Content anchor

Karol Kurpiński

Kompozytor, dyrygent i pedagog. Ochrzczony 6 marca 1785 roku we Włoszakowicach (Wielkopolska), zmarł 18 września 1857 roku w Warszawie.

Gry na skrzypcach i organach uczył go ojciec. W 1797 roku objął posadę organisty w kościele w Sarnowie koło Rawicza, gdzie jego wuj był proboszczem. Stąd w 1800 roku przeniósł się do Moszkowa we wschodniej Małopolsce i został drugim skrzypkiem w kapeli dworskiej Feliksa Polanowskiego. W tym czasie poznał bliżej włoską i niemiecką muzykę operową (m.in. podczas wyjazdów do Lwowa) i zdobył jako samouk wykształcenie muzyczne. Wiosną 1810 roku przybył do Warszawy. Utrzymywał się początkowo z prywatnych lekcji muzyki, a od lipca został przyjęty przez Wojciecha Bogusławskiego na drugiego - obok Józefa Elsnera - dyrygenta opery Teatru Narodowego, gdzie był również korepetytorem solistów i chóru. Doprowadził do powiększenia składu orkiestry oraz chórów, podniósł ich poziom muzyczny i wykonawczy. Na stanowisku dyrygenta opery pozostawał przez 30 lat.

Jako dyrygent wystąpił po raz pierwszy 5 sierpnia 1810 roku, jako kompozytor zaś zadebiutował 4 grudnia 1810 kantatą ku czci Napoleona. W latach 1811-21 należał do masonerii uzyskując przedostatni stopień wtajemniczenia. W 1812 roku był nauczycielem muzyki w Szkole Dramatycznej przy Teatrze Narodowym, w latach 1817-19 w Szkole Muzyki i Sztuki Dramatycznej w Warszawie. W 1819 roku car Aleksander I mianował go nadwornym kapelmistrzem, a w 1823 roku odznaczył Orderem Św. Stanisława. W 1820 roku Kurpiński założył pierwsze polskie czasopismo muzyczne "Tygodnik Muzyczny", w którym zamieszczał swoje artykuły. W marcu 1823 roku dyrekcja Teatru Narodowego wysłała go w podróż po Europie (Niemcy, Francja, Włochy, Austria), w celu zapoznania się z działalnością teatrów operowych w Zachodniej Europie. W trakcie jej trwania napisał "Dziennik z podróży", wydany pod redakcją Zdzisława Jachimeckiego (PWM, Kraków 1954).

Po odejściu Józefa Elsnera z Teatru został od lipca 1824 roku jedynym dyrygentem i dyrektorem sceny operowej. Wystawił na niej wiele oper zagranicznych (m.in. Westalkę Gasparo Luigi Spontiniego, Don Juana Wolfganga Amadeusa Mozarta, Wolnego strzelca Carla Marii von Webera, Białą damę Françoisa-Adriena Boieldieu'a, Niemą z Portici i Fra Diavolo Daniela Françoisa Aubera, Roberta Diabła Giacomo Meyerbeera, Zampę Ferdinanda Hérolda, Napój miłosny Gaetano Donizettiego, Lunatyczkę Vincenzo Belliniego oraz opery Gioacchino Rossiniego: Tankreda, Srokę złodziejkę, Cyrulika sewilskiego i Włoszkę w Algierze), a także polskich, w tym wiele własnych. Równolegle prowadził działalność koncertową, dyrygował prawie wszystkimi koncertami w stolicy, m.in. 17 marca 1830 roku podczas prawykonania Koncertu fortepianowego f-moll Fryderyka Chopina z udziałem kompozytora jako solisty. W 1835 roku zorganizował przy Teatrze Wielkim Szkołę Śpiewu, której był dyrektorem do 1840 roku. Miała ona częściowo zastąpić zlikwidowaną w wyniku Powstania Listopadowego Szkołę Główną Muzyki. W 1840 roku Kurpiński odszedł z Teatru Narodowego. Ostatnie lata życia spędził w osamotnieniu.

Ważniejsze kompozycje:

orkiestrowe:

  • Bitwa pod Możajskiem (Wielka symfonia bitwę wyobrażająca)
  • Koncert na klarnet i orkiestrę B-dur
  • Elegia c-moll (ok. 1825)
  • Elegia harmoniczna na śmierć dwóch bohaterów Rosji
  • Koncert na róg i orkiestrę
  • Taniec polski ułożony na dzień balu miejskiego dla najjaśniejszej matki imperatora całej Rosji a Króla Polskiego D-dur
  • Polonez D-dur na temat 'Rule Britania' i 'God save the King'
  • Polonez grany na balu u J.O. Księcia Namiestnika dla Cesarza Rosyjskiego i Króla Polskiego
  • Polonez do tańcowania ułożony z pierwszego finału opery 'Westalka' G. Spontiniego D-dur
  • Taniec polski D-dur grany na balu u J.O. Księcia Namiestnika
  • Polonez do tańcowania B-dur
  • Polonez na... doroczną uroczystość Imienia Najjaśniejszego Cesarza Wszech Rosji i Króla Polskiego C-dur
  • Polonez nazwiskiem 'Pustota' wyjęty z alegorii wystawionej w Teatrze Warszawskim w wilię Nowego Roku 1823 F-dur
  • Polonez grany na balu u Księcia Namiestnika dla Najjaśniejszego Cesarza Wszech Rosji i Króla Polskiego... (na tematach z opery Rossiniego 'Zelmira') A-dur
  • Polonez na... doroczną uroczystość Imienin Najjaśniejszego Cesarza i Króla Polskiego h-moll
  • Polonez D-dur na benefis Zofii Kurpińskiej
  • Taniec polski grany... na balu u J.O. Księcia Namiestnika danym w uroczystość urodzin Najjaśniejszego Cesarzewicza W. Ks. Konstantyna D-dur
  • Taniec polski grany.. na balu u J.O. Księcia Namiestnika danym w uroczystość urodzin Najjaśniejszego Cesarzewicza W. Ks. Konstantyna B-dur
  • Polonez grany na balu u J.O. Księcia Zajączek w ostatni wtorek C-dur
  • Polonez skomponowany w doroczną uroczystość dostojnych Imienin Najjaśniejszego Cesarza i Króla Mikołaja I D-dur
  • Polonez [Pocztarka] skomponowany na... doroczną uroczystość dostojnych Imienin Najjaśniejszego Cesarza Wszech Rosji, Króla Polskiego Mikołaja I Es-dur
  • Polonez... na bal u Dworu D-dur
  • Polski taniec skomponowany na Bal Narodowy dany w Salonie Giełdy... dla Najjaśniejszych Cesarsko Królewskich Mości D-dur
  • Polonez grany na balu Dworu Es-dur
  • Polonez grany na balu w sali Giełdy... z powodu uroczystego ogłoszenia pełnoletności Jego Cesarzewiczowskiej Mości W. Ks. Następcy Tronu Aleksandra Mikołajewicza C-dur
  • Mazurek grany na balu u J.O. Księcia Zajączek w ostatni wtorek D-dur
  • Wielki walc z motywów Webera i Rossiniego tańczony przez Pannę Mierzyńską i ułożony na orkiestrę i pianoforte B-dur

kameralne:

  • Fantazja C-dur na kwartet smyczkowy (ok. 1823?)
  • Nokturn G-dur na róg, fagot i altówkę
  • Pejzaż muzyczny F-dur na róg i fagot
  • Dumanie nad mogiłą Wandy h-moll na klawikord i skrzypce
  • Cavatina na trąbkę lub puzon i fortepian (ok. 1823)
  • Fantazja na róg i fagot

fortepianowe:

  • Sześć wariacji C-dur
  • Dziewięć wariacji d-moll
  • Potpourri czyli Wariacje z różnych tematów narodowych skomponowane dla siedmioletniego J. Krogulskiego przez Karola Kurpińskiego
  • Fantazja 'Chwila snu okropnego' c-moll
  • Fantazja a-moll
  • Fantazja F-dur
  • Fuga i koda B-dur (na temat "Jeszcze Polska nie zginęła")
  • Mazurek balowy D-dur
  • Angloise D-dur
  • Mazurek D-dur (1821)
  • Mazurek D-dur (1823)
  • Walc B-dur
  • Wielki walc B-dur
  • Polonez G-dur
  • Polonez d-moll
  • Polonez g-moll
  • Polonez E-dur
  • Polonez f-moll
  • Polonez A-dur
  • Polonez a-moll
  • Le reveil de J.J. Rousseau au printemps, romans (1823)
  • Polonez ofiarowany Zofii Mentzel (1834)

- pieśni wielogłosowe:

  • Marsz roku 1812 (Do koni bracia do koni) na 4-głosowy chór męski z fortepianem (1812)
  • Bohaterowi (Nieśmiertelność nieba w nagrodę co dały), śpiew masoński na chór mieszany (1814)
  • Hymn (Próżno na piasek słońce śle oświaty) na 4 głosy równe (1820)
  • Kanon wokalny (Szanuj niewinność, szanuj mądrość) na 3 głosy

- pieśni na głos i fortepian:

  • Bolesław Krzywousty
  • Król Aleksander
  • Zygmunt August
  • Władysław IV
  • Stefan Czarniecki
  • Michał Karybut Wiśniowiecki
  • Dumka (Gdy słowik zanuci)
  • Elfryda (Gdy w kwiecie młodości), romans
  • Ludmiła w Ojcowie (Nastała cisza z nocą ponurą)
  • Dumka włościan Jabłonny o panu (Była ta pora przeszła nie wróciła)
  • Czerna (Piękna i śmiała)
  • Etwin i Klara (Klara przecudnej urody)
  • Do Ludmiły (Ozdobo wioski)
  • Dla Zosi (Sprawiedliwość Zosiu śmiała) (1823)
  • Potpourri czyli wariacje na śpiewy polskie ułożone dla Panny Henrietty Sontag (1830)
  • Duma o generale Jasińskim (Ze łzą bracie wspomnij sobie)
  • Mazur wojenny (Nasz Chłopicki wojak dzielny, śmiały) (1830)
  • Marsz obozowy (Bracia do bitwy nadszedł czas) (1831)
  • Warszawianka (Oto dzień dziś krwi i chwały)
  • Litwinka czyli hymn Legionów litewskich (Wionął wiatr błogi na Lechitów ziemie)
  • Uczucia patrioty - śpiew narodowy (Jakiż to odgłos uszy me uderza)
  • Dzień świętej walki nadchodzi, marsz (1831)
  • Serenada czyli śmiertelna dobranoc (1835)

- pieśni na głos i orkiestrę:

  • Śpiew do Orła Białego (Wstań Biały Orle czarne pióra z siebie zrzuć) (1831)
  • Oblężenie Warszawy (Moskal chce dostać Warszawy), mazur (1831)

- kantaty:

  • Elegia na śmierć Tadeusza Kościuszki na głos recytujący i orkiestrę

- religijne:

  • Pieśń przy Mszy św. ... dla ludu Polsko-Katolickiego [Msza wiejska] na sopran, tenor, bas i organy
  • Msza C-dur na 3(4)-głosowy chór mieszany i organy (ok. 1835)
  • Msza e-moll na 4-głosowy chór mieszany i organy
  • Oratorium C-dur na alt, 2 tenory, bas, 2 trąbki, 2 puzony, kontrabas, kotły i organy (ok. 1840)
  • Hymn do Boga o zachowanie wolności na głos solo i fortepian
  • Zdrowaś Maryjo na głos solo, chór, instrumenty dęte i organy
  • Pienia nabożne Karola Kurpińskiego z poezją Felińskiego, Minasowicza i innych poświęcone czci i chwale w Trójcy Świętej Jedynego Boga a użytkowi rzymsko-katolickiego chrześcijaństwa w Polsce na 1-3 głosy z towarzyszeniem organów lub fortepianu i puzon ad libitum
  • Te Deum laudamus na głos solo, chór i orkiestrę
  • Święty Boże, psalm na głos solo, chór, harfę i organy
  • Na śmierć Chrystusa na głos solo i harfę
  • Wzniesienie myśli do Boga na głos solo i organy lub fortepian

- sceniczne:

  • Dwie chatki, komedioopera w 1 akcie
  • Pałac Lucypera, opera komiczna w 4 aktach
  • Ruiny Babilonu, melodramat w 3 aktach
  • Marcinowa z Dunaju w Stambule w seraju, komedioopera w 3 aktach
  • Szarlatan, opera komiczna w 2 aktach
  • Łaska imperatora, opera komiczna w 1 akcie
  • Jadwiga królowa polska, opera komiczna w 3 aktach
  • Aleksander i Apelles, melodramat w 1 akcie
  • Nagroda czyli Wskrzeszenie Królestwa Polskiego, melodramat (?) w 2 aktach
  • Zabobon czyli Krakowiacy i Górale, opera w 3 aktach
  • Dziadek i wnuk, melodramat w 2 aktach
  • Jan Kochanowski w Czarnym Lesie, komedioopera w 2 aktach
  • Bateria o jednym żołnierzu, melodramat [intermezzo] w 1 akcie
  • Czaromysł książę słowiański czyli Nimfy jeziora Gopło, komedioopera w 1 akcie
  • Zamek na Czorsztynie czyli Bojomir i Wanda, opera komiczna w 2 aktach
  • Kalmora czyli Prawo ojcowskie Amerykanów, melodramat w 2 aktach
  • Leśniczy z Kozienickiej Puszczy, komedioopera w 1 akcie
  • Cecylia Piaseczyńska, opera komiczna w 2 aktach

- balety:

  • Nowa osada Terpsychory nad Wisłą w 1 akcie
  • Mars i Flora, balet alegoryczny w 1 akcie

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, październik 2006.
 

 

Obrazek użytkownika Culture.pl
Culture.pl
2016/08/05
Facebook Twitter Reddit Share

Karol Kurpiński

Dzieła

Opera w trzech aktach w reżyserii i choreografii Janusza Józefowicza, premiera w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej w Warszawie 27 października 2007 roku. Czytaj dalej about: Karol Kurpiński, "Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale"

Karol Kurpiński

Artykuły

Historia organów i muzyki organowej w Polsce od czasów średniowiecznych przez Renesans i wiek XVIII, odrodzenie w Romantyzmie aż do przemian we współczesności. Czytaj dalej about: Zarys historii budownictwa organowego i twórczości organowej w Polsce

Karol Kurpiński

Wydarzenia

15lip'11
24lip'11

Krakowscy melomani ponownie spotkają się z dziełami polskich twórców w doskonałych wykonaniach. Jednym z najważniejszych wydarzeń będzie koncert Kronos Quartet (22 lipca). Czytaj dalej about: 7. Festiwal Muzyki Polskiej

Brak podobnych artystów.