Fotografia Fryderyka Chopina autorstwa Louisa-Auguste'a Bissona (1849), źródło: Cyfrowa Biblioteka Narodowa, www.polona.pl
Fotografia Fryderyka Chopina autorstwa Louisa-Auguste'a Bissona (1849),
źródło: Cyfrowa Biblioteka Narodowa, www.polona.pl
 

Jeden z najwybitniejszych kompozytorów polskich, urodzony 1 marca 1810 r. (lub 22 lutego 1810 r.) w Żelazowej Woli, zmarł 17 października 1849 r. w Paryżu.

1810

Fryderyk Chopin urodził się 1 marca (albo według niektórych historyków 22 lutego) 1810 we wsi Żelazowa Wola na Mazowszu. Jego ojciec Mikołaj był Francuzem z Lotaryngii, który przywędrował do Polski w 1787 roku, wraz z wracającym do kraju Janem Adamem Weydlichem. Weydlich zarządzał dobrami hrabiego Michała Paca we wsi Marainville, skąd pochodził Mikołaj Chopin. Matką Fryderyka była Justyna z Krzyżanowskich. Urodził się w Żelazowej Woli, gdzie Mikołaj był guwernerem, a Chopinowie mieszkali w oficynie dworu Ludwiki Skarbkowej. 23 kwietnia Fryderyk Franciszek Chopin został ochrzczony w kościele św. Rocha w niedalekim Brochowie.
 

Portret Fryderyka Chopina, fot. ©Rue des Archives/Varma
Portret Fryderyka Chopina, fot. ©Rue des Archives/Varma

1 października Mikołaj Chopin zaczyna uczyć w Liceum Warszawskim i rodzina Chopinów przenosi się do Warszawy.

  • 1816

Fryderyk rozpoczyna naukę gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego, wcześniej muzykowała z nim przy fortepianie matka.

  • 1817

Chopin komponuje swój pierwszy utwór, który zapisuje ojciec; jest to "Polonez B-dur". Powstały w tym samym czasie "Polonez g-moll" wychodzi wkrótce drukiem z parafialnej sztycharni nut kościoła Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny na Nowym Mieście.

  • 1818

Pierwszy publiczny występ na koncercie charytatywnym; Chopin gra "Koncert fortepianowy g-moll" czeskiego kompozytora Adalberta Gyrowetza

  • 1822

Koniec lekcji u Wojciecha Żywnego, Chopin rozpoczyna naukę kompozycji u Józefa Elsnera i gry na organach u Wilhelma Würfla.

  • 1824

Wakacje w majątku rodziny szkolnego kolegi w Szafarni, tradycyjnej wsi mazowieckiej. Fryderyk styka się tu z mazowieckim i żydowskim folklorem, komponuje "Mazurka a-moll" zwanego "Żydkiem". Później jeszcze kilkakrotnie będzie na wsi, zawsze żywo interesując się muzyką ludową.

  • 1825

Wychodzi drukiem opus pierwsze Chopina - "Rondo c-moll".

  • 1826
Popiersie Fryderyka Chopina, Wielkopolskie Centrum Chopinowskie, fot. Daniel Pach /Forum
Popiersie Fryderyka Chopina, Wielkopolskie Centrum Chopinowskie, fot. Daniel Pach /Forum

Chopin rozpoczyna naukę kompozycji u Józefa Elsnera, w warszawskiej Szkole Głównej Muzyki, będącej częścią Uniwersytetu Warszawskiego. Po trzech latach, w końcowej opinii dla ministerstwa Elsner napisze: "Szopen Friderik - szczególna zdatność, geniusz muzyczny".

  • 1829

Podczas pobytu w Wiedniu Chopin daje dwa koncerty w Kärntnerthortheater. Prasa wiedeńska pisała: "W panu Chopinie poznaliśmy jednego z najznakomitszych pianistów, pełnego delikatności i najgłębszego uczucia".

  • 1830

Powstaje "Koncert f-moll" op. 21, wykonany 17 marca na pierwszym własnym koncercie Chopina, w Teatrze Narodowym pod dyrekcją Karola Kurpińskiego. Maurycy Mochnacki pisze: "Jest cały oddany geniuszowi muzyki, którym tchnie, oddycha".

11 października Chopin daje pożegnalny koncert przed wyjazdem (jak się okaże - na zawsze) z Warszawy do Wiednia i Paryża. W programie nowy "Koncert fortepianowy e-moll" op. 11. W prasie opinia: "Jest to utwór geniusza."

2 listopada Chopin opuszcza Warszawę, żegnany kantatą "Zrodzony w polskiej krainie" Józefa Elsnera.

Wybuch Powstania Listopadowego (29 listopada) zastaje Chopina w Wiedniu. Znajomi i rodzina powstrzymują go przed powrotem do kraju, on sam pisze: "Przeklinam chwilę wyjazdu."

  • 1831
Ferdinand Victor Eugène Delacroix, "Portret Fryderyka Chopina", fot.  Jan Morek / Forum
Ferdinand Victor Eugène Delacroix, "Portret Fryderyka Chopina", fot.  Jan Morek / Forum

8 września upada Powstanie Listopadowe. Chopin jest wówczas w Stuttgarcie, gdzie - według tradycji - powstaje "Etiuda c-moll" op. 10 nr 12 nazywana "Rewolucyjną".

W tym miesiącu przybywa do Paryża.

  • 1832

Pierwszy koncert Chopina w Paryżu, w Salle Pleyel gra "Koncert f-moll" i "Wariacje na temat arii 'Là ci darem la mano'" z opery "Don Juan" Wolfganga Amadeusza Mozarta op. 2. W prasie pisze się o "odrodzeniu muzyki fortepianowej". W lipcu "Wariacje" na temat Mozarta gra w Lipsku Clara Wieck, słynna wówczas pianistka, żona Roberta Schumanna, który komentując ten utwór, powiedział o Chopinie: "Panowie, czapki z głów, oto geniusz."

  • 1833

W styczniu Chopin zostaje przyjęty do emigracyjnego Towarzystwa Literackiego Polskiego, kierowanego przez księcia Adama Czartoryskiego.
 

Odlew reki Chopina dokonany po jego śmierci przez rzeźbiarza Clesingera. Zbiory Muzeum Czartoryskich w Krakowie, fot. fot.  Grzegorz Kozakiewicz / Forum

15 grudnia wraz z Ferencem Lisztem i Ferdinandem Hillerem gra w Konserwatorium Paryskim "Koncert na trzy fortepiany" Jana Sebastiana Bacha. Hector Berlioz pisze entuzjastycznie o jego grze.

  • 1834

Chopin odmawia złożenia podania do ambasady rosyjskiej w Paryżu o wydanie paszportu i wybiera status emigranta politycznego. Oznacza to, że nie ujrzy już kraju.

  • 1835

26 kwietnia w sali Konserwatorium gra z orkiestrą "Andante spianato i Wielki Polonez Es-dur" op. 22, odnosząc wielki sukces. W sierpniu Fryderyk spotyka się w Karlsbadzie z rodzicami, którzy przyjechali tutaj na kurację uzdrowiskową

  • 1836

We wrześniu w Dreźnie oświadcza się siedemnastoletniej Marii Wodzińskiej. Jego oświadczyny zostają przyjęte warunkowo: przez rok ma obowiązywać okres próbny, w którym Chopin ma zadbać o swoje wątłe zdrowie, zmieniając tryb życia.

W październiku w Paryżu, w salonie hrabiny Marii d'Agoult, kochanki Ferenca Liszta, spotyka po raz pierwszy trzydziestodwuletnią wówczas George Sand. Komentuje: "Cóż za antypatyczna kobieta."

  • 1837

Rodzina Wodzińskich wycofuje się z projektu małżeństwa Chopina z Marią. Na pakiecie listów od Marii Wodzińskiej Chopin pisze: "Moja bieda."

  • 1838

W maju zbliża się z George Sand, w lipcu Eugène Delacroix szkicuje ich wspólny portret, w październiku wyjeżdżają razem na Majorkę, gdzie ma się dopełnić ich romans. Pozostaną tam do lutego kolejnego roku, mieszkając między innymi w opustoszałym klasztorze kartuzów w Valldemosie. Chopin, ze względu na wilgotny klimat i zimową porę, podupada na zdrowiu. Na Majorce ukończone zostaje jedno z największych osiągnięć twórczych Chopina, cykl "24 Preludiów" op. 28.

  • 1839
Felix-Joseph Barrios, "Smierc Chopina", 1885, wł.Muzeum Czartoryskich w Krakowie, fot. Grzegorz Kozakiewicz / Forum
Felix-Joseph Barrios, "Smierc Chopina", 1885, wł. Muzeum Czartoryskich w Krakowie, fot. Grzegorz Kozakiewicz / Forum

Po opuszczeniu Majorki kolejne trzy miesiące Chopin i George Sand spędzają w Marsylii. Stąd robią wycieczkę do Genui, po czym jadą do posiadłości George Sand w Nohant, w środkowej Francji. Tutaj powstaje "Sonata b-moll" z "Marszem żałobnym". Chopin studiuje "Das Wohltemperierte Klakier" Bacha.

W październiku wraca do Paryża, związek z George Sand utrzymuje w tajemnicy.

  • 1840

Razem z George Sand uczęszcza na wykłady Adama Mickiewicza w Collège de France.

  • 1841

Lato w Nohant. Chopin będzie tu spędzał kolejne lata do 1846 roku.

  • 1842

Po występie w Salle Pleyel ukazują się entuzjastyczne recenzje: "Chopin osiągnął swój szczyt."

  • 1844

Spotkanie z siostrą Ludwiką i jej mężem w Paryżu, wspólny pobyt w Nohant.

  • 1845

Podczas pobytu w Nohant dochodzi do pierwszych poważniejszych nieporozumień z George Sand i jej synem Maurycym.

  • 1846

W lutym wraz z George Sand bierze udział w balu u książąt Czartoryskich na rzecz emigrantów polskich.

Po raz ostatni spędza lato w Nohant, gdzie dochodzi do gwałtownych konfliktów. Powstają wówczas "Nokturny op. 62" i "Mazurki op. 63".

  • 1847

W gwałtownym sporze George Sand z córką Solange Chopin bierze stronę córki.

  • 1848

16 lutego daje w Salle Pleyel ostatni koncert w Paryżu. Recenzje są entuzjastyczne.

4 lutego dochodzi do przypadkowego, ostatniego spotkania Chopina z George Sand.

Od kwietnia do listopada przebywa w Anglii i Szkocji, gdzie koncertuje i udziela lekcji.

16 listopada w Londynie gra po raz ostatni publicznie.

Pisze ostatnie ukończone utwory: "Walc a-moll" i "Mazurek g-moll".

  • 1849

Powstają szkice ostatniego, niedokończonego utworu, "Mazurka f-moll".

Po dwóch krwotokach 22 czerwca lekarz stwierdza u Chopina ostatnie stadium gruźlicy.

9 sierpnia przyjeżdża do Paryża siostra Ludwika z mężem i córką.

15 października Delfina Potocka śpiewa dla Chopina. Kompozytor przyjmuje ostatnie sakramenty. Prosi, by jego serce po śmierci wyjęto z ciała i przewieziono do Polski.

17 października o godzinie drugiej w nocy Chopin umiera.

18 października po sekcji zwłok zabalsamowane ciało zostaje złożone w krypcie kościoła św. Magdaleny.
 

Powrót serca Chopina do kościoła św. Krzyża, 1945 po wykradzeniu go przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego.
Urnę niesie arcybiskup Antoni Szlagowski, który przechował serce w kaplicy w Milanówku, rep. eprodukcja: FoKa / Forum
Powrót serca Chopina do kościoła św. Krzyża, 1945 po wykradzeniu go przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego. Urnę niesie arcybiskup Antoni Szlagowski, który przechował serce w kaplicy w Milanówku, rep. eprodukcja: FoKa / Forum

30 października odbywają się uroczystości pogrzebowe w kościele św. Magdaleny. Ciało Chopina zostaje złożone na cmentarzu Père Lachaise. Siostra Ludwika zabiera serce kompozytora do Polski. Umieszczono je w filarze kościoła Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu. W 1880 roku odsłonięto tam epitafium wyrzeźbione przez Leandro Marconiego.

Kompozycje:

na fortepian solo

  • "Allegro de concert A-dur" op. 46 (1841)
  • "Ballady g-moll" op. 23 (1835), F-dur op. 38 (1839), As-dur op. 47 (1841), f-moll op. 52 (1842)
  • "Barkarola Fis-dur" op. 60 (1846)
  • "Berceuse (Kołysanka) Des-dur" op. 57 (1844)
  • "Bolero C-dur" op. 19 (przed 1834)
  • "3 Ecossaises" op. 72 (1830)
  • "Etiudy" op. 10 (1829-32), op. 25 (przed 1837), 3 Nouvelles études (1839)
  • "Fantazja f-moll" op. 49 (1841)
  • "Impromptus" As-dur op. 29 (przed 1837), Fis-dur op. 36 (1839), Ges-dur op. 51 (1842), "Fantaisie Impromptu cis-moll" op. 66 (ok. 1834)
  • "Mazurki" (1825-49)
  • "Nokturny" (1828-46)
  • "Polonezy" (1817-42)
  • "24 Preludia" op. 28 (1831-39)
  • "Preludium cis-moll" op. 45 (1841)
  • "Ronda" (1825-34)
  • "Scherza": h-moll op. 20 (1831-34), b-moll op. 31 (1835-37),cis-moll op. 39 (1839), E-dur op. 54 (1842)
  • "Sonaty": c-moll op. 4 (1827/28), b-moll op. 35 (1839), h-moll op. 58 (1844)
  • "Tarantela As-dur" op. 43 (1841)
  • "Walce" (1829-49)
  • "Wariacje" (1824-38)

kameralne

  • "Grand duo concertant" na fortepian i wiolonczelę (1832/33)
  • "Introdukcja i Polonez C-dur" op. 3 na fortepian i wiolonczelę (1830)
  • "Sonata g-moll" op. 65 na fortepian i wiolonczelę (1846/47)
  • "Trio g-moll" op. 8 na fortepian, skrzypce i wiolonczelę (1829)

 na fortepian z orkiestrą

pieśni

  • "19 Pieśni" op. 74 (1829-47)


 

Polskie Centrum Informacji Muzyczne, Związek Kompozytorów Polskich, marzec 2002.

O muzyce Fryderyka Chopina: Tadeusz Andrzej Zieliński, "Fryderyk Chopin: różne odcienie geniuszu"