Aleksandra Kędziorek - Życie i twórczość | Artysta

Historyczka sztuki, która jako badaczka i kuratorka zajmuje się przywracaniem pamięci i lepszego zrozumienia ważnych zjawisk w polskiej architekturze i designie, a pracując z twórcami, współtworzy wystawy poszerzające debatę o przestrzeni czy projektowaniu.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Aleksandra Kędziorek, fot. Akerblom Studio

Text positon (deprecated)

Center

Aleksandra Kędziorek urodziła się w 1987 roku; jest absolwentką historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W 2011 roku obroniła pracę magisterską i w tym samym roku rozpoczęła pracę w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MSN) w Warszawie. Zajęła się projektem badawczym dotyczącym twórczości Oskara Hansena, jednej z bardziej wyjątkowych postaci w dziejach polskiej powojennej architektury. Hansen był nauczycielem, który wywarł duży wpływ na wielu młodszych twórców, był także projektantem, którego zarówno realizacyjne, jak i utopijne wizje dotyczące architektury i urbanistyki, od domów i osiedli po urbanistyczne koncepcje obejmujące całe kraje, miały na celu znalezienie innej od tradycyjnej, nowej metody kształtowania przestrzeni – Formy Otwartej. Wizjonerskie projekty Linearnego Systemu Ciągłego (pasów zabudowy w odróżnieniu od historycznie formowanych miast centrycznych) były w swoim czasie koncepcją świeżą i interesującą także w skali Europy. Zespół, którego prace koordynowała Kędziorek, zajmował się opracowaniem spuścizny Hansena i jego żony oraz współpracowniczki, Zofii, ale także przybliżeniem ich wizji współczesnemu, nie tylko polskiemu, odbiorcy.

Thumbnail — Widok z wystawy "Oskar Hansen. Open Form", MACBA, Barcelona, 2014, fot. Simone De Iacobis

Z Łukaszem Rondudą i Soledad Gutierrez przygotowała wystawę "Oskar Hansen: Open Form", która pokazywana była w Muzeum Sztuki Współczesnej MACBA w Barcelonie, muzeum Serralves w Porto, Yale School of Architecture, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie. Aleksandra Kędziorek we współpracy z kuratorami z zagranicznych instytucji była także kuratorką wielu konferencji, seminariów czy cykli wydarzeń publicznych na różne sposoby dotykających dorobku Oskara Hansena oraz jego współczesnej recepcji (obywały się one m.in. w Yale School of Architecture, w La Loge w Brukseli czy w Szwedzkiej Fundacji Sztuki Współczesnej Index w Sztokholmie). W 2014 roku ukazała się obszerna publikacja pt. "Oskar Hansen — Opening Modernism: On Open Form Architecture, Art and Didactics", której Kędziorek była redaktorka wspólnie z Łukaszem Rondudą.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Widok z wystawy "Oskar Hansen. Open Form", MACBA, Barcelona, 2014, fot. Simone De Iacobis

Obrazek

oskar_hansen_-_open_form_macba_barcelona_2014_fot._simone_de_iacobis_2.jpg

Od 2013 do 2017 roku była kuratorką domu Oskara i Zofii Hansenów w Szuminie. Ten niezwykły, położony nad Bugiem drewniany dom architekci zbudowali własnymi rękami, czyniąc z niego "przestrzenny manifest Formy Otwartej – idei, którą Oskar Hansen uczynił osią swojej twórczości architektonicznej, artystycznej i dydaktycznej". Od 2014 roku dom znajduje się pod opieką Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, w tym samym roku trafił także do cenionej, międzynarodowej sieci Iconic Houses, grupującej najważniejsze, najbardziej interesujące i wartościowe pod względem architektonicznym i artystycznym domy świata. Od końca 2017 roku dom w Szuminie jest oddziałem MSN, od 2018 roku znajduje się w rejestrze zabytków.

Oskar Hansen, dom architekta w Szuminie, fot. Andrzej Przywara / dzięki uprzejmości Fundacji Galerii Foksal — Oskar i Zofia Hansenowie, dom własny w Szuminie, fot. Andrzej Przywara / dzięki uprzejmości Fundacji Galerii Foksal

Opracowanie naukowe i badawcze, ale również konserwatorskie tego niezwykłego obiektu było niezwykle ważnym procesem, który pozwolił jeszcze lepiej poznać sposób myślenia, pracy, nauczania Hansenów (którzy do Szumina przywozili swoich studentów), a także przygotować dom do nowych funkcji, udostępnienia do zwiedzania, ale przede wszystkim do organizowania tu warsztatów i zajęć dla studentów szkół artystycznych. Częścią działań związanych z domem Hansenów była także wydana w 2014 roku książka pt. "Dom jako forma otwarta. Szumin Hansenów" ze zdjęciami Jana Smagi i tekstami Aleksandry Kędziorek oraz Filipa Springera.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Okładka książki "Archipelag CIAM. Listy Heleny Syrkus", redakcja: Aleksandra Kędziorek, Katarzyna Uchowicz, Maja Wirkus, 2019, fot. Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki

Obrazek

archipelag_ciam_ciam-2048x1538.jpg

Zawodowa aktywność Kędziorek koncentruje się głównie wokół dwóch obszarów – kuratorowania wystaw, projektów artystycznych czy badawczych oraz wokół przedsięwzięć wydawniczych – od 2021 roku Aleksandra Kędziorek związana jest z Muzeum Warszawy, w którym szefuje muzealnemu wydawnictwu. Wcześniej, w 2019 roku nakładem Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki ukazał się redagowany przez Kędziorek, Katarzynę Uchowicz i Maję Wirkus tom "Archipelag CIAM. Listy Heleny Syrkus", stanowiący opracowanie wyjątkowego zbioru korespondencji, jaki zostawiła po sobie jedna z najważniejszych postaci w polskiej architekturze XX wieku, Helena Syrkus. Architektka, której działalność i aktywność wykraczała daleko poza granice Polski (szczególnie w latach międzywojennych), wymieniała listy m.in. z Walterem Gropiusem, opisywała w nich wiele niezwykle ważnych zdarzeń i zjawisk, zmian zachodzących w Polsce lat przed- i powojennych – to archiwum jest więc zapisem nie tylko działalności samej Syrkus, ale i czasów, w których jej przyszło żyć.

Aleksandra Kędziorek była kuratorką lub należała do międzynarodowych zespołów kuratorskich wystaw, m.in. prezentowanej w ramach festiwalu Warszawa w Budowie w 2015 roku wystawy "Radical Pedagogies" (kuratorzy: Beatriz Colomina i Evangelos Kotsioris); brała udział w międzynarodowych projektach badawczych: "Lifting the Curtain. Central European Architectural Networks" (2014, zwieńczony wystawą towarzyszącą 14. Biennale Architektury w Wenecji) czy "South of East West. Post-Colonial Planning, Global Technology Transfer, and the Cold War" (projekt badawczy pod kierunkiem Łukasza Stanka, 2010-2012, zwieńczony m.in. publikacją pt. "Postmodernizm jest prawie w porządku" i wystawą w czasie festiwalu Warszawa w Budowie w 2011 roku). W 2016 roku Kędziorek była jedną z ośmiorga uczestników Bauhaus Lab, programu dla badaczy architektury i designu, odbywającego się w Bauhaus Stiftung Dessau; owocem tego przedsięwzięcia była wystawa oraz publikacja pt. "Desk in Exile: A Bauhaus Object Traversing Different Modernities".

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Widok z wystawy "Dom odziany", London Design Biennale, 2021, fot. Michał Matejko

Obrazek

dom_odziany_london_design_biennale_2021_fot._michal_matejko.jpg

W 2021 roku Aleksandra Kędziorek była kuratorką wystawy, która reprezentowała Polskę na London Design Biennale. Projekt stworzony wspólnie z artystką Alicją Bielawską oraz architektami Małgorzatą Kuciewicz i Simone De Iacobisem zwyciężył w zorganizowanym przez Instytut Adama Mickiewicza konkursie na projekt tej prezentacji. Wystawa "Dom odziany. Dostrajanie się do sezonowej wyobraźni" po pokazie w Londynie pojawiła się m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, a także podczas Biennale Designu w Lublanie oraz w czasie Triennale Architektury w Lizbonie. Wystawa miała przypomnieć stosowane przez naszych przodków metody dostosowywania architektury i wnętrz do zmieniających się pór roku, wykorzystywanie tkanin do ochładzania lub ocieplania przestrzeni, naturalnych sposobów "współpracy" z warunkami atmosferycznymi. Małgorzata Kuciewicz i Simone De Iacobis tworzący pracownię Centrala od lat zajmują się badaniem relacji pomiędzy środowiskiem zurbanizowanym a przyrodą, nad obecnością natury w mieście oraz tego, jak architektura może (i powinna) reagować i harmonizować ze zjawiskami fizycznymi (klimat, grawitacja, zmienność pór roku i pór dnia itp.).

Aleksandra Kędziorek już dłuższy czas pracuje z nimi jako kuratorka wystaw, na różne sposoby dotykających tematu architektury chronobiologicznej; na przełomie 2022 i 2023 roku w galerii VI PER w Pradze prezentowana była wystawa "Weathering: Chronobiological Architecture and Handing Over Control", zgłębiająca temat tego, na ile przyzwyczajeni do doskonałości współczesnych materiałów i technik budowlanych, sterylności i czystości bylibyśmy otwarci na architekturę dyskomfortu, naprawdę zintegrowaną z naturą, z wodą i zielenią, reagującą na naturalne otoczenie i jego nie-ludzkich mieszkańców. Od 2022 roku Kędziorek i Centrala realizują wieloletnią interwencję w pawilonie Miesa van der Rohe i Lilly Reich w Barcelonie: do basenu na dziedzińcu ikonicznego dzieła mistrza modernizmu przywrócili wodną roślinność, której obecność zakładał architekt, a która po rekonstrukcji przedwojennego budynku w 1986 roku nie została tam zasadzona. Udowodnili tym samym, że nawet surowa forma modernistycznej architektury może współgrać z naturalistycznym ogrodem i rządzącą się swoimi prawami naturą. Zmienili odczytanie architektury pawilonu, bo dzięki temu projektowi tafla wody przestała być kolejną płaską powierzchnią tworzącą architekturę, a stała się żyjącym ekosystemem.

Tak jak Oskar Hansen traktował projektowanie urbanistyczne i architektoniczne znacznie szerzej niż tylko jako konstruowanie brył w przestrzeni, a Centrala widzi architekturę przede wszystkim w kontekście reguł świata natury, każdy projekt, którym zajmuje się Aleksandra Kędziorek, czy to ekspozycyjny, edytorski czy dotyczący badań nad dorobkiem ważnej postaci z dziejów polskiej architektury ma charakter interdyscyplinarny, wykraczający poza standardowe ramy przedmiotu i poszerzający debatę i nasze rozumienie zagadnienia.

https://olakedziorek.com