Galeria Komputer: "Fallout" i Le Corbusier mają dużo wspólnego [WYWIAD]

galeria_komputer_materialy_promocyjne_galerii_fot._lukasz_radziszewski.jpg, full-width, Galeria Komputer, materiały promocyjne galerii, fot. Łukasz Radziszewski

#kultura cyfrowa

Galeria Komputer to mobilna inicjatywa wystawiennicza utworzona przez artystów Łukasza Radziszewskiego i Szymona Kaniewskiego. Swoją działalność rozpoczęła od retrospektywnej wystawy Klocucha. W rozmowie z Piotrem Polichtem, jednym z jej kuratorów, twórcy Komputera opowiadają o stojącej za nim idei.

Piotr Policht: Komputer to fizyczna galeria, ale też, dosłownie, stojący w niej komputer. O co tu chodzi?

Szymon Kaniewski: Od początku nie przywiązywaliśmy się do konkretnej przestrzeni. Komputer jest artefaktem, który może rezonować w dowolnym miejscu. Jeśli przy okazji wystawy Klocucha postawiliśmy go w piwnicy na Ząbkowskiej, to ogrywaliśmy tę piwnicę, ale Komputer działa na zasadzie galerii wizytującej. Jeśli postawimy go na Marsie, będziemy mieli galerię Komputer na Marsie, a jeśli w CSW, to mamy galerię w CSW.

Łukasz Radziszewski: Wynika to z prawdy materiału wpisanej w pomysł na galerię. Idea powstała w 2015 roku. Bardzo chciałem stworzyć jakiś rodzaj instytucji, w której mógłbym pokazywać sztukę, choć nie miałem ani miejsca, ani funduszy na to, żeby prowadzić normalną działalność galeryjną, więc musiałem szukać innych rozwiązań. Któregoś razu pomyślałem, że ten komputer odwzorowuje to, o co chodzi w galerii – jest sześcianem z umownie białymi ścianami, elementem wyposażenia wnętrza. Istnieje w analogu, jako obiekt, równocześnie daje dużo możliwości w przestrzeni wirtualnej. Od początku miało to być miejsce nomadyczne. Tam gdzie pojawiłby się komputer, tam byłaby galeria.

Thumbnail — "Klocuch. Moje jest wygranko", widok na ekspozycję, Galeria Komputer jako stanowisko do gry w Szczury (Fallout 1), fot. Zofia Snarska

Dlaczego ważna jest dla was fizyczna przestrzeń, a nie tylko wirtualna galeria w komputerze?

ŁR: Dla mnie ważny jest ten konkretny komputer – pierwszy w moim życiu, dostałem go od rodziców na komunię, a później zachowałem jako pamiątkę i przez cały czas trzymałem w pokoju. Nic mnie już nie kosztował, ale nacechowany był sentymentem i wydało mi się przewrotnym pomysłem zbudowanie wokół tego prostego, zabawnego przedmiotu całej instytucji.

SK: Robienie tylko wirtualnych działań byłoby zawężaniem doświadczenia, ucinaniem twórczych możliwości. Ekspozycja i granie przestrzenią zawsze było dla nas ważne.

ŁR: Jednak nigdy nie widzieliśmy siebie jako kuratorów.

Więc jak byście się określili?

ŁR: Jesteśmy producentami. Może przez to, że obaj jesteśmy grafikami.

SK: Ja niedoszłym.

ŁR: Ale jednak mieliśmy umiejętności żeby przygotować całą oprawę, zaprojektować doświadczenie odbiorcy. Widzimy się bardziej w roli ludzi twórczo podchodzących do oprawy wokół konkretnych wystaw niż bezpośrednio tworzących ich zaplecze intelektualne. Zajmujemy się programem galerii, wybieramy artystę i kuratora, w realizacji jesteśmy wsparciem.

Piszecie, że podstawą waszej działalności jest "projektowanie odpowiednich metod komunikacji UX dla każdej kolejnej wystawy". Co to właściwie znaczy i czym się różni od tego, co robią inne galerie?

ŁR: Mamy konkretny adres i bardzo fajny lokal, ale jest to narzędzie w całym wachlarzu możliwości, naszym punktem wyjścia jest elastyczność wpisana w komputer, nie standardowa prezentacja prac w białym kubiku.

SK: Interesuje nas prowadzenie kompleksowej komunikacji dobranej do każdego wydarzenia – to jest nasze twórcze działanie wokół wystawy.

ŁR: Rzeczywiście myślimy o odbiorcy, do czego nie jest zobowiązany i czasem chyba nawet nie chce myśleć artysta, który jest odpowiedzialny za własną twórczość. My natomiast chcemy schylić się do publiczności, skoncentrować na user experience, myśleć o tym jak przedstawić dany projekt w sposób przystępny.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

"Klocuch. Moje jest wygranko", widok na ekspozycję, Wywiad Bartosza Zaskórskiego z Klocuchem w przestrzeni kosmicznej, fot. Zofia Snarska

Obrazek

klocuch._moje_jest_wygranko_1.jpg

Powołujecie się też na inspiracje spoza świata sztuki, z gier i literatury.

ŁR: Ważnym punktem wyjścia dla idei galerii był G.E.C.K., czyli Generator Ekosystemu Cudownej Krainy, cudowny artefakt z gry fabularnej "Fallout", której obaj jesteśmy fanami. G.E.C.K. był przenośnym, quasi-mitycznym przedmiotem pozwalającym na uzdatnianie do życia postapokaliptycznych pustkowi. Był obiektem pożądania i miał cudowny wpływ na rzeczywistość. Z drugiej strony odwołujemy się do superkomputera z opowiadania Stanisława Lema "Przyjaciel". Był on schowany w suterenie na placu Wilsona w Warszawie, ale jako sztuczna inteligencja mógł się przenosić z obiektu do obiektu. Miał plan podboju świata i był na dobrej drodze do tego.

Jak te inspiracje przekładają się na działalność galerii?

ŁR: Jest w tym aspekt symboliczny – stanowiący centrum operacji komputer, jak u Lema, ale i drobne akcenty, jak logotyp galerii inspirowany krojem pisma Sole Survivor z "Fallouta". Bardzo ważny był moment, kiedy poznaliśmy się z Szymonem. Ja zaczynałem pracę na ASP w Warszawie, a Szymon zaczynał tam studiować. Okazało się, że mamy wspólne zainteresowania.

SK: Na samym początku rozmawialiśmy co prawda głównie o gierkach i piwach kraftowych, ale okazało się, że tych wspólnych zajawek jest dużo, podobne mamy też poglądy na sztukę.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Galeria Komputer w Brimstone, kolaż, fot. materiały prasowe galerii Komputer

Obrazek

galeria_komputer_w_brimstone_kolaz_materialy_galerii.jpg

ŁR: Dużo rozmawialiśmy o ciuchach i modzie, analizowaliśmy jak sprzedaje Kanye West, jak działają Virgil Abloh, Gosha Rubchinskiy, Tyler, the Creator. Wtedy też na fali były Supreme czy Golf Wang, dziś dropy takich marek odchodzą raczej do lamusa, ale wtedy intensywnie to analizowaliśmy.

SK: Komputer w pewnym momencie stał się brandem, cokolwiek chcieliśmy robić, mogło funkcjonować pod tą marką, nawet nie używaliśmy słowa "galeria". Gdybyśmy robili moda do "StarCrafta", to też robilibyśmy to pod sztandarem Komputera, podobnie jak drop ciuchów. Chyba wzięliśmy to właśnie od Supreme, które mogło zrobić cegłę z napisem "Supreme", popielniczkę z napisem "Supreme", balon z napisem "Supreme"... Komputer można było w fazie eksperymentalnej zestawić z dowolnym tematem – zderzyć go z czymś jak w zderzaczu hadronów i patrzeć, czy wyjdzie bozon Higgsa.

Patrzycie na te strategie w perspektywie rynkowej? Nie jesteście klasyczną galerią komercyjną, ale te działania w stylu Supreme są w końcu turbokapitalistyczne.

ŁR: Rzeczywiście nigdy nie przejmowaliśmy się monetyzacją naszych działań, one nigdy nie były obliczone na zysk. Przynajmniej dotychczas była to swobodna zabawa z tymi mechanizmami. Z drugiej strony mamy konkretne plany związane z kapitalizacją naszej działalności, choć przynajmniej w obecnej wizji, nie polegają one na klasycznym budowaniu stajni artystów, których byśmy reprezentowali jako galerzyści.

Dlaczego nie?

ŁR: Przede wszystkim żeby robić pewne rzeczy dobrze, trzeba się im w pełni poświęcić. Budowanie stajni reprezentowanych artystów to bardzo duża odpowiedzialność, którą też, mam wrażenie, wielu galerzystów traktuje nie do końca poważnie. Wielokrotnie różni artyści opowiadali mi o rozczarowaniach i permanentnym niedostatku ekonomicznym wynikającym z tego, że galerzysta, mówiąc wprost, nie do końca ogarnia. Nie zamierzam powtórzyć tej sytuacji. Stąd pomysł na to, byśmy w inny, bardziej swobodny sposób pracowali z artystami.

SK: Sytuacja z reprezentowaniem artystów jest też o tyle niewygodna, że zawsze denerwowała nas hermetyczność świata sztuki. Chcemy pracować z artystą w inny sposób, na przykład tworząc fajne, designerskie przedmioty, tak by sztuki nie trzeba było zamykać w galerii i żeby artysta mógł się komunikować poza nią.

ŁR: Czujemy, że jest zupełnie nowa przestrzeń, do pogodzenia z prawami rynku.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Galeria Komputer, kolaż, fot. materiały prasowe galerii

Obrazek

galeria_komputer_kolaz_materialy_galerii.jpg

Czyli waszym zdaniem polski rynek sztuki wcale nie jest nasycony?

SK: Rynek sztuki w Polsce wygląda z grubsza tak, że albo nie kupujesz nic, bo nie stać cię, nie znasz się i nie istniejesz jako potencjalny klient, albo jesteś poważnym kolekcjonerem budującym przemyślane zbiory. Brakuje w tym klasy średniej.

Były różne próby otwarcia się na większe grono potencjalnych kolekcjonerów, jak Targi Taniej Sztuki w Rastrze.

ŁR: Ja chętnie sięgam nie do czasów potransformacyjnych, ale modeli historycznych. W realiach powojennych to państwo gwarantowało artystom utrzymanie, nie tylko przez zakupy do kolekcji Biur Wystaw Artystycznych, ale też organizując państwowe Pracownie Sztuk Plastycznych, w których artyści tworzyli "wzory dla ludu". Można też cofnąć się do czasów konstruktywizmu, kiedy artyści sami zakładali podobne struktury i dążyli do przekucia swojej pracy w bardziej użytkową formę. Nie chcemy być galerią, która wypełni lukę i będzie robiła bardziej egalitarną, tańszą sztukę ani wchodzić w jakąkolwiek konfrontację z innymi galeriami. Pracujemy z artystami na trochę innym polu, jesteśmy raczej małym prywatnym substytutem takich inicjatyw jak PSP.

Zostawiając na boku strategie galeryjne, jaki jest horyzont waszych wspólnych zajawek tematycznych?

SK: Najbardziej od zawsze łączyła nas futurologia, która ma bardzo wiele twarzy, jak radzieckie zegarki z epoki wyścigu kosmicznego, które kolekcjonuje Łukasz, zrównoważone projektowanie, ale i gry wideo. Wbrew pozorom "Fallout" i Le Corbusier mają dużo wspólnego.

ŁR: Od wielu miesięcy pracujemy nad nowym projektem z Tymkiem Bryndalem. Tymek chce wysłać w kosmos rakietę z przesłaniem do obcych cywilizacji, zapisując w czarnej skrzynce wszystkie obrazy kosmitów wytworzone przez ludzi – taki odwrócony Voyager 2. Sztuka o kosmitach, dla kosmitów. Ciężko jest cokolwiek wysłać na orbitę, ale jesteśmy na dobrej drodze dzięki współpracy z pewnym polskim startupem, Google for Startups i Europejską Agencją Kosmiczną. Na początku byliśmy zawiedzeni tym, że powoduje to pauzę w programie wystawienniczym...

SK: Ten projekt jest jak nowa płyta Dr. Dre, na którą wszyscy czekają, a może nigdy się nie pojawi.

ŁR: Stwierdziliśmy, że dobrze odwzorowuje to nasz podejście. Nie musimy się spieszyć i generować wystaw co miesiąc, skupiamy się na każdym projekcie kompleksowo. Obok finału misji kosmicznej Tymka, w najbliższych miesiącach planujemy kilka nowych prezentacji.

Pozostając przy futurologii – prace nad sztuczną inteligencją prowadzą dziś intensywnie różne podmioty, gdyby więc Komputer mógł się stać superkomputerem rodem z opowiadania Lema, chcielibyście żeby prowadził waszą galerię?

SK: Cały świat mógłby być zarządzany przez AI. Gdyby Komputer był pierwszą prawdziwie sztuczną inteligencją, umarłbym w spokoju wiedząc, że przekazuję planetę w dobre ręce.

Język Polish

galeria komputer

łukasz radziszewski

szymon kaniewski