fot. Bogdan Krężel / Przekrój / Visavis.pl / Forum
Krzysztof Penderecki, fot. Bogdan Krężel / Przekrój / Visavis.pl / Forum

Kompozytor i dyrygent, urodzony 23 listopada 1933 roku w Dębicy. W muzyce XX wieku nikt chyba nie zrobił takiej kariery, jak on. Nie zrobił jej również tak szybko! Może tylko Igor Strawiński mógłby mu dorównać.

Dzieciństwo

Krzysztof Penderecki urodził się w 1933 roku w Dębicy (w języku jidysz – Dembitz), miasteczku zamieszkiwanym przed wojną głównie przez chasydów. Pochodzi z wielokulturowej rodziny, w drzewie genealogicznym polskiego kompozytora znajdziemy korzenie ormiańsko-niemiecko-polskie. Jego dziadek był niemieckim ewangelikiem; babcia pochodziła ze Stanisławowa (dzisiaj Iwano-Frankiwsk) i była Ormianką.

O dębickim dzieciństwie Pendereckiego, żydowskich inspiracjach w jego muzyce i niebezpiecznych partyturach przeczytasz w artykule Dendrolog, dyrygent, kompozytor - portrety Pendereckiego.

Swoją przygodę z muzyką rozpoczął na prywatnych lekcjach gry na fortepianie, z których szybko zrezygnował; uczucie Pendereckiego do muzyki, pojawiło się w momencie, w którym zobaczył skrzypce swojego ojca. Wydobycie czystego dźwięku z fortepianu nie stanowi żadnego problemu, może to zrobić nawet niemowlak, natomiast wyciągnięcie harmonicznego dźwięku spod strun skrzypiec stanowi nielada wyzwanie. Młody Penderecki zapragnął zostać wirtuozem, po szkole ćwiczył swoje umiejętności wykonując sonaty Bacha. W gimnazjum założył zespół i animował życie muzyczne Dębicy, na studia wyjechał do Krakowa, gdzie rozpoczął naukę kompozycji.

Synagoga w Dębicy, ul. Krakowska 3, 1961, fot. Jerzy Żurawski / źródło: www. sztetl.org.pl
Synagoga w Dębicy, ul. Krakowska 3, 1961, fot. Jerzy Żurawski / źródło: www. sztetl.org.pl

Nauka kompozycji i pierwsze sukcesy

Studiował kompozycję prywatnie u Franciszka Skołyszewskiego, a następnie w latach 1955-58 u Artura Malawskiego i Stanisława Wiechowicza w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. W 1958 został wykładowcą kompozycji na swojej macierzystej uczelni, od 1972 do 1987 pełnił funkcję rektora. Kiedy w 1959 roku rozstrzygnięto II Konkurs Młodych Kompozytorów Związku Kompozytorów Polskich, po rozszyfrowaniu godeł, którymi były opatrzone złożone anonimowo partytury, okazało się, że zdobywcą I, II i III nagrody jest nieznany nikomu 28-letni asystent Wydziału Kompozycji w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie - Krzysztof Penderecki. Nagrodzonymi utworami były "Strofy" na sopran, głos recytujący i 10 instrumentów, "Emanacje" na dwie orkiestry smyczkowe oraz "Psalmy Dawida" na chór mieszany, instrumenty strunowe i perkusję. Partyturę "Strof", wykonanych na Festiwalu "Warszawska Jesień" tego samego roku, zabrał po koncercie niemiecki wydawca Herman Moeck. Wkrótce utwór był grany w całej Europie, a Penderecki otrzymał zamówienie od słynnego festiwalu w Donaueschingen.

W roku 1960 pisze utwór zatytułowany "8'37''" (tyle czasu trwa kompozycja), za który w rok później otrzymuje nagrodę Tribune Internationale des Compositeurs UNESCO w Paryżu. Utwór nazywa się teraz "Tren 'Ofiarom Hiroszimy'" i nadają go stacje radiowe na całym świecie, Penderecki zaś staje się czołowym przedstawicielem awangardy muzycznej tamtych czasów.

Uznanie na całym świecie

Potwierdza tę pozycję niezwykłymi "Fluorescencjami" wykonanymi po raz pierwszy w roku 1962 w Donaueschingen. Poza instrumentami wielkiej orkiestry symfonicznej Penderecki wprowadza tutaj zawieszony arkusz blachy do imitowania grzmotów, gwizdki, kawałki szkła i metalu pocierane pilnikiem, grzechotki, dzwonek elektryczny, piłę, maszynę do pisania i syrenę alarmową. Instrumenty tradycyjne też brzmią niezwyczajnie, bo dźwięki są wydobywane z nich w zupełnie niekonwencjonalny sposób. Pendereckiego zna już cały muzyczny świat. Tak się przynajmniej wydaje... do momentu prawykonania w roku 1966 w Münster "Pasji według św. Łukasza". Oznacza ona zerwanie z radykalizmem awangardy. Penderecki stworzył dzieło przystępne dla zwykłego melomana, o zrozumiałej treści, konstrukcji i emocji. Sam mówił:

"Nie zależy mi na tym, jak 'Pasja' zostanie określona, czy jest tradycjonalna, czy awangardowa. Dla mnie jest po prostu autentyczna. I to wystarczy."
Krzysztof Penderecki w Dębicy, 1969, fot. Wojciech Plewiński / Forum
Krzysztof Penderecki w Dębicy, 1969, fot. Wojciech Plewiński / Forum

Symfonie i Polskie Requiem

Swoją pierwszą Symfonię kompozytor pochodzący z Dębicy napisał w 1973 roku, prawykonanie odbyło się tego samego roku w Peterbourough, pod dyrekcją Pendereckiego wykonała ją London Symphony Orchestra.

Moja I Symfonia - mówił Penderecki w 1995 roku - powstała w roku 1973, gdy miałem 40 lat. Jest to czas przekraczania smugi cienia. Podjąłem wtedy próbę podsumowania moich dwudziestoletnich doświadczeń muzycznych - czasu awangardowych, radykalnych poszukiwań. Była to suma tego, co jako awangardowy artysta mogłem powiedzieć. Cztery symetryczne części: Arche I, Dynamis I, Dynamis II, Arche 11 - świadczyły o chęci zbudowania świata od nowa. Wielka destrukcja - zgodnie z logiką awangardowości - oznaczała jednocześnie pragnienie nowej kosmogonii. (K. Penderecki - 'Labirynt czasu', Warszawa 1997, s. 50).

W swoich kolejnych Symfoniach Penderecki zrywał z językiem awangardowym, zaprzestał sonorystycznych poszukiwań (''potem nastąpiły symfoniczne manifesty 'nowego romantyzmu'' pisał Krzysztof Droba). W II Symfonii (noszącej podtytuł ''Wigilijna'') usłyszymy krótki cytat z kolędy ''Cicha noc''; III Symfonię porównywano do twórczości Antonína Dvořáka; IV Symfonia zwana ''Adagio'' jest wielkim komentarzem do idiomu symfonicznego. Wydaje się, że takie streszczenie kolejnych Symfonii Pendereckiego dobrze pokazuje, w jakim kierunku podąża jego późniejsza twórczość.

W 1980 roku Penderecki zaczął komponować Polskie Requiem, utwór poświęcone kolejno: ofiarom Grudnia 1970 (''Lacrimosa''), kardynałowi Wyszyńskiemu (''Agnus Dei''), powstaniu warszawskiemu i św. Maksymilianowi Kolbemu (''Dies irae'') i ofiarom Katynia (''Libera me, Domine'').

''Gdyby nie ogólna sytuacja polityczna, Solidarność, nie stworzyłbym 'Requiem', mimo iż ten temat od dawna mnie interesował. Komponując 'Requiem', chciałem zająć określone stanowisko, opowiedzieć się, po której jestem stronie'' - mówił kompozytor.

Dorota Szwarcman nazwała muzykę Pendereckiego ''muzyką moralnego szantażu'', a Andrzej Chłopecki mówił o ''sacro polo''. Chłopecki uwspółcześnił termin ''socrealizmu liturgicznego'' autorstwa Stefana Kisielewskiego, który w ten sposób opisywał wzniosłe (i mało wyszukane) oratoria, sonaty i inne powracające do przeszłości formy, używane przez polskich kompozytorów na przełomie lat 70. i 80.

Penderecki w filmie

Krzysztof Penderecki napisał muzykę do jednego filmu pełnometrażowego, chodzi o ''Rękopis znaleziony w Saragossie'' Wojciecha Jerzego Hasa. Ścieżka dźwiękowa do kultowego filmu Hasa powstawała w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia; stylizowane na muzykę dawną melodie przeplatają się w niej z niepokojącymi dźwiękami syntezatorów i maszyn SEPR-u, do którego Penderecki uczęszczał w latach 1958-62.Wielu twórców używało muzyki wcześniej skomponowanej przez Pendereckiego, dzięki temu możemy ją usłyszeć między innymi w ''Lśnieniu'' Kubricka, ''Egzorcyście'' Friedkina i ''Masce'' braci Quay.

Ciągle aktywny

Aktywność obchodzącego w tym roku 80. urodziny Krzysztofa Pendereckiego nie słabnie i budzi najwyższy respekt – pisze Iwona Lindstedt na portalu trzejkompozytorzy.pl – Kompozytor realizuje kolejne projekty artystyczne (w planach ma m.in. piątą z kolei operę – Fedrę oraz VI Symfonię) i prezentuje swe dzieła przy udziale światowej renomy wykonawców, w najróżniejszych zakątkach świata. Ostatnio (luty 2013) odniósł wielki sukces kopenhaską inscenizacją rozszerzonej wersji Diabłów z Loudun.

I przerabiany

Johnny Greenwood, czyli gitarzysta Radiohead, skomponował ''48 Responses to Polymorphia'' inspirowany klasyczną kompozycją wczesnego Pendereckiego; Pianohooligan (pseudonim Piotra Orzechowskiego) wypuścił album, na której repertuar z awangardowego okresu twórczości Pendereckiego przepisał na preparowany fortepian; Maciej Fortuna i An On Blast remiksują utwory dębickiego kompozytora, które zostały wykorzystane w filmach fabularnych.

Penderecki pedagogiem...

Działalność pedagogiczną prowadził również w Folkwang-Hochschule für Musik w Essen (1966-68) oraz Yale University w New Haven (1973-78). W latach 1987-90 był dyrektorem artystycznym Filharmonii Krakowskiej, od 1993 jest dyrektorem artystycznym Festival Casals w San Juan w Puerto Rico, od 1997 dyrektorem muzycznym Sinfonia Varsovia, od 1998 doradcą Beijing Music Festival w Pekinie. W latach 1968-70 był stypendystą Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD) w Berlinie.


fragment programu "Penderecki Reloaded", prod. NInA; całość na ninateka.pl

I dyrygentem

Jako dyrygent Krzysztof Penderecki zadebiutował w 1971 w Donaueschingen, wykonując swój utwór "Actions" na zespół free-jazzowy (1971) i od tego czasu prowadzi intensywną działalność dyrygencką. W 1972 dokonał nagrania płytowego dla EMI swoich utworów z Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach. Dyrygował wieloma renomowanymi orkiestrami na świecie, m.in. Müncher Philharmoniker, Sinfonieorchester des Norddeutschen Rundfunks w Hamburgu, Sinfonieorchester des Mitteldeutschen Rundfunks w Lipsku, London Symphony Orchestra, Philadelphia Orchestra, New York Philharmonic Orchestra, orkiestrą radia japońskiego (NHK) w Tokio, orkiestrą filharmoniczną w Osace. Od 1988 jest głównym gościnnym dyrygentem Sinfonieorchester des Norddeutschen Rundfunks w Hamburgu, od 2000 gościnnym dyrygentem China Philharmonic Orchestra. W 2013 roku nakładem wydawnictwa DUX ukazał się box zawierający wszystkie Symfonie Krzysztofa Pendereckiego, pod dyrekcją samego kompozytora – był to prezent urodzinowy, Krzysztof Penderecki obchodził wtedy jubileusz swoich 80. urodzin. Box otrzymał nagrodę International Classical Music Awards w kategorii ''muzyka współczesna''.

''Podczas dyrygowania własnymi utworami mogę pokusić się o doprowadzenie poszczególnych elementów kompozyji do wykształconego w mojej wyobraźni idealnego obrazu dzieła (...) tylko ja wiem, jak w czasie powinien kształtować się przebieg mojego utworu''.

Nagradzany i odznaczany

W 1959 zdobył I, II i III nagrodę na Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich: za "Strofy" na sopran, głos recytujący i 10 instrumentów (1959), "Emanacje" na dwie orkiestry smyczkowe (1958-59) oraz "Psalmy Dawida" na chór mieszany, instrumenty strunowe i perkusję (1958), w 1961 nagrodę za "Tren 'Ofiarom Hiroszimy'" na 52 instrumenty smyczkowe (1959-61) na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu, w 1962 I nagrodę za "Kanon" na 52 instrumenty smyczkowe i taśmę magnetofonową (1962), dwukrotnie Prix Italia: w 1967 za "Passio et mors Domini Nostri Jesu Christi secundum Lucam" na 3 głosy solo, recytatora, 3 chóry mieszane, chór chłopięcy i orkiestrę (1963-66), a w 1968 za "Dies irae" na 3 głosy solo, chór mieszany i orkiestrę (1967).

Krzysztof Penderecki otrzymał wiele nagród i odznaczeń, m.in. Nagrodę Państwową I stopnia (1968, 1983), Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich (1970), Nagrodę im. Gottfrieda von Herdera (1977), Nagrodę im. Jeana Sibeliusa (1983), Premio Lorenzo Magnifico (1985), Nagrodę Izraelskiej Fundacji im. Karla Wolffa (1987), Grammy Award (1988, 1999, 2001), Wielki Krzyż Zasługi Orderu Zasługi RFN (1990), Grawemeyer Award of the University of Louisville (1992), Nagrodę Międzynarodowej Rady Muzycznej UNESCO (1993), Order Za Zasługi dla Kultury Księstwa Monaco (1993), Krzyż Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993), austriackie odznaczenie honorowe "Za Osiągnięcia Naukowe i Artystyczne" (1994), Nagrodę Pro Baltica (1995), tytuł Commandeur dans l'Ordre des Arts et des Lettres (1996), Nagrodę Muzyczną miasta Duisburg (1999), AFIM Indie Award (1999), MIDEM Classical Award jako Best Living Composer of the Year (2000), Ordine al Merito della Repubblica Italiana (2000), Premio Principe de Asturias de las Artes (2001), Nagrodę Wielką Fundacji Kultury (2002), Nagrodę im. Romano Guardiniego (2002), Preis der Europäischen Kirschenmusik (2003), Medal Fundacji Judaica (2003), Praemium Imperiale (2004), Order Orła Białego (2005), Commander of the Three Star Order Republiki Łotewskiej (2006), Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2008), Nagrodę im. Józefa Chełmońskiego (2008), Złoty Medal Ministra Kultury Republiki Armenii (2008).

fragment animacji "Słodkie rytmy", reż. Kazimierz Urbański; całość na ninateka.pl

Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu w Rochester (1972), Saint Olaf College w Northfield w Minnesocie (1977), Uniwersytetu w Bordeaux (1979), Uniwersytetu w Leuven (1979), Georgetown University w Waszyngtonie (1984), Uniwersytetu w Belgradzie (1985), Universidad Autónoma de Madrid (1987), Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1987), Uniwersytetu Warszawskiego (1993), Akademii Muzycznej w Krakowie (1994), Akademii Muzycznej w Warszawie (1994), Universidad Católica Argentina w Buenos Aires (1994), Uniwersytetu w Glasgow (1995), Uniwersytetu Jagiellońskiego (1998), Universitatea Babeş-Bolyai w Klużu-Napoce (1999), Duquesne University w Pittsburghu (1999), Academia de Muzica "Gheorghe Dima" (1999), Universität Luzern (2000), Yale University w New Haven (2003), Uniwersytetu w St. Petersburgu (2003), Uniwersytetu w Lipsku (2003), Uniwersytetu w Seulu (2005), Konserwatorium w Erywaniu (2008), Akademii Muzycznej w Gdańsku (2008) oraz członkiem honorowym Royal Academy of Music w Londynie, Accademia Nazionale di Santa Cecilia w Rzymie, Kungliga Musikaliska Akademien w Sztokholmie, Akademie der Künste w Berlinie, Academia Nacional de Bellas Artes w Buenos Aires, Academie Internationale de Philosophie et de l'Art w Bernie, Polskiej Akademii Nauk, Académie Nationale des Sciences, Belles-lettres et Arts w Bordeaux, Royal Irish Academy of Music w Dublinie, American Academy of Arts and Letters, Academia Scientiarium et Artium Europaea w Salzburgu, Institut for Advanced Study University Bloomington, The Kościuszko Foundation w Nowym Jorku, Gesellschaft der Musikfreunde w Wiedniu, Academy for Performing Arts w Hong Kongu. W 1997 kompozytor opublikował książkę "Labirynt czasu. Pięć wykładów na koniec wieku" (Warszawa, Presspublica).


fragment programu "Wszystko o kulturze"; całość obejrzyj na ninateka.pl

Ważniejsze kompozycje:

  • "Sonata na skrzypce i fortepian" (1953)
  • "Miniatury" na klarnet i fortepian (1956)
  • "Prośba o wyspy szczęśliwe", pieśń na głos i fortepian (1957)
  • "Epitaphium Artur Malawski in memoriam" na orkiestrę smyczkową i kotły (1957-58)
  • "Psalmy Dawida" na chór mieszany, instrumenty strunowe i perkusję (1958)
  • "Emanacje" na dwie orkiestry smyczkowe (1958-59)
  • "Miniatury" na skrzypce i fortepian (1959)
  • "Strofy" na sopran, głos recytujący i 10 instrumentów (1959)
  • "Anaklasis" na orkiestrę smyczkową i 6 grup perkusyjnych (1959-60)
  • "Wymiary czasu i ciszy" na 40-głosowy chór mieszany, perkusję i smyczki (1959-60)
  • "Tren 'Ofiarom Hiroszimy' " na 52 instrumenty smyczkowe (1959-61)
  • "Quartetto per archi no. 1" (1960)
  • "Psalmus 1961" na taśmę magnetofonową (1961)
  • "Fonogrammi" per flauto e orchestra da camera (1961)
  • "Polymorphia" na 48 instrumentów smyczkowych (1961)
  • "Fluorescencje" na wielką orkiestrę symfoniczną (1961-62)
  • "Kanon" na 52 instrumenty smyczkowe i taśmę magnetofonową (1962)
  • "Stabat Mater" na 3 chóry mieszane a cappella (1962-63)
  • "Brygada śmierci", słuchowisko radiowe na głos recytujący i taśmę (1963)
  • "Passio et mors Domini Nostri Jesu Christi secundum Lucam" ("Pasja według św. Łukasza") na 3 głosy solo, recytatora, 3 chóry mieszane, chór chłopięcy i orkiestrę (1963-66)
  • "Cantata in honorem Almae Matris Universitatis Iagellonicae" na 2 chóry mieszane i orkiestrę (1964)
  • "Sonata per violoncello e orchestra" (1964)
  • "Capriccio" per oboe e 11 archi (1964-65)
  • "Najdzielniejszy z rycerzy", opera dla dzieci w 3 aktach na sopran, tenor, 2 barytony, bas, chór mieszany i orkiestrę (1965)
  • "De natura sonoris I" na wielką orkiestrę symfoniczną (1966)
  • "Concerto per violino grande ed orchestra" (1966-67)
  • "Concerto per violoncello ed orchestra no. 1" (1966-67)
  • "Uwertura pittsburska" na orkiestrę dętą, perkusję, fortepian i kontrabasy (1967)
  • "Capriccio" per violino e orchestra (1967)
  • "Dies irae. Oratorium ob memoriam in perniciei castris in Oświęcim necatorum inexstinguibilem reddendam" na 3 głosy solo, chór mieszany i orkiestrę (1967)
  • "Capriccio per Siegfried Palm" na wiolonczelę solo (1968)
  • "Quartetto per archi no. 2" (1968)
  • "Diabły z Loudun", opera w 3 aktach (1968, 2001)
  • "Jutrznia (Utrenja) I: Złożenie Chrystusa do grobu" na głosy solo, 2 chóry i orkiestrę symfoniczną (1969-70)
  • "Kosmogonia" na 3 głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1970)
  • "Jutrznia (Utrenja) II: Zmartwychwstanie Pańskie" na głosy solo, chór mieszany, chór chłopięcy i orkiestrę symfoniczną (1970-71)
  • "De natura sonoris II" na orkiestrę symfoniczną (1970-71)
  • "Canticum canticorum Salomonis" na 16-głosowy zespół wokalny i orkiestrę kameralną (1970-73)
  • "Actions" na zespół free-jazzowy (1971)
  • "Preludium" na orkiestrę dętą, perkusję i kontrabasy (1971)
  • "Partita" na klawesyn oraz gitarę elektryczną, gitarę basową, harfę, kontrabas i orkiestrę kameralną (1971-72)
  • "Ecloga VIII" na 6 solowych głosów męskich (1972)
  • "Ekecheirija" na taśmę magnetofonową (1972)
  • "Symfonia nr 1" na wielką orkiestrę symfoniczną (1972-73)
  • "Intermezzo" na 24 instrumenty smyczkowe (1973)
  • "Magnificat" na bas solo, 7-głosowy męski zespół wokalny, 2 chóry mieszane, chór chłopięcy i orkiestrę symfoniczną (1973-74)
  • "Przebudzenie Jakuba" na orkiestrę symfoniczną (1974)
  • "Concerto per violino ed orchestra no. 1" (1976-77)
  • "Raj utracony", sacra rappresentazione w 2 częściach (1976-78)
  • "Te Deum" na głosy solowe, 2 chóry mieszane i orkiestrę symfoniczną (1978-80)
  • "Vorspiel, Visionen und Finale aus 'Paradise Lost' " na 6 solistów, wielki chór mieszany i orkiestrę (1979)
  • "Adagietto z 'Raju utraconego' " [wersja I] na orkiestrę symfoniczną (1979)
  • "Capriccio" per tuba (1979-80)
  • "Symfonia nr 2 'Wigilijna' " na orkiestrę symfoniczną (1979-80)
  • "Lacrimosa z 'Polskiego Requiem' " na sopran, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1980)
  • "Polskie Requiem" na 4 głosy solowe, 2 chóry mieszane i orkiestrę (1980-2005)
  • "Agnus Dei z 'Polskiego Requiem' " na chór mieszany a cappella (1981)
  • "Concerto per violoncello ed orchestra no. 2" (1982)
  • "Koncert na altówkę i orkiestrę" (1983)
  • "Cadenza" per viola sola (1983-84)
  • "Koncert na altówkę" [wersja kameralna] (1984)
  • "Koncert na altówkę" [wersja na wiolonczelę] (1984)
  • "Koncert na altówkę" [wersja na klarnet] (1984)
  • "Cadenza" per viola sola [wersja na skrzypce] (1984)
  • "Czarna maska" ("Die schwarze Maske"), opera w jednym akcie (1984-86)
  • "Per Slava" na wiolonczelę solo (1985-86)
  • "Pieśń Cherubinów" na chór mieszany a cappella (1986)
  • "Veni Creator" na chór mieszany a cappella (1987)
  • "Preludium" na klarnet solo (1987)
  • "Der unterbrochene Gedanke" na kwartet smyczkowy (1988)
  • "Concerto per violino ed orchestra no. 1" [wersja II] (1988)
  • "Symfonia nr 3" (1988-95)
  • "Symfonia nr 4 'Adagio'" na orkiestrę symfoniczną (1989)
  • "Ubu król", opera buffa w 2 aktach z prologiem i epilogiem (1990-91)
  • "Trio smyczkowe" na skrzypce, altówkę i wiolonczelę (1990-91)
  • "Sinfonietta no. 1" per archi (1990-92)
  • "Partita" [wersja II] na klawesyn oraz gitarę elektryczną, gitarę basową, harfę, kontrabas i orkiestrę kameralną (1991-92)
  • "Symfonia nr 5 'Koreańska'" na orkiestrę symfoniczną (1991-92)
  • "Benedicamus Domino" na chór męski a cappella (1991-92)
  • "Concerto per flauto ed orchestra da camera" (1992)
  • "Concerto per violino ed orchestra no. 2 (Metamorphosen)" (1992-95)
  • "Benedictus" na chór mieszany a cappella (1993)
  • "Kwartet na klarnet i trio smyczkowe" (1993)
  • "Agnus Dei z 'Polskiego Requiem'" [wersja II] na orkiestrę smyczkową (1994)
  • "Entrata" na instrumenty dęte blaszane i kotły (1994)
  • "Sinfonietta no. 2" per clarinetto ed archi (1994)
  • "Divertimento" per violoncello solo (1994, 2006)
  • "Concerto per flauto" [wersja na klarnet] (1995)
  • "Agnus Dei aus 'Requiem der Versöhnung' zum Gedanken an die Opfer des 2.Weltkrieges" na 4 głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę (1995)
  • "Siedem Bram Jerozolimy" na 5 solistów, recytatora, 3 chóry mieszane i orkiestrę (1996)
  • "Serenade" na orkiestrę smyczkową (1996-97)
  • "Credo" na głosy solowe, chór i orkiestrę symfoniczną (1996-98)
  • "Hymn do świętego Daniela" na chór mieszany i orkiestrę (1997)
  • "Hymn do świętego Wojciecha" na chór mieszany i orkiestrę (1997)
  • "Sonata per violino e pianoforte no. 2" (1999)
  • "Sextett" na klarnet, róg, trio smyczkowe i fortepian (2000)
  • "Musik für Blockflöten, Marimbaphon und Streicher"(2000)
  • "Suita z 'Raju utraconego'" na solistów, chór i orkiestrę (2000)
  • "Concerto grosso" per tre violoncelli ed orchestra (2000-2001)
  • "Lied" na głos i fortepian (2001)
  • "Concerto per pianoforte ed orchestra 'Resurrection'" ("Koncert fortepianowy 'Zmartwychwstanie' ") (2001, 2007)
  • "Phedra" na głos, chór i orkiestrę (2002)
  • "Benedictus" na chór żeński a cappella (2002)
  • "Adagio" na wiolonczelę i orkiestrę (2002-2003)
  • "Fanfarria Real" na orkiestrę (2003)
  • "Concerto grosso no. 2" per 5 clarinetti ed orchestra (2004)
  • "Tempo di Valse" na wiolonczelę solo (2004)
  • "Symfonia nr 8 'Lieder der Vergänglichkeit'" na sopran, mezzosopran, baryton, chór i orkiestrę symfoniczną (2004, 2007)
  • "Chaconne - in memoriam Giovanni Paolo II z 'Polskiego Requiem'" na orkiestrę kameralną (2005)
  • "Cadenza z 'Koncertu Brandenburskiego nr 3 G-dur' J.S. Bacha" na altówkę, wiolonczelę i klawesyn (2006)
  • "Largo" per violoncello ed orchestra (2007)
  • Muzyka do filmu "Katyń" w reż. Andrzeja Wajdy (2007)
  • "Adagietto z 'Raju utraconego'" [wersja II] na rożek angielski i orkiestrę smyczkową (2007)
  • "Agnus Dei z 'Polskiego Requiem'" [wersja III] na 8 wiolonczel (2007)
  • "Serenata" per tre violoncelli (2007)
  • "Concerto per corno e orchestra 'Winterreise'" (2007-2008)
  • "Capriccio" per violino solo (2008)
  • "Quartetto per archi no. 3" (2008)
  • "Drei Chinesische Lieder" für Bariton und Orchester (2008)
  • "Sanctus und Benedictus" na chór a cappella (2008)
  • ''Chaconne'' na skrzypce i altówkę (2009)
  • ''Kadisz'' (2009)
  • ''Powiało na mnie morze snów… Pieśni zadumy i  nostalgii'' na sopran, mezzosopran, baryton, chór i orkiestrę (2011)
  • ''La Follia'' na skrzypce solo (2013)

Oficjalna strona internetowa Krzysztofa Pendereckiego: www.krzysztofpenderecki.eu

Autor: Małgorzata Kosińska, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Związek Kompozytorów Polskich, listopad 2001, aktualizacja: luty 2009, grudzień 2013 (fl).