Przekraczając granice – międzynarodowe projekty Instytutu Adama Mickiewicza

11_ico_2014_.jpg, default, Członkowie I,CULTURE Orchestra z flagami, Usher Hall, Edinburgh, 2014, fot. © Konrad Ćwik / Culture.pl

#dziedzictwo

Sztuka pokonuje bariery geograficzne, językowe, międzyludzkie, bariery konfliktów. Pokazuje to wiele międzynarodowych projektów zrealizowanych z inicjatywy lub przy wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza, m.in.:

I, CULTURE Orchestra (2011-19)

To młodzieżowa orkiestra złożona z muzyków z krajów dawnego Partnerstwa Wschodniego, z przewagą muzyków polskich, zainspirowana European Union Youth Orchestra, z którą IAM stale współpracuje, występująca na najbardziej prestiżowych europejskich scenach. Projekt zainicjowany w ramach Zagranicznego Programu Polskiej Prezydencji w UE. W Orkiestrze tej obok siebie siedzieli np. muzycy z Armenii i Azerbejdżanu. W 2015 roku Orkiestra miała okazję grać od batutą dyrektora artystycznego I,CULTURE Orchestra (ICO) Kirilla Karabitsa przed pięćdziesięciopięciotysięczną publicznością na Majdanie w Dzień Niepodległości Ukrainy.

4 Дивіться онлайн концерт I, CULTURE Orchestra на Майдані Незалежності

Młodzi muzycy co roku zdawali egzamin do orkiestry. Po dwóch tygodniach prób jechali w trasy koncertowe, widzieli się kilka razy w roku, zwiedzali europejskie miasta, często kosztem snu, nawiązywali przyjaźnie. Łączyło ich wspólne granie. Mieli różne style gry, przyzwyczajenia, pochodzili z różnych szkół i modeli edukacji, ale przezwyciężali różnice, a tajemnicą sukcesu było wzajemne słuchanie się. Pracowali z tutorami z najlepszych europejskich orkiestr. Uczyli się grać w różnych przestrzeniach. Ostatni raz zagrali na Festiwalu Eufonie w Filharmonii Narodowej w Warszawie 21 listopada 2019 roku pod batutą Marty Gardolińskiej. Najwięcej koncertów ICO odbyło się w Kijowie i Gdańsku.

DESANT w ramach East European Performing Arts Platform (2011-2019)

Thumbnail — "Repetition": DESANT Teatr Laboratorium w Ukrainie, 2015, fot. materiały prasowe organizatora

Projekt był skierowany do artystów, krytyków i teoretyków sztuk performatywnych w krajach Partnerstwa Wschodniego, głównie w Ukrainie. Działania DESANT-u były zakorzenione w lokalnej rzeczywistości i związane z określonym kontekstem społeczno-politycznym; łączyły elementy warsztatowe z refleksją teoretyczną i powstawały w ścisłej współpracy z organizacjami partnerskimi. DESANT był grą podjętą na temat m.in. stereotypów krążących wokół Ukraińców i Ukrainy, był rodzajem teatralnego laboratorium. W 2017 roku przy pomocy Instytutu Teatralnego został zorganizowany przegląd niezależnych projektów teatralnych z Ukrainy w Warszawie, m.in. pokaz spektaklu "Towar" wyprodukowanego przez słynny Teatr Przesiedlonych i opartego na doświadczeniu frontowym autora, reżysera i aktora, Alberta Sardariana czy "Jesieni na Plutonie" – spektaklu lwowskiego dramaturga i reżysera Saszko Bramy, stworzonego na podstawie wywiadów z seniorami przeprowadzonych przez młodzież pracującą jako wolontariusze w domu spokojnej starości. Ten ostatni spektakl wykorzystywał wielkie, realistyczne lalki. Kuratorki Joanna Wichowska (PL) i Roza Sarkisian (UE) w 2017 roku o przeglądzie napisały:

Posłuchajmy głosów innych, niż nasze własne. I przekonajmy się wspólnie, jak to słuchanie może zamienić się w prawdziwą rozmowę. Wierzymy, że taka rozmowa jest ważna nie tylko dla ukraińskich artystów, ale dla nas wszystkich.

Silence Heard Loud

Film o wymownym tytule "Silence Heard Loud" ("Najgłośniej słychać milczenie") w reżyserii Anny Konik, który 17 marca otwiera Human Rights Film Festiwal w Londynie, opowiada o uchodźcach, którzy zostawili swoje domy i rodziny w krajach pogrążonych wojną. Przedstawia siedem indywidualnych historii. Bohaterów filmu reżyserka poznała w 2018 roku podczas prowadzenia warsztatów artystycznych w Birkbeck, University of London. Byli tam w ramach projektu Compass Project, który umożliwia uchodźcom ubiegającym się o azyl w Wielkiej Brytanii studiowanie w Birkbeck.

European Union Youth Orchestra

Działająca w ramach Międzynarodowej Fundacji Młodzieży Orkiestra Młodzieżowa Unii Europejskiej jest zespołem młodych uzdolnionych muzyków, którzy zostali wybrani w konkursowych przesłuchaniach. Orkiestra koncertuje w Europie i na świecie, współpracując z najwybitniejszymi dyrygentami i solistami. Co roku w działalności Orkiestry bierze udział kilkunastu polskich muzyków, których udział w trasach koncertowych wspiera od lat IAM. Jej pierwszym dyrektorem muzycznym był Claudio Abbado. Orkiestrę tworzą utalentowani młodzi muzycy reprezentujący 28 państw członkowskich UE. EUYO, od momentu swojego powstania w latach 70., stanowi pomost dla najlepszych europejskich młodych muzyków między uczelniami a profesjonalnym światem muzycznym. Nazywana jest "najlepszym ambasadorem Unii Europejskiej". Orkiestra współpracowała z wieloma największymi światowymi muzykami, w tym z Danielem Barenboimem, Leonardem Bernsteinem czy Herbertem von Karajanem. Występowała w większości najważniejszych sal koncertowych na świecie i na festiwalach, w tym na BBC Proms w londyńskiej Royal Albert Hall, nowojorskiej Carnegie Hall i wiedeńskim Musikverein. W jej repertuarze pojawiają się polscy kompozytorzy, występowała także w siedzibie NOSPR w Katowicach.

Wystawa CITY LIMITS

CITY LIMITS to międzynarodowa wystawa prezentująca prace trzech artystek-rzeźbiarek: Asty Gröting (urodzonej w 1961 w Niemczech), Moniki Sosnowskiej (urodzonej w 1972 w Polsce) i Yael Efrati (urodzonej w 1978 w Izraelu). Wystawa była prezentowana w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku od listopada 2021 do lutego 2022, w tym roku będzie jeszcze w Kunsthalle w Düsseldorfie (Niemcy, 11.06–14.08.2022), zaś w 2023 – w MoBY w Bat Yam (Izrael). CITY LIMITS prezentuje istniejące pracy Moniki Sosnowskiej oraz nowo powstałe dzieła Asty Gröting i Yael Efrati.

Każda z artystek biorących udział w wystawie została zaproszona na wizytę studyjną do Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, podczas której miała okazję do poznania lokalnego pejzażu i pracy w tamtejszych warsztatach. Rzeźbiarki wykorzystują moc kontrastów, w ich pracach kruchość i delikatność przeplata się z drapieżnością i monumentalizmem. Wynikiem projektu są nowatorskie w formie prace, z użyciem różnorodnych materiałów. Nawet karmy dla kotów.

Artystki dorastały w bardzo różnych kontekstach społeczno-politycznych. Asta Gröting wychowała się w rozwijających się w dobrobycie zachodnich Niemczech. Monika Sosnowska dorastała u schyłku socjalizmu w Polsce i w momencie transformacji. Z kolei Yael Efrati – w Izraelu w rodzinie imigrantów przybyłych z Europy Wschodniej zmuszonych do zbudowania swojego życia na nowo.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog wydany w czterech językach (po polsku, niemiecku, hebrajsku i angielsku), zawierający m.in. dokumentację pokazu w Orońsku.

The Republic of Dreams

"The Republic of Dreams" to instalacja multimedialna, wykorzystująca przede wszystkim przestrzenne efekty dźwiękowe, eksplorująca twórczość Brunona Schulza, który w tym roku obchodziłby 130. rocznicę urodzin. Autor koncepcji –Mika Johnson wraz z artystami z Polski, USA, Czech i Ukrainy zabiera odbiorców w podróż po uniwersum Schulza, pokonując granice świata rzeczywistego i wirtualnego, czasu i przestrzeni. Prapremiera polska instalacji odbyła się w Domu Spotkań z Historią w Warszawie w sierpniu 2021 roku. Premiera światowa projektu odbyła się w nowo otwartym centrum multimedialnym Radio Garage, w ramach targów książki Book Forum we Lwowie w dniach 15.09 - 06.10.2021 przy wsparciu partnera – Goethe-Institut Kiev. Dzięki współpracy z Goethe-Institut Argentina odbyły się dwa pokazy instalacji – w Argentynie i Paragwaju. W 2021 roku dzięki współpracy z Goethe-Institut powstało łącznie 5 wersji językowych instalacji The Republic of Dreams – polska, angielska, niemiecka, hiszpańska i ukraińska. Również poprzez stronę internetową https://republicofdreams.online/, która zainicjowała projekt i powstała w okresie głębokiego lockdownu, można było zanurzyć się w doznania Republiki Marzeń. Na stronie w swoim manifeście twórcy piszą:

do "Republiki Marzeń" można się dostać jedynie poprzez poezję, trans lub inne senne stany świadomości, udostępniamy internetową Mapę, Instrukcję użytkownika oraz Doświadczenia dźwiękowe, aby dzięki tym kreatywnym kluczom ułatwić dostęp do "Republiki". Niemniej najważniejsze są intencje. Przyziemny umysł myślący prostymi schematami nie ma tu wstępu, podobnie jak w pełni rozbudzony umysł racjonalny. Rozsądek należy porzucić.

Brzmi kusząco.

Planowane są kolejne pokazy.

Język Polish

muzyka poważna

i culture ochestra

partnerstwo wschodnie