Julia Woronowicz - Życie i twórczość | Artysta

Artystka wizualna, malarka. Pod pseudonimem Pola Nuda tworzy również elektropopową muzykę. Studiowała na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, który ukończyła w roku 2021, a następnie na Wydziale Animacji i Intermediów Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, gdzie obroniła dyplom w roku 2023. Urodziła się w 1997 roku, mieszka i pracuje w Warszawie.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Julia Woronowicz, fot. Mateusz Motyczyński

Text positon (deprecated)

Center

Zrealizowany w trakcie studiów na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych projekt "Kwiatuszku", przyniósł Julii Woronowicz w roku 2021 nagrodę w konkursie Artystyczna Podróż Hestii. Tytułowy kwiatuszek to rzeźba-worek bokserski w kształcie wielkiej stokrotki. W stanowiącym część projektu wideo Woronowicz w białej, "dziewczęcej" sukience, przy odgłosach relaksującej muzyki i ptasich treli, atakuje go pięściami, kopniakami i pałką. Bezpośrednim punktem odniesienia dla artystki jest słyszane wielokrotnie w dzieciństwie przez nas wszystkich powiedzenie: "dziewczyny nie można uderzyć nawet kwiatkiem", a także upupiające zwroty stosowane wobec kobiet, jak tytułowe "kwiatuszku".

Biorąc pod uwagę czas powstania pracy, łatwo także projekt Woronowicz odczytać nie tylko jako ironiczny komentarz na temat seksizmu jako takiego, lecz konkretnie w odniesieniu do genderowych stereotypów, paternalizmu i szowinizmu w łonie samej uczelni artystycznej. Trudno w tym kontekście nie pomyśleć o zrealizowanym kilkanaście lat wcześniej na tej samej akademii dyplomie Anny Okrasko – "Malarki to żony dla malarzy". Choć sam temat nierówności w obszarze sztuki przez lata dzielące oba projekty zaczął być o wiele żywiej dyskutowany i badany, a uczelnie powołały specjalne zespoły antydyskryminacyjne, pewne zjawiska się nie zmieniły. Mimo że w gronie osób studiujących na kierunkach artystycznych wyraźnie przeważają kobiety, im wyżej na drabinie akademickiej hierarchii, tym wyraźniej te proporcje ulegają zmianie. Grona profesorskie nadal tworzą więc przede wszystkim mężczyźni, by nie powiedzieć "starzy mistrzowie". W przypadku kończonego przez Woronowicz wydziału rzeźby te napięcia mogą być jeszcze bardziej widoczne niż w przypadku malarstwa.

W ramach nagrody za zwycięstwo w Artystycznej Podróży Hestii artystka odbyła jesienią 2022 roku rezydencję w Nowym Jorku. W tworzonym tam cyklu "Evil Daisies and Heroic Demonesses" Woronowicz podejmowała próbę przedstawienia polskiej kondycji osobom zza oceanu, operując m.in. na poły zmyśloną słowiańską mitologią, mieszając w obrazach przeszłość, teraźniejszość i wyobrażenia przyszłości. Jednocześnie próbowała poradzić sobie z szeregiem trudnych doświadczeń – od napastliwych zaczepek innego artysty, przez protekcjonalne podejście organizatorów, po obserwowane z oddalenia wydarzenia w Polsce, jak ustawa o rejestrze ciąż. Odpowiadała na niej bardziej konceptualnymi pracami, np. listą rzeczy, które człowiek może w życiu kontrolować.

W projekcie "Tkanina Wildecka" (2023), serii dwunastu niewielkich obrazów przedstawiających kolejne miesiące i prezentowanych w formie instalacji na drewnianych stelażach, artystka podjęła współpracę z archeolożką, by odtworzyć życie kobiet w Polsce u zarania jej państwowości, w X wieku. Rzeczona państwowość jednak Woronowicz nie interesuje. "Tkanina Wildecka", która w swojej formie przywodzić może skojarzenia ze średniowiecznymi godzinkami, a może jeszcze bardziej z tkaniną z Bayeux, w odróżnieniu od tej ostatniej nie ma nic wspólnego z wielkimi wydarzeniami epoki. Bitewne zdobycze, rodowe alianse i dworskie dekrety nie przenikają do świata przedstawionego przez malarkę. Nawet chrystianizacja jeszcze tu nie nastąpiła – chrzest chrztem, jednak zmierzch dawnych wierzeń, ich wchłonięcie i przeobrażenie w nowy kult to wszak proces rozciągnięty na stulecia. Dlatego też widzimy bohaterki "Tkaniny Widleckiej" uczestniczące w starodawnych rytuałach na cześć lokalnych bóstw, a także zajęte pracą na roli, połogiem czy radzeniem sobie z infekcją zęba.

Perspektywa Woronowicz bliska jest więc ludowej historii, zainteresowanej życiem codziennym w danym miejscu i czasie, a nie perspektywą władzy i elit. Jednocześnie, mimo naukowych konsultacji, artystka pozostaje doskonale świadoma, że opowiada historię bazującą w dużej mierze na domysłach i niewiadomych. Odbija się to w warstwie formalnej obrazów, które kojarzyć się mogą raczej z ilustracjami do legend czy baśni niż z malarstwem historycznym w XIX-wiecznym wydaniu. Sceny rozgrywające się w sztafażu kolejnych miesięcy wyglądają, jakby miały ilustrować historię zaczynającą się raczej od słów "Dawno, dawno temu…" niż "W X wieku na ziemiach obecnej Rzeczpospolitej…".

Julia Woronowicz – prace [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Realizowane w różnych mediach i wykorzystujące odmienne stylistyki prace spaja u Woronowicz świadomość sugestywnej mocy opowieści. Artystka wykorzystuje ją na różne sposoby – a to zmieniając punkt ciężkości narracji, przekształcając gotowe motywy historyczne w herstoryczne, a to posługując się wymyślną konfabulacją. Fikcyjną opowieść tworzy Woronowicz m.in. w obrazach ukazujących słowiańskie boginki czy w "Kolczykach dziewanny" (2022). W wideoperformansie, którego pozostałością są kolczyki ze srebra i pukle włosów artystki, Woronowicz przechodzi przez zmyślony staropolski rytuał, łączący ceremonię wejścia w dorosłość z elementami magicznymi. W tej opowieści, odwrotnie niż w starotestamentowej historii o Samsonie, włosy muszą zostać ścięte, by zachować nadprzyrodzoną moc. O krok dalej w zakresie etnofikcji poszła artystka w projekcie "Pięć świec, siedem czarek", prezentowanym w 2024 roku w galerii eskaem w Gdańsku. Tym razem tworzona poprzez obraz, ceramikę i performans fikcyjna opowieść jest dwupiętrowa – historia matriarchalnej, przedchrześcijańskiej "kultury mazowskiej" została zapośredniczona przez wykreowaną sylwetkę jej zapomnianej XIX-wiecznej badaczki, antropolożki Teresy Palomy Zguby.

Puszczając wodze fantazji tam, gdzie wiedza historyczna napotyka na białe plamy, i zacierając granice między faktem a fikcją, Woronowicz wchodzi w buty kontynuatorki artystek eksplorujących słowiańszczyznę w początkach XX wieku, z Zofią Stryjeńską na czele. Podobnie jak wówczas, fascynacje te wykraczają daleko poza sztukę, dziś przejawiając się tak w poważnych akademickich badaniach, jak i tiktokowych trendach. O ile jednak dla Stryjeńskiej i jej współczesnych fantazjowanie na temat "niesamowitej słowiańszczyzny" z perspektywy politycznej miało znaczenie przede wszystkim w kontekście budowania tożsamości narodowej Polski odradzającej się po długim okresie zaborów, o tyle u Woronowicz znaczenie zyskuje perspektywa feministyczna. Tak czy owak jest to wciąż opowieść o odzyskiwaniu stłumionej niezależności i siły – tyle że tym razem wymierzona w opresję patriarchatu, a nie germanizacji i rusyfikacji.

Do tradycji malarstwa historycznego w wydaniu matejkowskim Woronowicz nawiązała z kolei w obrazie "Wojna polsko-polska". Trawestująca słynną "Bitwę pod Grunwaldem" kompozycja, podobnie jak u klasyka, nagina zasady perspektywy i prawdopodobieństwa na rzecz historiozoficznej idei wyłożonej w obrazie. W przypadku Woronowicz jest to wizja przesiąknięta ironią, ale i tragiczna – na tysiąclecie triumfu nad armią krzyżacką sama Polska zostaje ostatecznie unicestwiona w bratobójczej walce spolaryzowanych do absolutnej skrajności obozów.

Obraz stanowi część szerszego projektu Woronowicz, zatytułowanego "Polska 2410" i prezentowanego na przełomie 2022 i 2023 roku w warszawskiej galerii lokal_30. Artystka sięgnęła tu także do innych konwencji artystycznych wiązanych z narodową tożsamością. Pastiszując sarmackie portrety, w miejsce podgolonych szlachciur z sumiastym wąsem podstawiła wizerunek kobiecy, a podobną lukę wypełniła, malując konny portret husarki. W technice gobelinu Woronowicz – we współpracy z tkaczką Janiną Bużko i spółdzielnią "Pilsko-Żywiec", ostatnim niesprywatyzowanym zakładem wytwarzającym tzw. gobeliny polskie – w charakterystycznej dla swojego "słowiańskiego" malarstwa estetyce zaprojektowała werdiurę, czyli scenę z motywami roślinnymi i zwierzęcymi, w klasycznej hierarchii traktowaną jako mniej znacząca niż gobeliny ze scenami biblijnymi.

Wybrane wystawy indywidualne:

2024 – "Pięć świec, siedem czarek", eskaem, Gdańsk
2022 – "Żywoty dziewiann polnych, leśnych i nadwodnych", Łęctwo, Poznań;
Evil Daisies and Heroic Demonesses, Ki Smith Gallery, Nowy Jork, USA;
"Polska 2410", lokal_30, Warszawa

Wybrane wystawy zbiorowe:

2025 – "NO FEARS", WHOISPOLA, Warszawa
2024 – "Chcemy całego życia. Feminizmy w sztuce polskiej", Państwowa Galeria Sztuki, Sopot
2023 – Biennale Malarstwa Bielska Jesień, Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała
2022 – "Niepokój przychodzi o zmierzchu", Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
2021 – Wystawa finałowa. 19. i 20. edycji konkursu Artystyczna Podróż Hestii, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa
2019 – "Soup Opera", Galeria MEME, Ateny