Beata Chomątowska - Życie i twórczość | Artysta

Pisarka , dziennikarka, reportażystka. Urodziła się 12 lipca 1976 roku w Krakowie, ale to warszawska dzielnica stała się bohaterką jej literackiego debiutu.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Beata Chomątowska, fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza

Text positon (deprecated)

Center

Studiowała na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, choć ciągnęło ją od zawsze do świata sztuki i kultury. Jako studentka trudy niezbyt interesujących zajęć osładzała sobie prowadzeniem audycji z muzyką alternatywną w studenckim radiu. Dziennikarską karierę zaczęła w "Dzienniku Polskim" – pisała tam o ekonomii, po godzinach jednak zajmowała się pracą reporterską.

Jej książkowym debiutem był reportaż historyczny "Stacja Muranów", wydany nakładem Wydawnictwa Czarne w 2012 roku. Warszawska dzielnica zafascynowała Chomątowską po przeprowadzce do stolicy, gdy wspólnie ze znajomym wynajęła mieszkanie przy Elektoralnej. Jak mówiła w wywiadzie dla Onetu, dopiero po wprowadzeniu się do nowego lokum zorientowała się, że żyje tuż obok miejsca, w którym dawniej znajdowała się kładka łącząca dwie części getta warszawskiego. Zaczęła zwiedzać swoją dzielnicę, przyglądając się osiedlom wzniesionym na gruzach getta. Fascynacja nie ustępowała: postanowiła napisać o Muranowie książkę. Skupiła się na architekturze i topografii dzielnicy, przepytując różnych rozmówców o ich relację z Muranowem, cytując wspomnienia i fragmenty tekstów o dzielnicy, śledząc, jak wznoszono socrealistyczne osiedla w miejscu, które kiedyś było tętniącą życiem żydowską dzielnicą. Książka przyniosła Chomątowskiej nominację do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. Pisarka w 2010 była również współzałożycielką Stowarzyszenia Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych Stacja Muranów. Obecnie jest jego prezeską.

Po tytanicznej pracy nad powyższą monografią Chomątowska nie zwolniła tempa: już w 2013 roku, również nakładem Czarnego, ukazała się jej pierwsza powieść, książka "Prawdziwych przyjaciół poznaje się w Bredzie". Jak podkreślała w wywiadzie dla "Newsweeka", mimo że rzeczywiście ma doświadczenie emigracji na koncie – do Holandii wyjechała na stypendium, została na półtora roku – książka jest czystą fikcją literacką, opowiadającą o dwójce polskich emigrantów, którym pod koniec lat 90. udało wyrwać się na mityczny Zachód.

Już w trakcie wydania "Stacji Muranów" Chomątowska pracowała nad kolejną książką o architekturze. Podwójna biografia "Lachert i Szanajca. Architekci awangardy" ukazała się w 2015 roku i łączy się z debiutem pisarki – to właśnie Bohdan Lachert zaprojektował po wojnie osiedle Muranów. Do 1939 roku architekt tworzył nierozerwalny duet z Józefem Szanajcą, wybitnym przedstawicielem modernizmu w architekturze, który zginął na samym początku II wojny światowej. Jak mówiła Chomątowska w wywiadzie dla "Wyborczej", o ile na temat Lacherta zachowało się mnóstwo źródeł, o tragicznie zmarłym Szanajcy niewiele było wiadomo – reporterka chciała w swojej książce wypełnić tę lukę. W efekcie powstała opowieść o całym przedwojennym środowisku architektonicznej awangardy, ale też o licznych śmiałych projektach duetu, które nigdy nie zostały zrealizowane.

Również następna publikacja sygnowana przez autorkę, "Pałac. Biografia intymna" (także wydana w 2015 roku), jest wyrazem fascynacji Chomątowskiej architekturą stolicy – jak nietrudno wywnioskować po tytule, bohaterem jej trzeciej monografii jest Pałac Kultury i Nauki. Książka ukazała się na sześćdziesiątą rocznicę otwarcia obiektu. Jak pisał w swojej recenzji Jarosław Czechowicz, książka Chomątowskiej "pozwala nam obcować z tą budowlą jak z człowiekiem. Z duszą zaklętą przez czas i ideologię, milczącą i majestatyczną". "Pałac […]" przyniósł pisarce drugą nominację do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.

W 2018 roku ukazał się reportaż "Betonia. Dom dla każdego", w którym Chomątowska przyjrzała się historii osiedli bloków, opisując powstanie masowego budownictwa, historię architektury jak zwykle łącząc z historią społeczną i reporterskim zacięciem. W książce opisała różne blokowiska, nie tylko polskie – czytelników i czytelniczków zabrała równiez w podróż do osiedli znajdujących się w Paryżu, Berlinie, Londynie i Glasgow. "Betonia" nominowana była do Nagrody Literackiej Gdynia 2019 w kategorii Esej.

Reportaże Chomątowskiej ukazały się również w publikacjach zbiorowych: książkach "Jakoś to będzie. Szczęście po polsku" (napisanej wspólnie z Dorotą Gruszką, Danielem Lisem i Urszulą Pieczek), "Przecież ich nie zostawię. O żydowskich opiekunkach w czasie wojny" (na zredagowaną przez Magdalenę Kicińską i Monikę Sznajderman książkę składa się dziewięć opowieści autorstwa piszących kobiet; Chomątowska napisała o polsko-żydowskiej pedagożce i filozofce Felicji Czerniaków) oraz "Każdemu jego śmietnik. Szkice o śmieciach i śmietniskach".

W 2021 roku ukazała się druga powieść w dorobku Chomątowskiej, opatrzona tajemniczo brzmiącym tytułem "Andreowia". Autorka wraca w niej do rodzinnego Krakowa, kreśląc losy rodziny mieszkającej w dawnej stolicy. Zaczęło się jednak… od architektury, oczywiście. Jak mówiła Chomątowska w wywiadzie dla Polskiego Radia, jeszcze przed wymyśleniem fabuły wiedziała, że jej bohater będzie jakoś związany z Krakowskim Pałacem Prasy. Ostatecznie powstała rodzinna saga, której głównym bohaterem i narratorem jest mężczyzna w kryzysie wieku średniego.

beata chomątowska

dzielnica muranów

fundacji stacja muranów

pałac kultury i nauki w warszawie