Krajobraz po bitwie. 5 najważniejszych gier wideo 2024 roku

frostpunk2_32.jpg, default, Kadr z gry "Frostpunk 2", 2024, producent: 11 bit studios, fot. materiały prasowe producenta

#kultura cyfrowa

Niesprzyjający branży gier wideo rok 2024 zdominowany był informacjami o zwolnieniach, pogarszających się notowaniach na giełdzie i zawieszanych projektach. Mimo to zaowocował wieloma ciekawymi zjawiskami – Paweł Schreiber wybiera pięć najlepszych polskich tytułów 2024 roku, docenionych zarówno w kraju, jak i na całym świecie.

Mijający rok okazał się dla świata gier wideo wyjątkowo trudny. Każdy miesiąc przynosił wiadomości o kolejnych falach zwolnień i likwidowanych projektach w największych firmach na świecie. Kryzys nie ominął też Polski – media donosiły o zwolnieniach w studiach People Can Fly, Techland czy nawet 11 bit studios, którego pozycja na rynku jeszcze do niedawna wydawała się niezachwiana. Premiery świetnie zapowiadających się gier okazywały się rozczarowujące pod względem finansowym. Na przepełnionym rynku coraz trudniej znaleźć stałą i dużą bazę odbiorców. Wygórowane oczekiwania inwestorów sprawiały, że często tuż po wydaniu dobrze ocenianej gry akcje spółek giełdowych i tak gwałtownie spadały. Trudno powiedzieć, jak będzie wyglądała najbliższa przyszłość branży gier wideo, ale na razie niełatwo patrzeć w nią z optymizmem. Nie zmienia to faktu, że w 2024 pojawiły się też gry bardzo ciekawe, które mimo trudnych warunków odnosiły spore międzynarodowe sukcesy. Oto najważniejsze z nich.

"Silent Hill 2" (Bloober Team)

Japońska gra "Silent Hill 2" z 2001 roku to jedna z najbardziej cenionych pozycji w historii cyfrowych horrorów. W grze udało się połączyć sprzeczne żywioły – z jednej strony jest absolutnie przerażająca, a z drugiej melancholijna i poetycka. Historia Jamesa Sunderlanda, który w irracjonalnym odruchu przyjeżdża do tajemniczego miasteczka Silent Hill po otrzymaniu listu od zmarłej jakiś czas temu żony, jest też przede wszystkim po prostu przejmującym studium żałoby i rozpaczy. Nieudaną próbę odświeżenia klasycznej gry podjęto w roku 2012 w ramach słabo przygotowanej (i bardzo krytykowanej przez graczy) "Silent Hill HD Collection". Wydawało się, że magii pierwowzoru nie da się wskrzesić. Kiedy więc pojawiły się pierwsze informacje o tym, że japońskie Konami powierzyło krakowskiej firmie Bloober Team stworzenie pełnoprawnego remake’u "SH2", od razu podniosły się głosy krytyczne. Reakcje na pierwsze zwiastuny jeszcze je wzmocniły – narzekano na zmienioną grafikę i dynamiczny system walki, mnożyły się przewidywania na temat tego, gdzie Bloober Team zabraknie koniecznych przy pracy nad takim materiałem wyczucia i wrażliwości…

Kadr z gry "Silent Hill 2", twórca: Bloober Team, fot. materiały prasowe producenta

Wszystko zmieniło się po premierze. Najpierw posypały się entuzjastyczne oceny mediów, a potem równie entuzjastyczne głosy graczy. Okazało się, że w Bloober Team udało się dokonać niemożliwego – uwspółcześnić "Silent Hill 2", jednocześnie zadowalając wielbicieli pierwowzoru. To nie tylko największy sukces w historii krakowskiego studia, ale też jedna z najlepszych premier roku, w Polsce i na świecie.

"Manor Lords" (Slavic Magic/Hooded Horse)

Kadr z gry "Manor Lords", twórca: Slavic Magic, fot. materiały prasowe producenta Slavic Magic

Stojące za grą "Manor Lords" studio Slavic Magic to przede wszystkim jedna osoba – Grzegorz Styczeń, który odpowiada za ogólną wizję gry, szczegółowy projekt rozgrywki, programowanie i sporą część oprawy graficznej. Rezultat tej pracy imponuje skalą, ambicjami i wyglądem. Gracz wciela się w osobę zarządzającą średniowieczną wioską. Zamiast, jak w innych grach tego typu, stawiać kolejne budowle na ściśle wykreślonej siatce, ograniczającej swobodę działania, tu wszystko zaczyna się od swobodnego wyznaczania kształtu działek, na których mieszkańcy będą mogli rozbudowywać swoje gospodarstwa. Później przychodzi czas na bardziej skomplikowane kwestie – zadbanie o dostawy surowców, koordynację upraw (w grze działa trójpolówka), a nawet obronę wioski przed atakującymi wrogami czy bandytami. Czas mija, a wieś zamienia się w miasteczko… Świat gry żyje własnym życiem – mieszkańcy spacerują i pracują, po ziemi płyną cienie poruszających się po niebie chmur, zmienia się pogoda i pory roku. A kiedy graczowi znudzi się perspektywa z lotu ptaka, może zejść na uliczki własnej osady i po prostu się nimi przespacerować, przyglądając się domom i zagrodom, spotykając mieszkańców, słuchając nawoływań kupców na targu…

"Manor Lords" przykuwało uwagę graczy już od pierwszej zapowiedzi gry w roku 2020, ale skala sukcesu po premierze wczesnej wersji gry wiosną roku 2024 przerosła wszelkie oczekiwania – zaskoczony był sam twórca gry, która rozeszła się w ponad milionie egzemplarzy, a w szczytowym momencie grało w nią na platformie Steam jednocześnie ok. 180 tysięcy osób.

"The Thaumaturge" (Fool’s Theory/11bit studios)

Kadr z gry "The Thaumaturge”, producent. Fool's Theory, wydawca: 11 bit studios, fot. materiały prasowe producenta

"The Thaumaturge" to stworzona przez studio Fool’s Theory gra RPG, w której gracze wcielają się w Wiktora Szulskiego, człowieka zdolnego przejmować kontrolę nad salutorami – demonicznymi istotami zaczerpniętymi głównie, choć nie tylko, z mitologii słowiańskiej. Mimo że niewidoczne dla zwykłych ludzi, mocno oddziałują na ich życie i emocje. Ten wątek ezoteryczny nie byłby jednak tak ciekawy, gdyby nie fakt, że jest osadzony w bardzo konkretnym okresie historycznym – akcja rozgrywa się przede wszystkim w Warszawie w roku 1905. Czuje się już, że wieje wiatr historii – wybuchają kolejne protesty, które próbuje tłumić nowy generał-gubernator, Gieorgij Skałon. Poza obrazem wielokulturowego miasta zbudowanego na silnych kontrastach społecznych i ekonomicznych na uwagę zasługują również miejsca odwiedzane przez bohatera – solidnie przygotowane rekonstrukcje zakątków Warszawy, które już od dawna nie istnieją. "The Thaumaturge" nie jest pierwszą grą próbującą opowiadać międzynarodowej społeczności graczy o polskiej historii; jest też kolejną z całej fali gier wykorzystujących elementy mitologii i folkloru słowiańskiego, ale porusza te wątki dużo ciekawiej i subtelniej od konkurencji.

"Nobody Wants to Die" (Critical Hit Games/PLAION)

Kadr z gry "Nobody Wants to Die", 2024, twórca: Critical Hit Games, fot. materiały prasowe producenta

Świat "Nobody Wants to Die" jest zawieszony między przeszłością a przyszłością. W scenie otwierającej grę bohater siedzi w staroświeckim aucie, oglądając w kinie samochodowym czarno-biały film; chwilę później okazuje się, że wyposażony w silniki antygrawitacyjne samochód unosi się kilkaset metrów nad nowojorskim Times Square, wśród holograficznych reklam i strumieni innych aut płynących zawieszonymi w powietrzu trasami. To klasyczny czarny kryminał rozgrywający się w dystopijnej przyszłości, w której ludzkość znalazła sposób na śmierć – świadomość można przenosić między kolejnymi ciałami, co daje (przynajmniej niektórym) perspektywę de facto nieśmiertelności. Bohater jest detektywem, który za pomocą futurystycznych gadżetów rekonstruuje przebieg zbrodni. W tle wciąż obecne są konflikty społeczne i ekonomiczne targające społeczeństwem przyszłości – nieśmiertelność jest w rzeczywistości zarezerwowana dla warstw zamożniejszych, które stać na abonament umożliwiający kolejne przenosiny z ciała do ciała, a mózgi biedniejszych są magazynowane bez perspektywy przedłużenia życia.

Gra kładzie ogromny nacisk na warstwę narracyjną – rozgrywka odgrywa tu rolę ściśle służebną, po prostu prowadząc gracza przez kolejne sceny i pilnując, żeby nie próbował zbaczać z wyznaczonego szlaku. To prowadzenie za rękę często idzie nieco za daleko, co sprawia, że gra miejscami przypomina film z dodaną warstwą interakcji, a nie klasyczną grę wideo. Poszukiwacze ciekawej rozgrywki mogą być więc rozczarowani, ale precyzyjna, ciekawa wizja przyszłości oraz rozmach, z jakim zaprojektowano retrofuturystyczny Nowy Jork (zawieszony między latami 40. XX wieku a cyberpunkiem) – robią ogromne wrażenie.

Gra przyniosła twórcom nominację do Paszportów Polityki 2024 w kategorii Kultura cyfrowa.

"Frostpunk 2" (11bit studios)

Kadr z gry "Frostpunk 2", 2024, producent: 11 bit studios, fot. materiały prasowe producenta

Nowa gra 11bit studios była jedną z najbardziej oczekiwanych premier roku – w końcu pierwsza część gry jest już dzisiaj uznanym klasykiem strategii opartych na rozbudowie miast, dodatkowo interesującym ze względu na to, że stawia gracza przed dylematami nie tylko ekonomicznymi, ale również moralnymi. Część druga to w dużej mierze więcej tego samego – znowu trafiamy w alternatywną przeszłość, w której klimat Ziemi uległ gwałtownemu ochłodzeniu, a ludzkość podejmuje rozpaczliwe próby przeżycia wśród wszechobecnego lodu i śniegu. Gracz buduje miasto, rozrastające się wokół ogromnego opalanego węglem generatora, który zasila i ogrzewa całą metropolię. Przy okazji wysyła też ekspedycje badające okoliczne tereny i rozwija nowe technologie, zwiększające szanse przeżycia. Najważniejszą nowością w porównaniu z pierwszą częścią jest polityka – w mieście pojawia się kilka frakcji z odmiennymi poglądami i wizjami przyszłości społeczeństwa. Żeby skutecznie zarządzać rozwojem, nie można sobie pozwolić na otwarty konflikt z którąkolwiek z nich. Zadaniem gracza jest więc umiejętne balansowanie między ich żądaniami. Gry 11bit od dawna starały się kłaść nacisk na dynamikę relacji społecznych – w "This War of Mine" pojawiała się mikrospołeczność próbująca przeżyć w zrujnowanym domu w ogarniętym wojną mieście, a w pierwszym "Frostpunku" gracz musiał podejmować trudne decyzje związane z prawami regulującymi życie swojej osady. "Frostpunk 2" to kolejny krok na tej drodze. Tu utrzymywanie równowagi politycznej między frakcjami wewnątrz miasta bywa równie istotne, jak budowanie kolejnych domów czy fabryk.

Oczekiwania wobec gry były gigantyczne. Po premierze okazało się, że mimo dobrych recenzji i sporej bazy graczy nie była jednak w stanie znacząco przebić sukcesu swojej poprzedniczki. Chociaż to niewątpliwie jedna z najlepszych tegorocznych premier wśród polskich gier, rozczarowani inwestorzy odwrócili się od 11bit studios i kurs giełdowy firmy spadł o ponad połowę. Premiera kolejnej gry studia, "The Alters", została przesunięta, a inny przygotowywany od dłuższego czasu projekt – anulowany (co wiązało się też ze zwolnieniami).

Pointa tej historii jest zaskakująca – pod koniec roku "Frostpunk 2" otrzymał jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w świecie gier wideo, nagrodę dla najlepszej gry strategicznej na corocznej gali The Game Awards, nazywanej czasem "Oscarami gier wideo".

Czego oczekiwać w przyszłym roku i kolejnych latach – tego nie wie nikt. Na pewno skończył się pełen optymizmu karnawał zainaugurowany dziesięć lat temu, w czasie, kiedy na rynku pojawiały się "This War of Mine", "Superhot" czy "Wiedźmin 3". Dziś polscy twórcy muszą sobie radzić w zupełnie innych, dużo trudniejszych realiach. Jedno pozostało bez zmian – wciąż umieją tworzyć ważne i ciekawe gry.

Język Polish