Pierwsza kobieta po wojnie, która uzyskała dyplom architekta na Politechnice we Wrocławiu, znana jest przede wszystkim z tzw. "Manhattanu" – charakterystycznych bloków na placu Grunwaldzkim, za które otrzymała Honorową Nagrodę SARP (1974). Przez 22 lata mieszkała w zaprojektowanym przez siebie Domu Naukowca, który w wyposażeniu miał wbudowane meble (współautorzy: Edmund Frąckiewicz, Maria Tawryczewska, Igor Tawryczewski, 1957-60), ale jak mówi "nie jako współautor projektu, ale jako żona profesora Politechniki". Pod koniec lat 70. Jadwiga Grabowska-Hawrylak rozpoczęła budowę własnego domu – jednorodzinnego, w którym mieszka do dziś. Jego współautorem jest syn Maciej Hawrylak. Za ten projekt w 1984 roku otrzymali nagrodę Dom Roku SARP.
Przemo Łukasik / Medusa Group – Bolko Loft
Przemo Łukasik / Medusa Group. Bolko Loft (dom własny na kopalni), 2002-2003, ul. Kruszcowa, Bytom, fot. Juliusz Sokołowski
Dom własny Przemo Łukasika z pracowni Medusa Group jest najczęściej przytaczanym w Polsce przykładem rewitalizacji i adaptacji obiektów postindustrialnych. Znajdujący się na terenie starej kopalni (w Zakładach Górniczo-Hutniczych "Orzeł Biały" w Bytomiu) dom na żelbetowych słupach unosi się osiem metrów nad ziemią. W 2004 roku Bolko Loft nominowano do prestiżowej nagrody Mies van der Rohe, otrzymał także pierwszą nagrodę w II Międzynarodowym Konkursie Młodych Architektów "Leonardo 2007" w Mińsku. Bolko Loft uznano za jedną z 20. najciekawszych realizacji architektonicznych w Polsce po 1989 roku – w ramach wystawy "Polska. Ikony architektury" organizowanej przez "Architekturę-murator".
Budynek uznawany jest za "znak firmowy", autorski manifest grupy projektantów Medusa Group, którzy w swoim portfolio mają wiele docenionych realizacji rewitalizujących obiekty poprzemysłowe.
Piotr Śmierzewski / HS99 – H9
Piotr Śmierzewski / HS99, H9 (dom własny architekta), 2005, Koszalin, fot. HS99
Willa własna Piotra Śmierzewskiego znajduje się nad jeziorem Lubiatowo, na obrzeżach Koszalina. Tak jak każdy budynek projektowany przez współprowadzone przez architekta biuro HS99, otrzymał swój numer – H9. Jego bryła przypomina ceglany kontener w kształcie litery "S", który formą i prostotą odcina się od panującego w okolicy stylu naśladującego dworkowy. Dom można uznać za przykład głoszonych przez HS99 poglądów na projektowanie, w których dominuje dyscyplina i duch racjonalizmu. "Wszak Szwajcarzy nie wymyślają ciągle od nowa zegarka. Oni pracują nad nim od wieków i po troszeczku go ulepszają" – mówią w rozmowie z Polityką, która przyznała im Nagrodę Architektoniczną za nową siedzibę biblioteki Uniwersytetu Śląskiego (CINiBA, 2012). Współautorem H9 jest Dariusz Herman.
Piotr Śmierzewski / HS99, H9 (dom własny architekta), 2005, Koszalin, fot. HS99
Ewa i Stefan Kuryłowicz – nowoczesność i historia
Dom Ewy i Stefana Kuryłowiczów w Kazimierzu Dolnym, 2006, projekt : Ewa i Stefan Kuryłowicz z zespołem APA Kuryłowicz & Associates, fot. Hanna Długosz
Dom własny Ewy i Stefana Kuryłowiczów, właściciela i twórcy jednej z największych współczesnych pracowni architektonicznej – Kuryłowicz & Associates, znajduje się w letniskowej, zabytkowej miejscowości nad Wisłą. Projekt od początku wzbudzał kontrowersje – nowoczesny budynek miał nie pasować do historycznej zabudowy miasteczka. Jego obrońcy wskazywali na jego położenie – bezpiecznie oddalone od Rynku i centrum Kazimierza. Dodatkowo willa odnosi się do lokalnych tradycji budowlanych, jest uwspółcześnioną wersją kazimierskich kamiennych domów sprzed wieków. "Wspinający się" po wzgórzu dom jest też ekonomiczny, ocieplany pompą z głębi ziemi.
Dom Ewy i Stefana Kuryłowiczów w Kazimierzu Dolnym, 2006, projekt : Ewa i Stefan Kuryłowicz z zespołem APA Kuryłowicz & Associates, fot. Hanna Długosz
Roman Rutkowski – starzejący się dom
Roman Rutkowski, dom własny architekta na wrocławskich Krzykach, 2004-2009, fot. Olo Rutkowski
We wrocławskiej dzielnicy Krzyki architekt i krytyk Roman Rutkowski wybudował minimalistyczny dom, który z jednej strony nawiązuje do stojących w sąsiedztwie "sześcianów" z lat 70., a z drugiej do starych poniemieckich willi. Starzejące się elewacje z drewna komponują się z surowym wnętrzem, w którym na podłogach wylany jest beton, a ściany i sufity wyłożone są płytami OSB.
Małgorzata Sadowska-Sobczyk – życie w koronach drzew
Małgorzata Sadowska-Sobczyk, dom własny w Józefowie, 2008-2012, fot. dzięki uprzejmości Małgorzaty Sadowskiej-Sobczyk
W podwarszawskim Józefowie architektka Małgorzata Sadowska-Sobczyk zaprojektowała dom z pracownią malarską, który idealnie wpisuje się w otoczenie starego sosnowego lasu. Budynek stoi blisko innych posiadłości, dlatego jego autorka niemal wszystkie pokoje i kuchnię ulokowała na piętrze. Dzięki temu przez wielkie okna widać tylko pnie i korony drzew. W 2013 roku dom zwyciężył w piątej edycji plebiscytu „Polska Architektura XXL“ organizowanego przez internetową Grupę Sztuka Architektury. Rok wcześniej znalazł się w finale konkursu „Życie w architekturze“.
Agnieszka Zając, Artur Toboła / GRID Architekci – dom jako zagroda
GRID Architekci, dom własny z pracownią na wrocławskich Osobowicach, 2009-2012, fot. Grid Achitekci
Dom na historycznym wrocławskim osiedlu Osobowice składa się z dwóch niezależnych budynków połączonych drewnianym tarasem, z których jeden to przestrzeń prywatna, a drugi – pracownia architektoniczna. "Budynek wzorowany jest na przedwojennym, podupadającym gospodarstwie, które chcieliśmy kupić" – mówi jego współautorka Agnieszka Zając. By nadać architekturze lokalnego charakteru nawiązującego do zabudowy zagrodowej, do jego budowy zastosowano tradycyjne materiały: drewno, cegłę oraz tynk. Dom wygrał w XXIII edycji konkursu architektonicznego Piękny Wrocław w kategorii Najładniejszy dom jednorodzinny.
Robert Konieczny – Arka Koniecznego
Robert Konieczny, Łukasz Marciniak, "Arka Koniecznego" (dom własny architekta), 2012, Brenna, fot. Juliusz Sokołowski / KWK PROMES
Dom na wzgórzu beskidzkim jednego z najczęściej nagradzanych współczesnych architektów (pracownia KWK Promes) to budynek z betonu, który ma dwa dachy. Ten drugi jest na dole, co sprawia wrażenie, jakby dom unosił się nad doliną. W praktyce odwrócenie budynku do góry nogami umożliwia swobodne płynięcie wody po stoku w czasie deszczu. "Dom jest jak most (…)" – mówi jego autor Robert Konieczny (współautorem jest Łukasz Marciniak). "Budynek styka się z ziemią tylko w jednym miejscu, a sypialnie znalazły się na poziomie pierwszego piętra." Architekt zbudował wcześniej m.in dom dla swojej mamy – tzw. Dom z Kapsułą (2004), który wyróżniono I nagrodą w konkursie SARP oraz Grand Prix Śląska Architektura Roku 2006.
Anna Misiura, Łukasz Kabarowski / KMA Kabarowski Misiura Architekci – Dom na wysoki kontrast
Anna Misiura, Łukasz Kabarowski (KMA Kabarowski Misiura Architekci) "Dom na wysoki kontrast" (dom własny architektów), 2012-2013, Zabrodzie pod Wrocławiem, fot. materiały prasowe
Dom własny architektów z pracownią we wsi pod Wrocławiem zbudowany jest na planie liery "L". Minimalistyczna, biała bryła widoczna od strony ulicy odróżnia się od ciemnej blachy kortenowej, którą oblicowano parter. W opozycji do tej bezokiennej fasady i zgodnie z pomysłem odizolowania poszczególnych stref życia – elewacja ogrodowa składa się z ogromnych tafli szkła.
Autorka: Agnieszka Sural, 2.12.2013
