Marta Gardolińska - Życie i twórczość | Artysta

Dyrygentka, dyrektorka muzyczna Opéra national de Lorraine (jest pierwszą w historii kobietą kierującą istniejącą od 1758 roku instytucją). Urodzona w 1988 roku w Warszawie, na co dzień mieszka w Wiedniu.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Marta Gardolińska, fot. Bartek Barczyk

Text positon (deprecated)

Center

Zanim rozpoczęła karierę muzyczną, trenowała akrobatykę, pływanie i biegi średniodystansowe. Jednocześnie uczyła się gry na flecie i fortepianie, śpiewała w szkolnym chórze i interesowała się muzyką symfoniczną.

To wszystko skłoniło Martę Gardolińską do rozpoczęcia studiów dyrygenckich na Uniwersytecie Muzycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie Szymona Kawalli. Naukę kontynuowała na Universität für Musik und darstellende Kunst w Wiedniu i The Monteux School for Conductors and Orchestral Musicians w Maine.

W trakcie studiów śpiewała w Arnold Schönberg Chor i Wiener Singverein. Uczestniczyła też w warsztatach i kursach mistrzowskich pod kierunkiem takich artystów jak: Bernard Haitink, Peter Eötvös, Bertrand de Billy, György Kurtág i Marin Alsop.

Z Galicji do Kalifornii

W 2011 roku asystowała w Orkiestrze Symfonicznej Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego, gdzie pracowała nad szerokim repertuarem – od Brahmsa do Strawińskiego. W latach 2013 – 2015 Gardolińska współpracowała, jako druga dyrygentka i korepetytorka, z Johann-Strauss-Operette-Wien. Tam miała szansę poznawać wiedeńską tradycję muzyczną od podszewki. Z wiedeńską operetką odbyła dwukrotnie tournée po Niemczech dyrygując "Zemstą nietoperza" (2015) oraz "Ptasznikiem z Tyrolu" (2014).

W 2015 roku objęła stanowisko głównej dyrygentki Akademischer Orchesterverein w Wiedniu, w sezonie 2017/18 była główną dyrygentką i dyrektorką artystyczną wiedeńskiej TU Orchester.

Kolejnym etapem jej kariery była Anglia – w sezonach 2018/2019 i 2019/2020 współpracowała z Bournemouth Symphony Orchestra jako Young Conductor in Association ("młoda dyrygentka współpracująca"). Prowadziła zespół podczas dwóch cyklów koncertów abonamentowych i wielu występów wyjazdowych. Warto wspomnieć, że Gardolińska po raz pierwszy prowadziła angielski zespół przez przypadek, w nagłym zastępstwie za Bena Gernona. Jej interpretacja II Symfonii Rachmaninowa spotkała się z dużym uznaniem publiczności i muzyków.

W 2018 roku zadebiutowała ze Scottish Chamber Orchestra podczas Festiwalu w Edynburgu, poprowadziła Wiener Concert-Verein w Wiedeńskim Towarzystwie Muzycznym. W warszawskiej Filharmonii Narodowej poprowadziła młodych muzyków z I, CULTURE Orchestra. Pracowała też z ORF Radio-Symphonieorchester Wien, Orchestra della Fondazione Teatro Lirico Giuseppe Verdi w Trieście, Orkiestrą Symfoniczną Opery Poznańskiej czy National Chamber Orchestra of Armenia.

W sezonie 2019/2020 dyrygentka odniosła sukces w Stanach Zjednoczonych – zadebiutowała z Los Angeles Philharmonic Orchestra, prowadziła "Święto wiosny" Igora Strawińskiego. Wszystko to dzięki stypendium Dudamel Fellow, którego fundatorem jest jeden z najbardziej rozpoznawalnych dyrygentów na świecie – Wenezuelczyk Gustavo Dudamel. Wraz z nim, jako druga dyrygentka, brała udział w nagraniu IV Symfonii Charlesa Ivesa dla wytwórni Deutsche Grammophon. Mark Swed na łamach "Los Angeles Times" pisał:

Zazwyczaj druga dyrygentka w tym utworze stoi z boku, jest ledwie zauważalna. Dudamel umieścił Gardolińską zaraz obok siebie – została zauważona. Powoli zaczyna robić furorę w Europie, jest gotowa na jeszcze większe sukcesy.

Gustavo Dudamel został uhonorowany statuetką Grammy w kategorii Najlepsze Wykonanie Orkiestrowe za płytę "Charles Ives: Complete Symphonies", w której nagraniu udział brała Gardolińska. Dyrygentka powróciła do Los Angeles w 2021 i 2022 roku, gdzie miała możliwość pokierować muzykami Los Angeles Philharmonic w Hollywood Bowl.

W latach 2021-2022 dyrygentka występowała z London Symphony Orchestra, Swedish Radio Symphony Orchestra, City of Birmingham Symphony Orchestra, Orchestre national du Capitole de Toulouse, Orchestre Chambre de Paris, Royal Scottish National Orchestra, Scottish Chamber Orchestra, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia oraz Royal Northern Sinfonia.

Od września 2022 roku Polka piastuje stanowisko dyrygentki gościnnej Barcelońskiej Orkiestry Symfonicznej i Narodowej Orkiestry Katalonii (Orquestra Simfònica de Barcelona i Nacional de Catalunya) – kontrakt został podpisany na cztery sezony.

Opera

Ważną rolę w repertuarze Gardolińskiej odgrywa opera. Jako asystentka towarzyszyła Tadeuszowi Kozłowskiemu przy odkrywanych na nowo dziełach polskich kompozytorów: "Legendzie Bałtyku" Feliksa Nowowiejskiego (2017) i "Manru" Ignacego Jana Paderewskiego (2018).

W 2020 roku dyrygowała w premierowym wystawieniu "Der Traumgorge" ("Görge le rêveur") Aleksandra von Zemlinskiego w reżyserii Laurenta Delverta w Opera National de Lorraine w Nancy. Jej praca została przyjęta wyjątkowo ciepło przez francuską publiczność i międzynarodową krytykę. Z powodu obostrzeń pandemicznych przedstawienie odbywało się w kameralnej obsadzie 31 muzyków. W rozmowie z "Gazetą Wyborczą" dyrygentka mówiła:

Była to bardzo wymagająca produkcja, bo to trudna muzyka dla śpiewaków i dla orkiestry, a do tego wszystko odbywało się w warunkach pandemicznych. Musieliśmy okroić bardzo rozbudowany skład orkiestry. Z początku żałowałam, że przyjęłam tę propozycję, bałam się porażki. Kiedy zobaczyłam partyturę, nogi się pode mną ugięły. Na przygotowanie nowej, rozpisanej na mniejszy skład wersji, miałam tylko dwa tygodnie.

O tym, jak wielkim sukcesem było dla Gardolińskiej pandemiczne wykonanie opery von Zemlinskiego najlepiej świadczy to, że na wniosek Matthieu Dussouilleza, dyrektora generalnego i artystycznego Opéra national de Lorraine, została wybrana dyrektorką muzyczną teatru. Polska dyrygentka jest pierwszą kobietą, która dzierży to stanowisko w tej wiekowej instytucji – mieszcząca się w Nancy opera została założona w 1758 roku przez Stanisława Leszczyńskiego, króla Polski i księcia Lotaryngii. Lotaryńska opera od 2006 roku ma status opery narodowej.

W ramach obowiązków dyrektorki muzycznej prowadzi koncerty Orkiestry Opéra national de Lorraine oraz jedną lub dwie produkcje operowe w sezonie. Zapowiada, że jej współpraca z francuską operą będzie się koncentrować na kilku aspektach: podróży przez muzyczną Europę w czasach secesji, uwypukleniu bliskich i historycznych związków Nancy z Polską poprzez rozwój polskiego repertuaru, a także rozwój projektu "Nancy – Citizen Oper", angażującego społeczność miejską.

W repertuarze skupiamy się na przełomie XIX i XX wieku, fascynującym okresie końca tonalności. Dla Nancy był to czas największego rozwoju, jeśli chodzi o sztuki piękne, szczególnie wzornictwo. Wtedy rodził się ruch art nouveau, wielu kojarzy go z Paryżem, ale jego kolebką jest École de Nancy. Artyści byli w bliskim kontakcie z rzemieślnikami, z miastem – do tej tradycji chcemy nawiązywać.

– mówiła w rozmowie z Culture.pl.

W sezonie 2021-2022 kierowała wykonaniami "Fortunio" André Messagera w Nancy i "Carmen" Opéra de Rhin w Strasbourgu (w roli tytułowej występowała Stéphanie d’Oustrac). W kolejnym sezonie dyrygowała spektaklami w zarządzanej przez siebie instytucji: "Traviatą" Giuseppe Verdiego i "Manru" Ignacego Jana Paderewskiego.

Konkursy i wyróżnienia

W listopadzie 2015 roku zakwalifikowała się do półfinału Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego Antal Doráti w Budapeszcie. Rok później otrzymała wyróżnienie i specjalną nagrodę od orkiestry Opery i Filharmonii i Podlaskiej w ramach VI Ogólnopolskiego Konkursu Młodych Dyrygentów im. Witolda Lutosławskiego w Białymstoku oraz III Nagrodę i nagrodę specjalną od orkiestry na Międzynarodowym Konkursie Dyrygenckim im. Felixa Mendelssohna w Salonikach. Została finalistką XV edycji warsztatów Das Kritische Orchester w Berlinie w 2017 roku i półfinalistką I Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego w Hong Kongu.

Marta Gardolińska została wyróżniona prestiżowym tytułem Associate Fellow oraz stypendium "Taki Concordia Conducting Fellowship" na lata 2017-2019 przyznawanym przez fundację Marin Alsop, amerykańskiej dyrygentki. Stypendium ma za zadanie promować i wspierać rozwój najlepszych dyrygentek świata. W 2016 roku została nagrodzona tytułem "Wybitny Polak w Austrii" w kategorii Kultura za działalność w dziedzinie popularyzowania polskiej kultury i muzyki za granicą.

W 2023 roku spektakl "Manru" Ignacego Jana Paderewskiego (reż. Katharina Kastening, dyr. Marta Gardolińska) otrzymał nagrodę Grand Prix za najlepszy spektakl sezonu 2022-2023 przyznawaną przez Syndicat de la Critique théâtre, musique et danse – Związek Związek Krytyków Teatru, Muzyki i Tańca. Inscenizacja była koprodukcją Bühnen Halle i Opéra national de Lorraine.