowana wspólnie z Markiem Chołoniewskim] (1986)
  • Ave vita na saksofon, wiolonczelę, fortepian i perkusję (1986)
  • Morana na temat czternastu słów Johna Cage'a na głosy i komputery (1986-92)
  • Walka brata Jana na flet, puzon, gitarę, skrzypce i perkusję (1987)
  • Trzy pieśni bez słów na sopran i taśmę (1987)
  • Nibiru na orkiestrę smyczkową i klawesyn (1987)
  • Histoire I na taśmę (1988)
  • Etwas aus Leben na głos, fortepian i taśmę (1988)
  • Histoire II na klarnet, fortepian, syntezator i taśmę (1989)
  • Histoire III na klawesyn i taśmę (1989)
  • Człowiek-Orkiestra II na komputery i obiekty (1989)
  • Jingle-Jungle na głosy i komputery (1989)
  • Granice niczego na instrumenty i komputery (1990)
  • Człowiek-Natura, kolekcja szesnastu graficznych kompozycji komputerowych (1991)
  • Homage to Charles Ives na flet, obój, klarnet, fagot, fortepian, perkusję, altówkę i kontrabas (1991-92)
  • instant reactions na głos, instrumenty, syntezator i komputer (1992)
  • Between na fortepian i taśmę (1993)
  • Negev I na instrumenty perkusyjne i syntezator (1993)
  • Szatan w Goraju, balet na flet, fortepian, skrzypce, wiolonczelę i taśmę według powieści Isaaka Bashevisa Singera (1993)
  • Nogi, instalacja interaktywna (1993)
  • Rzeźba radiowa, instalacja interaktywna (1994)
  • Przejście, instalacja interaktywna (1994)
  • Sonata da camera nr 1 na trąbkę i syntezatory [dla Tomasza Stańki] (1994)
  • Disco, instalacja interaktywna (1994)
  • Wybraniec, balet na zespół kameralny według powieści Tomasza Manna (1994-95)
  • Sonata da camera nr 2 na 2 syntezatory [dla Marka Chołoniewskiego] (1995)
  • Sonata da camera nr 3 na klawesyn i syntezatory [dla Władysława Kłosiewicza] (1995)
  • Performance synestetyczny z Anną Marią Bauer (1995)
  • Duo na klarnet i taśmę (1995)
  • Raum der Begegnung, instalacja video (1995)
  • Księga Beowulfa, muzyka skomponowana wspólnie z Piotrem Bikontem, Markiem Chołoniewskim, Włodzimierzem Kiniorskim i Tomaszem Stańko (1996)
  • Pamięci Barbary Zbrożyny na syntezator i sampler (1997)
  • Surface en rotation, muzyka na taśmę (1997)
  • Sonata da camera nr 4 na skrzypce, wiolonczelę i syntezatory [dla Laszlo Melisa i Alberta Markosa] (1997)
  • Sonata da camera nr 5 na wiolonczelę i syntezatory [dla Ivana Monighettiego] (1997)
  • Przebudzenia, balet według powieści Olivera Sachsa (1998)
  • Sonata da camera nr 6 na violę da gamba, fortepian preparowany i syntezatory [dla Kazimierza Pyzika i Marka Mietelskiego] (1998)
  • The HeartPiece – Double Opera [skomponowana wspólnie z Johnem Kingiem] (1999)
  • Sonata da camera nr 7 na saksofon tenorowy i live electronics [dla Eda Bogaarda] (1999)
  • Interakcje, muzyka komputerowa skomponowana wspólnie z Tadeuszem Sudnikiem (1999)
  • 1h05', performance ze Stasysem Eidrigeviciusem i Tadeuszem Sudnikiem (1999)
  • Bücklein Grooves skomponowane wspólnie z Markiem Chołoniewskim i Włodzimierzem Kiniorski (1999)
  • Z głębokości wołam do Ciebie, Panie..., psalmy na chór i dźwięki elektroniczne (2000)
  • Spielverkehrte Reise na sopran, aktora i dźwięki elektroniczne (2000)
  • Sonata da camera nr 8 na recytatora i live electronics [dla Andrzeja Chłopeckiego] (2000)
  • Sonata da camera nr 9 na saksofon i live electronics [dla Włodzimierza Kiniorskiego] (2000)
  • Sonata da camera nr 10 na theremin i live electronics [dla Andreja Smirnova] (2000)
  • Komunikaty meteorologiczne, performance z Krzysztofem Zarębskim i Zofią Knittel (2000)
  • El maale rahamim... na chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (2001)
  • Pieśni Norwidowe na sopran i fortepian (2001)
  • Trio na dowolne instrumenty melodyczne (2001)
  • Sonata da camera nr 11 na kontrabas i live electronics [dla Aleksandra Gabrysia] (2002)
  • Negev II na głos, instrumenty perkusyjne, syntezator i sampler (2002)
  • Der Zirkus ist gekommen na sopran, tancerkę, flet, wiolonczelę, fortepian, fortepian preparowany i 2 płyty CD (2003)
  • V2R Trio (Grand River Trio) na klarnet, skrzypce, fortepian i CD (2003)
  • Dotykać węża od środka, instalacja dotykowo-dźwiękowa (2003)
  • Live from CNN na głos, puzon, syntezator i taśmę (2003)
  • Pamiętnik z Powstania Warszawskiego na 5 aktorów, chór żeński, fortepian, wiolonczelę i orkiestrę symfoniczną (2004)
  • Męka Pańska według Świętego Mateusza na głosy solowe, chór mieszany, dwóch perkusistów, orkiestrę smyczkową i elektronikę (2004)
  • Koncert na klawesyn i orkiestrę (2004)
  • ...w przeciwną stronę... na 4-kanałową taśmę (2004)
  • Sonata da camera nr 12 na saksofon i syntezator [dla Marka Chołoniewskiego i Włodzimierza Kiniorskiego] (2004-2005)
  • Sonata da camera nr 13 i 14 na skrzypce, syntezator i sampler [dla Krzysztofa Bąkowskiego] (2004-2005)
  • Sonata da camera nr 15 na fortepian i syntezator [dla Jerzego Kornowicza] (2005)
  • Vagante na solistów, orkiestrę i taśmę (2005)
  • Sonata da camera nr 17 na organy [dla Ireny Wisełki] (2005)
  • Fale elektroniczne (2005)
  • Społeczne / aspołeczne, performance oraz instalacja video (2005)
  • Sonata da camera nr 16 na trzech aktorów i zespół instrumentalny [dla "de ereprijs"] (2006)
  • Sonata da camera nr 18 na organy [dla Michała Górczyńskiego i Bartosza Kowalskiego-Banasewicza] (2006)
  • Strzępy pamięci, muzyka komputerowa (2006)
  • Toccata na orkiestrę symfoniczną (2007)
  • Strzępy pamięci II na 2 fortepiany, dźwięki komputerowe i wideo (2007)
  • Pory roku, muzyka komputerowa (2008)
  •   Tanie imitacje na flet, klarnet/ klarnet basowy, kwartet smyczkowy, fortepian i CD (2008)
  • Cimochowizna, partytura graficzna (2009)
  • Wprawki mistrza, muzyka elektroakustyczna grana na żywo do filmów Davida Wark Griffitha z lat 1909-1915: What shall we do with our old? (Co zrobić z naszymi staruszkami); The girl and her trust (Dziewczyna i powierzone jej dobro); Those awful hats (Te okropne kapelusze); The mathering heart (Matczyne serce); A corner in wheat (Spekulant zbożowy); The country doctor (Wiejski lekarz); The painted lady (Malowana dama) (2009)
  • szkice III dla dowolnych wykonawców, partytura graficzna (2010)
  • Epizod drugi na dwoje skrzypiec i taśmę (2010)
  • Chopin Air, instalacja dźwiękowa (2010)
  • Free for Windows na gitarę i live electronics (2011)
  • Spotkania (w dwóch niespełnionych aktach) muzyka dla Polskiego Teatru Tańca i Teatru Wielkiego w Łodzi (2011)
  • free for(m) macwin no 1, muzyka elektroakustyczna (2011)
  • O tym czego nie ma na instrumenty elektroniczne i zespół kameralny (2012)
  • free for(m) macwin no 2, muzyka elektroakustyczna (2012)

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, luty 2002; aktualizacje: wrzesień 2008, marzec 2014.
 

Obrazek użytkownika Culture.pl
Culture.pl
2010/04/21
Facebook Twitter Reddit Share

Krzysztof Knittel

Dzieła

Krzysztof Knittel, "Pory roku"

Czteropłytowy album zawiera nagrania wybitnego polskiego kompozytora, performera i eksperymentatora w dziedzinie muzyki elektroakustycznej i komputerowej, autora licznych instalacji dźwiękowych i muzyki improwizowanej. Czytaj dalej about: Krzysztof Knittel, "Pory roku"

okładka płyty

Kolejny album wydany przez Polskie Radio w serii "Muzyka naszych czasów" poświęcony został twórczości jednego z najbardziej interesujących kompozytorów współczesnych, tworzącego muzykę elektroakustyczną z zastosowaniem improwizacji, realizacji komputerowych i wielu śmiałych eksperymentów, również z pogranicza hip-hopu, rocka i sztuk wizualnych - Krzysztofa Knittla. Czytaj dalej about: "Krzysztof Knittel"

Utwór na skrzypce, klarnet, fortepian i dźwięki elektroniczne. Został skomponowany na zamówienie związanego z Michigan State University The Verdehr Trio. Czytaj dalej about: Krzysztof Knittel, "Trio V2R"

"Podwójna opera" Krzysztofa Knittla i Johna Kinga, zarówno w treści, jak i w formie jest surrealistyczna i absurdalna, kpi z tradycji, burzy dźwiękowe przyzwyczajenia. Czytaj dalej about: Krzysztof Knittel, John King, "Heart Piece - Double Opera"

Krzysztof Knittel
Podobni twórcy