Jan Englert - Życie i twórczość | Artysta

Aktor teatralny i filmowy a także reżyser, profesor Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. W latach 2003–2025 dyrektor artystyczny Teatru Narodowego. Urodził się w 1943 roku w Warszawie. Debiutował jako czternastolatek rolą łącznika Zefirka w słynnym filmie Andrzej Wajdy Kanał.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Jan Englert, fot. Wojciech Olszanka / East News

Text positon (deprecated)

Center

Współtworzy polską scenę teatralną i filmową od ponad sześćdziesięciu lat. Ukończył warszawską PWST w 1964 roku, po czym związał swoją karierę ze stołecznymi teatrami: Polskim, Współczesnym i Narodowym. Z tym ostatnim związany był przez 28 sezonów, najpierw jako aktor, następnie jako dyrektor. Przez prawie trzy dekady pracy w teatrze Narodowym dał się zapamiętać zarówno jako aktor, jak i reżyser spektakli takich jak Kordian, Dziady, Pan Tadeusz, czy pożegnalny Hamlet.

Jan Englert zagrał w sumie ponad 150 ról teatralnych, ponad 100 ról filmowych i ponad 200 telewizyjnych. Wystąpił w spektaklach takich twórców jak Erwin Axer, Kazimierz Dejmek, Andrzej Łapicki, Maciej Prus, czy Jerzy Grzegorzewski. Wyreżyserował ponad 30 spektakli teatralnych i 35 spektakli Teatru Telewizji.

Był dziekanem i rektorem warszawskiej Akademii Teatralnej, wychował kilka pokoleń młodych twórców, stworzył Międzynarodowy Festiwal Szkół Teatralnych. Nadal wykłada aktorstwo na uczelni.

Pamiętny także z ról kinowych, wystąpił w takich głośnych filmach, jak Sól ziemi czarnej Kazimierza Kutza, Magnat Filipa Bajona, Katyń i Tatarak Andrzeja Wajdy, czy Skrzyżowanie Dominiki Montean-Pańków.

Jest laureatem wielu nagród, w tym Złotej Maski, Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza, Gustawa ZASP, Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt twórczości. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis.

W 2025 roku otrzymał nagrodę Dzieło Życia za całokształt twórczości w 24. edycji Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Jan Englert, 1977, fot. Aleksander Jałosiński/Forum

Obrazek

jan_englert_forum.jpg

Role filmowe

Jako czternastolatek debiutował rolą łącznika Zefirka w słynnym filmie Andrzeja Wajdy Kanał (1957). Marzył o zawodzie sprawozdawcy sportowego, ale przygoda z filmem – jak sam mówi – zadecydowała o dalszych wyborach życiowych. W 1964 roku ukończył warszawską Państwową Wyższą Szkołę Teatralną. Zaraz po dyplomie zaangażowany został do Teatru Polskiego, ale nie wspomina tego okresu najlepiej. Zanim zaczął grać poważniejsze role, na przykład Helingebala w Irydionie Zygmunta Krasińskiego (1966). Długo grał też role drugoplanowe.

Przełom nastąpił w 1968 roku za sprawą sukcesu spektaklu Teatru Telewizji, który zdobył nagrody na międzynarodowych festiwalach. Notes Zdzisława Skowrońskiego, w którym Jan Englert grał rolę Stefana Bielaka, zobaczył Kazimierz Kutz i obsadził go w dwóch filmach ze swojej tzw. sagi śląskiej: w Soli ziemi czarnej i Perle w Koronie.

Dziś dorobek filmowy Englerta liczy ponad sto pozycji. Doktor Judym w filmie Włodzimierza Haupego, powstaniec Orsza w Akcji pod Arsenałem Jana Łomnickiego, Conrad w Magnacie Filipa Bajona, Wiktor w Komedii małżeńskiej Romana Załuskiego to, poza pierwszą pozycją, role pierwszoplanowe, chociaż nie główne.W 1997 Englert wspominał:

Mam pełną świadomość przypadkowości. Zagrałem bardzo wiele dobrych ról, które nie zostały zauważone, a parę fatalnych albo średnich, które zostały nagrodzone i, niestety, doskonale o tym wiem. Zawsze bolało mnie to, że największe sukcesy przyniosły mi te przedsięwzięcia, które trafiały w moją psychofizyczność... W tym zawodzie nie ma sprawiedliwości, a sukcesy są nie tylko wynikiem talentu i umiejętności.

Największą popularność przyniosły mu role w serialach. Polskie drogi Janusza Morgensterna (1976), Noce i dnie Jerzego Antczaka (1977), Lalka Ryszarda Bera (1977), Rodzina Połanieckich Jana Rybkowskiego (1978), Matki, żony i kochanki Juliusza Machulskiego (1995). Dwie z nich to filmy kultowe: Zygmunt, jeden z głównych bohaterów Kolumbów Janusza Morgensterna (1970), czteroczęściowej ekranizacji powieści Romana Bratnego o młodych żołnierzach Armii Krajowej walczących w powstaniu warszawskim w 1944 roku, i Rajmund Wrotek – operator Polskiej Kroniki Filmowej, a później reżyser filmów dokumentalnych – w serialu Dom Jana Łomnickiego (realizowanego w latach 1980-2000), wielowątkowej historii o warszawskiej kamienicy, opowiedzianej na tle historycznych i obyczajowych przemian w powojennej Polsce. Dowcipne powiedzonka Mundka bardzo szybko stały się własnością publiczności i weszły do języka potocznego, a Zygmunt jest wzorem bohatera dla kolejnego pokolenia widzów.

Warunki zewnętrzne predysponowały Englerta do ról amanckich. Grywał poza tym zwykle ludzi sympatycznych, prostolinijnych, honorowych i jednoznacznych, często owładniętych ideą walki lub szlachetną pasją. Aktor przed laty irytował się w jednym z wywiadów:

Chciałbym przestać być traktowany jako aktor „konfekcyjny” to znaczy niezdolny do głębszych przeżyć ekranowych.

Wizerunek aktora zmienił się, gdy zagrał: Jarka Bronko w Szczurze Jana Łomnickiego (1994), Hubę w ekranizacji Sławy i chwały Kazimierza Kutza (1997), gangstera Lipskiego w obu częściach Kilera Juliusza Machulskiego (1997), Śmierć w Świątecznej przygodzie Dariusza Zawiślaka (2000). Zagrał poruszające role u Wajdy w Katyniu (2007) i Tataraku (2009), ale pojawiał się również w lekkim repertuarze, z jakim bywa kojarzony rzadko (Lejdis Tomasza Koneckiego, Ambassada Juliusza Machulskiego, seriale Przepis na życie czy Czas honoru).

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Jan Englert w filmie „Ambassada” w reżyserii Juliusza Machulskiego, fot. Next Film

Obrazek

ambassada.jpg

Role teatralne

Mimo niewątpliwych sukcesów w kinie, najważniejszym miejscem dla Jana Englerta pozostaje teatr, a kolejne role, coraz bardziej doceniane przez krytykę, są na to dowodem.

Teatr jest miejscem, w którym sprawdzam swoje rzeczywiste umiejętności zawodowe. Jest to również jedyne miejsce, w którym widz jest współuczestnikiem procesu tworzenia. Teatr dzisiejszy wymaga od nas zupełnej zmiany warsztatu, zmiany konwencji. W tej chwili już nie da się porozumiewać z widzem ponad tekstem czy ponad rolą. Brechtowskie „stanie z boku” już nie funkcjonuje. Widz musi zostać przeze mnie porwany.

Po Teatrze Polskim, w którym spędził lata 1964–69, był aktorem Teatru Współczesnego w Warszawie (1969–81), potem znów Polskiego za dyrekcji Kazimierza Dejmka. W 1997 roku związał się z Teatrem Narodowym, w 2003 roku został szefem artystycznym warszawskiej sceny narodowej:

Teatr jest ciągle tym miejscem, gdzie bywa się artystą. W kinie artystą jest reżyser, a aktor to lepiej lub gorzej sfotografowany przedmiot. Dlatego właśnie teatr daje mi najwięcej satysfakcji.

Do jego największych kreacji krytyka zaliczyła Leona Węgorzewskiego w Matce Witkacego (1970), Vatzlava w Vatzlavie Sławomira Mrożka (1982), Konrada w Wyzwoleniu Stanisława Wyspiańskiego (1982), Gustawa w Ślubach panieńskich Aleksandra Fredry (1984), Bartodzieja w Portrecie Sławomira Mrożka (1987), Ryszarda III w sztuce Williama Szekspira (1993). Na scenie Teatru Narodowego zagrał Szekspirowskiego Króla Leara (1998), Czechowowskiego Gajewa w Wiśniowym sadzie (2000), Fredrowskiego Łatkę w Dożywociu (2001). O roli w Portrecie tak pisał Krzysztof Kopka:

Twarz Bartodzieja przez cały niemal czas jest nieruchoma jak maska. Z rzadko oglądaną na naszych scenach konsekwencją, stosując bardzo subtelne i zróżnicowane środki aktorskiej ekspresji, Jan Englert znakomicie pokazuje wizerunek człowieka, którego zamknięcie się w sobie, apatyczne odizolowanie się od spraw świata ociera się o chorobę psychiczną.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Jan Englert w filmie „Mniejsze niebo” w reżyserii Janusza Morgensterna, fot. Jerzy Kośnik/Studio Filmowe „Zebra”/fototeka.fn.org.pl

Obrazek

jan_englert_fototeka.jpg

Reżyseria teatralna

Od końca lat siedemdziesiątych Englert zajmuje się także reżyserią. Zafascynowany klasyką, tą dużą i tą małą, najchętniej inscenizuje dramaty polskich romantyków, sztuki Witkacego oraz dramaturgię Antoniego Czechowa. Dla Teatru Telewizji zrealizował między innymi najważniejsze dla naszej kultury teksty dramatyczne: Irydiona, bardzo rzadko grywany utwór sceniczny Zygmunta Krasińskiego (1982), Kordiana Juliusza Słowackiego (1994) i Dziady Adama Mickiewicza (1997), powierzając główne role w tych dwóch ostatnich spektaklach swojemu uczniowi – Michałowi Żebrowskiemu. Pokazane w dwóch częściach Dziady wywołały potężną, wykraczającą poza środowisko teatralne dyskusję o tym, jak współcześnie czytać i interpretować, a także inscenizować teksty XIX-wiecznej klasyki.

Co może młodych ludzi zainteresować w romantyzmie? Otóż sądzę, że dramat wybitnej jednostki, dramat egzystencjalny: kim być, w jaki sposób żyć w otaczającym nas świecie? Jak wyjść ponad przeciętność? Jak tworzyć?

Od 1980 roku Jan Englert jest wykładowcą w PWST w Warszawie (obecnie Akademia Teatralna). W latach 1981–87 pełnił funkcję dziekana wydziału aktorskiego. Trzy razy był rektorem tej uczelni – 1987–90, 1990–93, 1996–2001. Za swoje największe osiągnięcie w tym czasie uważa odbudowanie Collegium Nobilium, teatru szkolnego w miejscu, gdzie w XVIII wieku istniała scena ojców pijarów. Był inicjatorem odbywającego się tam Międzynarodowego Festiwalu Szkół Teatralnych. Uczenie zawodu daje mu ogromne zadowolenie:

Pracę pedagogiczną smakuję z całym upodobaniem. Daje mi ona satysfakcję Pigmaliona. Żadna moja rola nie sprawiła mi takiej radości, jak udany debiut pod moim kierunkiem młodego człowieka, studenta.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Jan Englert podczas próby spektaklu „Bezimienne dzieło”, 2013, fot. Jakub Ostałowski/Fotorzepa/Forum

Obrazek

jan_englert_teatr_forum.jpg

W maju 2001 roku został wyróżniony tytułem honorowego profesora Rosyjskiej Akademii Sztuki Teatralnej w Moskwie.

Aktorstwo to jest najszybciej starzejący się zawód świata, bo zależny od odbiorcy. Zachowanie proporcji między estetyką w sztuce, do której jesteśmy przyzwyczajeni, której chcemy bronić, a gustem odbiorcy (nie zawsze równoznacznym z naszym) to jest znalezienie złotego środka. Na tym „węchu” opiera się cała tajemnica tego zawodu. Tej sztuki można się nauczyć – ucząc.

Jan Englert jest także autorem scenariuszy filmowych (Wielka wsypa, Szczur) i felietonów w dzienniku „Rzeczpospolita”, w których komentuje współczesność i głosem trzeźwego praktyka przypomina:

Dążenie do światowej kariery i uznania wykraczającego poza własne ściany jest czymś absolutnie naturalnym pod warunkiem, że nie przybiera cech chorobowych niszczących dorobek wielu pokoleń. A polskich prowincjuszy zapewniam, że taki Fredro na przykład nie jest ani odrobinę gorszym dramaturgiem od Moliere'a, mimo że znalazł miejsce w historii jedynie naszego kraju.

Jest bardzo popularny i lubiany. Udziela wielu wywiadów, w których widać duże poczucie humoru także na swój temat, o czym świadczą podobne do tej wypowiedzi:

Na szczęście przekonuję się, że moje miejsce nie jest jeszcze w zamkniętym rezerwacie. I proszę nie sądzić, że mówię to z zazdrości, na przykład wobec takiego Harveya Keitela czy innych aktorów, których podziwiam. Jestem aktorem prowincjonalnym i cenię to. Wolę być ulubieńcem Skierniewic, niż trzeciorzędnym aktorem w wielkim świecie.

W czasie pracy, a potem szefowania narodowej scenie Englert grał, reżyserował, zapraszał do współpracy młodych twórców. Wystąpił w spektaklach Jerzego Grzegorzewskiego. Zagrał generała Chłopickiego w Nocy Listopadowej Stanisława Wyspiańskiego (2000), Hrabiego Henryka w Nie-Boskiej Komedii Zygmunta Krasińskiego i Króla-Makbeta w Hamlecie Stanisława Wyspiańskiego (2003). Grzegorzewski powierzył mu kolejne role w Duszyczce Tadeusza Różewicza (2004) i w autorskim spektaklu Antoniny i Jerzego Grzegorzewskich On. Drugi powrót Odysa (2005). Englert wcielił się także w postaci Witolda III i Cesarza w Błądzeniu Jerzego Jarockiego na motywach utworów Witolda Gombrowicza (2004). U Mai Kleczewskiej zagrał natomiast Tezeusza w Fedrze skomponowanej z tekstów Eurypidesa, Seneki, Per Olova Enquista i Istvána Tasnádi (2006).

"Kordian" w reżyserii Jana Englerta [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

W pracy reżyserskiej mierzył się z Witkacym. Na scenie Narodowego przygotował Kurkę wodną (2002), a ze studentami Akademii Teatralnej świetnie zagrany spektakl dyplomowy Bezimienne dzieło (2005). Elżbieta Baniewicz tak pisała o spektaklu w „Twórczości”:

Wyszło przedstawienie bardzo śmieszne i bardzo poważne zarazem, komizm był najlepszego gatunku, a sens filozoficzno-katastroficznych dialogów wymierzonych w zbydlęcone społeczeństwo przez cierpiące indywidua artystyczne – przejmujący.

Popis aktorstwa dali też wykonawcy Teatru Narodowego w kolejnej inscenizacji Englerta, który przygotował polską prapremierę Władzy – utworu współczesnego brytyjskiego dramatopisarza Nicka Deara (2005). Englert wraca też często do klasyki. W Teatrze Telewizji zrealizował uniwersalny dramat polityczny – Juliusza Cezara Szekspira (2005) w ciekawej, współczesnej oprawie, ze znakomitymi rolami (sam wcielił się w rolę tytułową). Natomiast w Teatrze Narodowym przygotował Śluby panieńskie Aleksandra Fredry z własną rolą Radosta (2007) i Iwanowa Antoniego Czechowa (2008) z powracającym na scenę Andrzejem Łapickim w roli hrabiego Szabelskiego.

W 2009 roku jako Jakub Roux wystąpił w spektaklu Marat/Sade w reżyserii Mai Kleczewskiej oraz zagrał Eugeniusza w spektaklu Tango Jerzego Jarockiego, o którym Joanna Derkaczew pisała w „Gazecie Wyborczej”:

Dyrektor Teatru Narodowego jako sojusznik neotradycjonalisty Arturka powtarzający z dumą „taki jestem niedzisiejszy” świetnie wykorzystuje okazję, by trochę poironizować na swój temat. Jego tango z Edkiem (Grzegorz Małecki), który w finale przejmuje rządy w domu, wypada sztywno. Czuć, że jest w nim szansa na opór wobec głupoty i siły.

Englert współpracował także z: Michałem Zadarą, Grzegorzem Jarzyną i rosyjskim, kontrowersyjnym twórcą Konstantinem Bogomołowem, bo jak przyznaje w rozmowie z Dorotą Wyżyńską:

Proponuję najciekawsze materiały z różnych gatunków. Trzeba tylko pilnować, żeby to nie była udawana wełna, ale towar szlachetny. Jako gambler lubię ryzyko. Prowadzenie teatru to polityka. A po tych kilku latach wiem, co to znaczy określenie „palpitacje serca”.

To właśnie na narodowej scenie Jarzyna na zaproszenie Englerta sięgnął po wampiryczną legendę Nosferatu z dyrektorem teatru w obsadzie. Wcześniej artyści spotkali się podczas pracy nad wybitnym spektaklem T.E.O.R.E.M.A.T wyreżyserowanym na deskach TR Warszawa. Jarzyna w „Dzienniku Teatralnym” wspomina:

Odtwórcy głównej roli w „T.E.O.R.E.M.A.-cie” szukałem bardzo długo, ale nie mogłem sobie wyobrazić innego aktora niż pan Janek. Między innymi dlatego, że ma dojrzałość i widzi to, czego ja nie widzę. Szukałem człowieka świadomego, który wychował dzieci, wie, co to znaczy kariera. Właściwie się nie znaliśmy. A jego rola w „Katyniu” bardzo mnie przekonała. Była prawdziwa. Ponieważ jest też aktorem filmowym, bardzo prawdziwie gra na scenie. W kontekście Pasoliniego miało to bardzo duże znaczenie. Chciałem pokazać, że sztuka aktorska jest czymś realistycznym, prawdziwym.

Englert odpowiada:

Kiedy zostałem dyrektorem Teatru Narodowego, napisałem do pana Jarzyny list z propozycją o współpracy. Przyznam się do czegoś. Moi studenci mogą to potwierdzić. Kiedy pojawił się na firmamencie reżyser Grzegorz Jarzyna, powiedziałem publicznie, w szkole, że mam wobec niego takie uczucie, jak Salieri wobec Mozarta.

W Teatrze Telewizji wyreżyserował też Udrękę życia Hanocha Levina oraz jednoaktówkę Aleksandra Fredry Nikt mnie nie zna, tłumacząc, że:

prawdziwa klasyka nie traci na wartości tylko dlatego, że zmieniły się kostiumy, obyczaje, technika, bo człowiek pozostaje w gruncie rzeczy taki sam, tylko poddawany jest innym presjom. Trzeba jednak klasykę wystawiać tak, by była zrozumiała dla współczesnego widza.

W 2014 roku zrealizował opowiadającą o skomplikowanym, miłosnym wielokącie Przygodę Sandora Maraia z Beatą Ścibakówną, Piotrem Adamczykiem i Edytą Olszówką, zaś w 2016 roku powrócił do Fredry, reżyserując Męża i żonę, za co otrzymał nagrodę na Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej Dwa Teatry. Wcześniej był już i laureatem nagrody honorowej tego festiwalu – otrzymał ją w 2014 roku za przeniesienie na ekran słynnej Miłości na Krymie Jerzego Jarockiego.

W 2015 roku po raz kolejny w karierze inscenizował Kordiana, na deskach Teatru Narodowego powstał spektakl autorski (w opracowaniu tekstu reżyser dodał m.in. cytaty z Wyspiańskiego i fragmenty Fausta) i entuzjastycznie przyjęty przez krytykę. Tomasz Miłkowski wspominał w „Przeglądzie”:

Takie przedstawienie zdarza się raz na dziesięć lat albo i rzadziej. Przedstawienie, które podtrzymuje wiarę, że teatr nadal jest zdolny wadzić się z tym, co najważniejsze. Żywe, nawet drapieżne, teatralnie zachwycające i mądre. Sam scenariusz mógłby być tematem odrębnej, poważnej analizy. Janowi Englertowi udało się zawrzeć w dwugodzinnym widowisku wszystkie najistotniejsze tropy tragedii, otworzyć ją na dopływy zewnętrzne (wiele tu cytatów z innych utworów, także Wyspiańskiego), zakotwiczyć w dziejach scenicznych i silnie związać ze współczesnością.

Reżyserią Trzech sióstr Czechowa (premiera: 27 lutego 2021 r.) Jan Englert świętował sześćdziesięciolecie pracy artystycznej. W rozmowie z „Rzeczpospolitą” mówił:

Dekoracje i kostiumy są umowne. Nie chcę widzów przytłaczać. Ale chciałbym, żeby spektakl ich dotknął, wywołał refleksje i uczucia. Żeby po powrocie do domu nie generalizowali, kto był dobry, a kto zły, nie wydawali sądów w sprawie innych, tylko zastanowili się nad sobą. To byłby nasz sukces.

Pożegnanie z Teatrem Narodowym

Z Teatrem Narodowym w Warszawie był związany 28 sezonów jako reżyser i aktor, a w latach 2003–2025 – dyrektor artystyczny. Stworzył wiele pamiętnych kreacji aktorskich i reżyserował głośne spektakle.

Na scenie można go było oglądać między innymi w roli tytułowej w Baronie Münchhausenie dla dorosłych w reżyserii Macieja Wojtyszki, (2022), w Garderobianym Ronalda Harwooda w reżyserii Adama Sajnuka (2016), czy też w roli Wiktora w Sonacie jesiennej Ingmara Bergmana w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego (2020). W 2024 roku wcielił się po raz kolejny w tytułową rolę Króla Leara w inscenizacji tragedii Szekspira w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

Szczególnym echem, nie tylko w teatralnych kręgach, odbił się pożegnalny spektakl Englerta, czyli wyreżyserowany w 2025 roku Hamlet Williama Szekspira. Spektakl wzbudził kontrowersje, ponieważ reżyser obsadził w głównych rolach aktorki związane z nim prywatnie: żonę Beatę Ścibakównę i córkę Helenę Englert, niezatrudnioną w Teatrze Narodowym, co wywołało zarzuty o nepotyzm. Englert tłumaczył, że traktował pożegnalny spektakl bardzo osobiście, stąd decyzja o pracy z bliskimi. Hamlet (w roli tytułowej Hugo Tarres) spotkał się z przychylnym przyjęciem ze strony krytyki, w recenzjach podkreślano aktualny wydźwięk spektaklu.

Paulina Sygnatowicz na portalu Teatr dla wszystkich pisała:

Englerta nie interesuje teatr efekciarski. Choć w finale rozbrzmiewają fajerwerki, ten „Hamlet” nie chce być teatralną rewolucją. To przemyślane pożegnanie i credo reżysera i dyrektora, który przez 28 sezonów oferował nam teatralną precyzję, popartą solidnym warsztatem i głębokimi przemyśleniami na temat współczesności.

Po odejściu z Narodowego Englert związał się z Teatrem Polonia, w którym wyreżyserował spektakl Żar Christophera Hamptona według Sandora Maraiego. Englert wystąpił też w tym spektaklu jako aktor u boku m.in. Daniela Olbrychskiego i Mai Komorowskiej.

Artysta nie rozstał się także z kinem. W ostatnich latach można go było oglądać w głównej roli w filmie Skrzyżowanie (2024) w reżyserii Dominiki Montean-Pańków. Aktor wcielił się w postać emerytowanego lekarza, którego życie zmienia się na skutek niespodziewanego wypadku.

Englert zagrał także w filmie Błazny (2024), komediodramacie Gabrieli Muskały o studentach szkoły filmowej, obok takich artystów jak Krystyna Janda i Robert Więckiewicz. Film nawiązuje do prawdziwych przeżyć, jakie stają się udziałem młodych, początkujących aktorów, a Englert tworzy w nim kreację opartą na własnych doświadczeniach wykładowcy i mentora.

Pod koniec roku 2025 premierę miał film dokumentalny Jan Englert. Spróbuję jeszcze raz pofrunąć w reżyserii Macieja Dancewicza, ukazujący kulisy kariery artysty. Dokument można było zobaczyć na antenie TVP. W tym samym roku Englert pojawił się także w kilku głośnych serialach, takich jak Heweliusz, Porządny człowiek i Przesmyk.

Ważniejsze nagrody:

1978 – Złoty Ekran za najlepsze role męskie w filmach: Kolumbowie, Mała ankieta, Moralność Pani Dulskiej;
1978 – Nagroda za rolę Michaja Gruji w spektaklu Największa świętość w Teatrze Współczesnym w Warszawie na 18. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
1984 – Nagroda I stopnia za rolę Nieuda w Letnim dniu Sławomira Mrożka w Teatrze Polskim w Warszawie na 24. Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu;
1985 – Nagroda za rolę Gustawa w Ślubach panieńskich Aleksandra Fredry w Teatrze Polskim w Warszawie na 9. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych;
1988 – Nagroda za rolę Bartodzieja w Portrecie Sławomira Mrożka w Teatrze Polskim w Warszawie na 27. Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu;
1989 – Nagroda ministra kultury i sztuki II stopnia;
1994 – Grand Prix za rolę tytułową w Ryszardzie III Williama Szekspira w Teatrze Polskim w Warszawie na 34. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych;
1994 – Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę tytułową w Ryszardzie III;
1997 – Nagroda indywidualna ufundowana przez British Council za rolę Marka Antoniusza w Juliuszu Cezarze Williama Szekspira w Teatrze Polskim w Warszawie na Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku;
1999 – Nagroda im. Lidii Zamkow i Leszka Herdegena za wykonanie monodramu Connora McPhersona Św. Mikołaj na 23. Wrocławskich Spotkaniach Teatrów Jednego Aktora;
2001 – tytuł Najprzyjemniejszy Aktor – za rolę Arnolfa w Szkole żon Moliera w Teatrze Narodowym we własnej reżyserii oraz tytuł Najprzyjemniejszy Spektakl dla tego przedstawienia (plebiscyt publiczności) na 7. Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Przyjemnych w Łodzi; tytuł honorowego profesora Rosyjskiej Akademii Sztuki Teatralnej w Moskwie;
2004 – nagroda Vox Populi – tytuł mistrza mowy polskiej (ex aequo z Lucjanem Kydryńskim) w 4. Konkursie Mistrz Mowy Polskiej;
2006 – Grand Prix za reżyserię przedstawienia Juliusz Cezar Williama Szekspira na 6. Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Telewizji Polskiej Dwa Teatry w Sopocie; nagroda jury dla najlepszego spektaklu – Bezimiennego dzieła Witkacego z Akademii Teatralnej w Warszawie na 24. Festiwalu Szkół Teatralnych w Łodzi;
2008 – Nagroda im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego;
2014 – Nagroda honorowa festiwalu Dwa Teatry za twórczość odrzucającą stereotypy i łatwe nowinki, umocowaną w pamięci i historii, dotyczącą problemów współczesności za reżyserię telewizyjną spektaklu Miłość na Krymie w reżyserii Jerzego Jarockiego;
2014 – Nagroda Gustaw przyznawana przez ZASP – Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji;
2015 – Nagroda im. Zygmunta Hubnera – tytuł Człowieka Roku;
2016 – Nagroda za reżyserię na Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej Dwa Teatry za Męża i żonę Aleksandra Fredry;
2018 – Ikona Polskiego Kina (Suspense Film Festival);
2020 – Nagroda Specjalna im. Stefana Treugutta za całokształt twórczości w Teatrze Telewizji;
2025 – Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida „Dzieło Życia” za całokształt twórczości artystycznej,
2025 – Honorowa Nagroda Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri za rolę w filmie Skrzyżowanie.

Opracowanie tekstu: 2001; aktualizacja: Monika Mokrzycka-Pokora, grudzień 2008., aktualizacja NMR, lipiec 2016, ZLS maj 2021, JP marzec 2026.

teatr narodowy

aktor teatralny i filmowy

tr warszawa

jan englert

Grzgorz Jarzyna