Autorzy książki odwiedzili nieco ponad dwadzieścia warszawskich mieszkań i porozmawiali z ich mieszkańcami. Pytali o meble i widoki z okna, o historie przedmiotów i wcześniejsze przeprowadzki, relacje z Warszawą i dzieje rodziny.
Piotr Korduba i Jarosław Trybuś to historycy sztuki szczególnie wrażliwi na to, jak i gdzie mieszkamy. Pierwszy z nich, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor książki pt. "Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego", wśród swoich zainteresowań badawczych wymienia historię architektury mieszkalnej, kulturę zamieszkiwania, rzemiosło artystyczne i design. Drugi napisał "Przewodnik po warszawskich blokowiskach" i przez dziesięć lat był wicedyrektorem ds. merytorycznych, a później programowych Muzeum Warszawy – w czasie, gdy placówka ta przechodziła wielką przemianę, dzięki której z zapomnianej i nudnej instytucji stała się ważnym punktem na kulturalnej mapie stolicy, zyskując nowy program oraz ekspozycję, uwzględniającą nie tylko "ważne" zabytki, lecz także liczne relikty życia codziennego mieszkańców Warszawy.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Fotografia z książki "Warszawskie mieszkania Biografie miejsc rzeczy i ludzi", autorzy: Jarosław Trybuś i Piotr Korduba, 2024, fot. Tomo Yarmush/wydawnictwo OsnoVa
Obrazek
warszawa_mieszkania_copy.jpg
Wydawać by się mogło, że wspólnie autorzy będą w stanie pokazać czytelnikom naprawdę fascynujący, złożony, przebogaty świat warszawskich mieszkań, miasta o chaotycznej, ale wyjątkowo różnorodnej zabudowie, gdzie kamienice i wille sąsiadują z dużymi blokami i współczesnymi "apartamentowcami". Choć stolica bywa za to krytykowana, ten eklektyzm miejsc i sposobów zamieszkania jest zarazem jej wielką wartością. A tym jest ciekawszy, im głębiej Polska pogrąża się w kryzysie mieszkaniowym, w którym zamiast upragnionych M-3 buduje się "lokale inwestycyjne", a grono tych, których na jakiekolwiek mieszkanie w ogóle stać, dramatycznie się zmniejsza. Wiedza i znajomość tematu autorów powalała sądzić, że ich opowieść o warszawskich mieszkaniach będzie czymś więcej niż opisem stylowych i eleganckich wnętrz, jakie od lat serwują nam co miesiąc kolorowe magazyny wnętrzarskie. Może zajrzymy dzięki nim do lokali kogoś spoza warszawskiej elity, kto mieszka w mniej oczywistych warunkach albo, przeciwnie, w tych standardowych do bólu?
W towarzyszących wydaniu książki wywiadach Piotr Korduba i Jarosław Trybuś opowiadali, że najbardziej podczas spotkań z mieszkańcami dwudziestu kilku mieszkań w stolicy poruszyło ich, jak są one składane z przedmiotów o różnym pochodzeniu i historii. Podobnie jak sami mieszkańcy Warszawy, z których znacząca część to przybysze z innych części kraju, ściągnięci do największego miasta pracą, nadzieją na karierę, miłością albo i przypadkiem. I znów: można by sądzić, że da się z ich losów ułożyć przeciekawą mozaikę różnych typów ludzi, których odmienne gusta, poglądy czy zajęcia niejako dopowiadają otaczające ich przedmioty.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Fotografia z książki "Warszawskie mieszkania Biografie miejsc rzeczy i ludzi", autorzy: Jarosław Trybuś i Piotr Korduba, 2024, fot. Tomo Yarmush/wydawnictwo OsnoVa
Obrazek
warszawskie_mieszkania_77.jpg
"Warszawskie mieszkania. Biografie miejsc, rzeczy i ludzi" tego jednak nie dają. To bardzo wysmakowany spacer po mieszkaniach majętnych ludzi, warszawskiej elity, która mimo pozornych różnic w sposobie urządzania wnętrz żyje i mieszka bardzo podobnie. Wśród opisanych mieszkań są trzy w blokach (przy czym jedno należało do rodziny Oskara Hansena, drugie jest designerską nadbudową, trzecie – dwupoziomowym apartamentem na ostatnich kondygnacjach), kolejne wybudowano po II wojnie światowej (w Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej), jedno – na przełomie XX i XXI wieku. Pozostałe – to mieszkania w budynkach przedwojennych, co w żaden sposób nie jest reprezentatywne dla Warszawy, w której zabudowa sprzed II wojny światowej stanowi zdecydowaną mniejszość. Bohaterowie książki dysponują także przewyższającą warszawską średnią (ta wynosi ok. 60 m2) powierzchnią lokalu. Nie ma tu też ani jednego mieszkania w nowej zabudowie, na grodzonym osiedlu, w neomodernistycznej plombie, luksusowym apartamentowcu czy w zwykłych blokach z ostatnich lat, które zaczynają dominować w krajobrazie miasta. Czy w takich mieszkaniach nie ma ludzi o ciekawych wnętrzach (dosłownie i w przenośni)? Czy rzeczywiście wartościowi ludzie o godnych opisania historiach mieszkają tylko na Saskiej Kępie, Żoliborzu, ewentualnie Mokotowie? Nie ma na Targówku, Ursynowie, Jelonkach, w Miasteczku Wilanów nikogo, kogo mieszkanie jest warte odwiedzin?
Nie musiało być zamiarem autorów – ani z pewnością nie było ich obowiązkiem – pokazywanie mieszkań "przeciętnych" ludzi ani wachlarza wszystkich warszawskich dzielnic. Byłoby to jednak szansą na wykorzystanie niewątpliwych kompetencji autorów, żeby przedstawić historie współczesnych mieszkańców tygla, jakim jest Warszawa, nie poprzez designerskie lub vintage'owe przedmioty rodem z aukcji wzornictwa przemysłowego, a przez miszmasz i bałagan, znacznie częściej towarzyszące nam w domach – co też odróżniłoby książkę od czasopism wnętrzarskich. Elitarnych, stylowych, wypełnionych dziełami sztuki (koniecznie "młodej") lokali w przedwojennych kamienicach widzieliśmy już zbyt wiele. Znamy z licznych publikacji mieszkania w czynszówkach projektu Juliusza Żórawskiego i w domach Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, w modernistycznych domach z lat 30. na Mokotowie i segmentach na Saskiej Kępie. Od autorów o tak dużej wiedzy i niezwykłej umiejętności opowiadania chciałoby się usłyszeć bardziej oryginalne historie i poznać za ich sprawą nietuzinkowych ludzi.
Format wyświetlania obrazka
standardowy (864px desktop)
Fotografia z książki "Warszawskie mieszkania Biografie miejsc rzeczy i ludzi", autorzy: Jarosław Trybuś i Piotr Korduba, 2024, fot. Tomo Yarmush/wydawnictwo OsnoVa
Obrazek
warszawskie_mieszkania_23.jpg
Bo tym bardziej żal owych braków w książce, że Korduba i Trybuś świetnie opowiadają o następujących po sobie domach. Rozdziały nie są wyliczanką kolejnych przedmiotów ani laudacjami na cześć mieszkańców, lecz pełnymi interesujących dygresji historiami o domach, ich architektach i architekturze, formach i losach (wielka szkoda, że nie ma zdjęć budynków z zewnątrz!), o tym, jak lokatorzy dostosowywali mieszkania do swoich potrzeb i skąd przybyły przedmioty, które posiadają. Ale czy muszą to być wciąż podobne przedmioty?
Jarosław Trybuś, Piotr Korduba
"Warszawskie mieszkania. Biografie miejsc, rzeczy i ludzi"
Wydawnictwo OsnoVa, Warszawa 2024
Liczba stron: 272
ISBN: 978-8-36-627540-9
