Karol Śliwka: PKO, Wars, Giewont i inne kultowe projekty

karol_sliwka_portret_forum.jpg, default, Karol Śliwka, Skoczów, 2015, fot. Daniel Dmitriew/Forum, Karol Śliwka: PKO, Wars, Giewont i inne kultowe projekty

#design

Chociaż Karol Śliwka jest znany przede wszystkim jako twórca kultowych już dzisiaj znaków graficznych – chociażby słynnej „skarbonki” PKO czy logotypu Instytutu Matki i Dziecka – to tworzył też plakaty czy opakowania. Anna Cymer przypomina jego realizacje.

Thumbnail — Karol Śliwka, opakowania czekolad, widok z wystawy Muzeum Miasta Gdyni "Karol Śliwka. Polskie Projekty Polscy Projektanci" w Instytucie Wzornictwa, Warszawa, 2019, fot. Jan Bielecki/East News

Karol Śliwka urodził się w 1932 roku w Harbutowicach na Śląsku Cieszyńskim, zmarł 10 września 2018 roku w Warszawie. Pasję do rysowania i projektowania przejawiał już we wczesnym dzieciństwie, stąd naturalnym wyborem była nauka w szkołach artystycznych – najpierw w Wieczorowej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Grafiki w Bielsku-Białej, później w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Warszawie. W 1959 roku Karol Śliwka ukończył warszawską Akademię Sztuk Pięknych, jednak swój projektowy debiut miał dwa lata wcześniej: w 1957 roku wygrał konkurs na projekt opakowania papierosów. Od tamtej pory nieustannie już coś projektował, a gdy startował w konkursach, zdarzało się, że jego projekty zdobywały w nich… wszystkie nagrody.

Oto kilka najbardziej znanych projektów Karola Śliwki.

Powszechna Kasa Oszczędności

To nie tylko najbardziej znany projekt Karola Śliwki, ale też jeden z lepiej w Polsce rozpoznawalnych znaków graficznych w ogóle. Choć powstał równo pół wieku temu, jest wciąż używany przez bank (kilka razy logotyp przeszedł jedynie "lifiting"). Istnieje legenda, że gotowy w 1969 roku projekt charakterystycznej skarbonki nie przypadł do gustu pracownikom banku i trafił do szuflady. Ale w tym samym roku plakat z tym znakiem zdobył główną nagrodę na biennale plakatu w Katowicach – i dopiero wtedy bankowcy się do niego przekonali. W ten sposób do powszechnej świadomości dostał się znak, który kolejnym pokoleniom Polaków jednoznacznienie kojarzy się z bankiem.

Zakłady obuwnicze Kobra

Pomorskie Zakłady Przemysłu Skórzanego "Kobra", w ramach których działały zakłady obuwnicze, były marką dobrze znaną Polakom. Buty "z Kobry" były cenione za niezłe wzornictwo i wysoką jakość. Bydgoska fabryka powstała w drugiej połowie XIX wieku i działała do 1992 roku. O tym, jak było to duże i ważne przedsiębiorstwo, świadczy fakt, że zakład miał właśnie, specjalistyczne technikum, w którym kształcili się przyszli pracownicy. Dziś po fabryce został tylko urzekający w swojej prostocie i czytelności znak graficzny.

Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne

Na widok tego znaku niektórzy mogą mieć dreszcze. Zdobiący niegdyś prawie wszystkie szkolne podręczniki może przywoływać wspomnienia z sal lekcyjnych… Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne powstały w 1945 roku i istnieją do dziś. Karol Śliwka narysował dla nich logo w 1974 roku i ono także wciąż jest używane, kilka razy było jedynie modernizowane (np. w 1992 roku widniejący w znaku orzeł został wyposażony w koronę).

Biblioteka Narodowa

Charakterystyczny znak korony rozpiętej ponad otwartą księgą Karol Śliwka zaprojektował w 1990 roku, kiedy to ta najważniejsza polska biblioteka przechodziła wiele zmian, m.in. przenosiła się do wyczekanej przez dwie dekady nowej siedziby (pierwszy projekt budynku BN powstał jeszcze w latach 70.). Od tamtej pory znak graficzny, który sygnalizuje powagę i godność tej ważnej instytucji, zdobi m.in. wszystkie druki wydawane przez Bibliotekę Narodową.

Konkurs Chopinowski

Karol Śliwka w swoim życiu zawodowym zaprojektował wiele plakatów, ale są one mniej znaną dziedziną jego twórczości. Filozofia twórcy wobec plakatów – co widać na tym projekcie, powstałym dla XI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1985 roku – była podobna jak w przypadku projektowania znaków graficznych: maksymalne uproszczenie, lapidarność, połączone z atrakcyjną, a zarazem zrozumiałą i czytelną dla każdego formą. Do tworzenia takich komunikatów bez wątpienia potrzebny był wyjątkowy talent.

Chroń ręce

Konkursy na plakaty o treściach społecznych organizowane są do dziś – projektanci chętnie biorą w nich udział, bo zwykle przyzwala się im na dużą swobodę twórczą. Karol Śliwka plakat "Chroń ręce" opracował w konkursie BHP (Bezpieczeństwo i Higiena Pracy) w 1973 roku. Widać tu połączenie wyrazistego komunikatu z… zaskakującym poczuciem humoru. Plakat Karola Śliwki trafił niedawno na koszulki – w serii ubrań wykorzystała go modna marka odzieżowa.

Papierosy Giewont

Na pierwszych opakowaniach produkowanych od początku lat 60. papierosów widniał wizerunek górala, jednak niedługo później wzór na paczce się zmienił na zaprojektowaną przez Karola Śliwkę "gwiazdkę" czy raczej płatek śniegu. Ta niezwykle popularna marka papierosów ma swoje stałe miejsce w polskiej kulturze – pojawia się w książkach, filmach, piosenkach.

Wars

Seria męskich kosmetyków "Wars" trafiła do sprzedaży w 1972 roku. "Męskie" w swojej prostocie i powściągliwości projekty opakowań wody kolońskiej czy kremu po goleniu to też dzieło Karola Śliwki. Warto dodać, że kosmetyki "Wars" produkuje firma Miraculum, odpowiedzialna także za takie marki, jak "Pani Walewska" i "Być może...", a więc te, które u starszego pokolenia wywołują ciepłe wspomnienia i które – mimo gigantycznej rewolucji na ryku kosmetyków – wciąż mają swoich zwolenników i zwolenniczki.

Płyta z utworami Karola Szymanowskiego

Okładka płyty z utworami Karola Szymanowskiego, fot. http://www.karolsliwka.pl

Okładki to kolejna dziedzina projektowania, w której realizował się Karol Śliwka. Poza słynnymi znakami graficznymi zaprojektował serie znaczków pocztowych, opakowań (np. na niektóre czekolady Wedel), komponował okładki książek i płyt. Mimo że w swojej pracy raczej minimalizował środki wyrazu i tworzył proste, zwarte komunikaty, dzięki wielkiej wrażliwości potrafił uchwycić także emocje mające kojarzyć się z danym projektem. Właśnie dlatego bywał nazywany "grafikiem lirycznym".

Zbiór poezji Juliusza Słowackiego

Karol Śliwka, okładka Juliusz Słowacki, "Wiersze i poematy", fot.http://www.karolsliwka.pl

Kilka kresek – i wszystko jasne. Karol Śliwka był mistrzem w tworzeniu obrazów i komunikatów o klarownym przekazie za pomocą minimalnych środków. Na tej okładce zbioru poezji doskonale rozpoznawalny wizerunek słynnego wieszcza przedstawiony został w sposób oddający klimat tej poezji, jej nastrój.

Język Polish

Karol Śliwka

polskie projektowanie graficzne

plakat artystyczny

znaki graficzne

grafika użytkowa