Władysław Ślewiński - Życie i twórczość | Artysta

Malarz związany ze szkołą Pont Aven, reprezentant nurtu postimpresjonistycznego. Urodzony w 1 czerwca 1856 roku w Białyninie nad rzeką Pisią, zmarł w 1918 w Paryżu.

ndz., 06/01/1856 - 12:00 - śr., 03/27/1918 - 12:00

Zdjęcie portretowe artysty

slewinskiwladyslaw.autoportretwbretonskimkapeluszu.1912.ws_.jpg

Podpis obrazka portretowego

Władysław Ślewiński, "Autoportret w bretońskim kapeluszu", 1912, olej na plótnie, w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, fot. MNW

Tytuł w nagłówku (deprecated)

Władysław Ślewiński

Jeden z najwybitniejszych polskich postimpresjonistów silnie związany ze szkołą Pont Aven, zaprzyjaźniony z Paulem Gauguinem. Urodzony w ziemiańskiej rodzinie rozpoczął w 1875 studia rolnicze z zamiarem gospodarowania w ojcowskich majątkach. Uczęszczał też krótko do warszawskiej Szkoły Rysunkowej im. W. Gersona. Zarządzając odziedziczonym po matce majątkiem Pilaszkowice, poniósł całkowitą klęskę i uciekając przed sekwestrem Urzędu Finansowego wyjechał w 1888 do Paryża; tam zamieszkał z malarzem Zygmuntem Andrychiewiczem, który stał się jego pierwszym mentorem w zakresie sztuki. Podjął naukę malarstwa w Académie Julian, po czym przez blisko dwa lata studiował w Académie Colarossi.

Prawdopodobnie już w 1888 poznał Gauguina; wspólnie odwiedzali restaurację "Chez Madame Charlotte", w której gromadziła się artystyczno-intelektualna elita Paryża; spotykali się tam m.in. August Strindberg i Alfons Mucha, a spośród Polaków Zenon Przesmycki, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer i Karol Maszkowski. W Café Volpini Ślewiński poznał założenia postimpresjonistycznej teorii Gauguina określonej mianem syntetyzmu. W latach 1889-1896 malował w Pont Aven w Bretanii, będąc członkiem artystycznej kolonii skupionej wokół twórcy estetyki cloisonizmu. W 1896 Ślewiński osiedlił się w pobliskim Bas Pouldu. W 1897 wstąpił do nowo założonego w Krakowie Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka" skupiającego najwybitniejszych polskich twórców. W 1898 odbył wraz z przyszłą żoną, rosyjską malarką Eugenią Szewcową, podróż do Hiszpanii. W 1905 przyjechał do Warszawy, gdzie odbyła się indywidualna wystawa jego twórczości. Następnie przebywał w Krakowie, zaś od 1906 w Poroninie. W Zakopanem nawiązał kontakty z miejscową elitą intelektualną, m.in. ze Stanisławem Witkiewiczem, Leopoldem Staffem i Janem Kasprowiczem. Jego sztuka oddziałała w tym okresie szczególnie silnie na kształtowanie się artystycznej postawy Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) i Tymona Niesiołowskiego.

Władysław Ślewiński – prace [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Na przełomie 1907/1908 odwiedził Monachium, gdzie wstąpił w szeregi Kunstvereinu. W 1908 Ślewiński objął stanowisko profesora w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, z którego w krótkim czasie zrezygnował, otwierając w swej pracowni przy ul. Polnej własną szkołę. Nowych motywów malarskich dostarczały mu plenery w Poroninie i Kazimierzu Dolnym, dokąd wyjeżdżał wraz ze swymi studentami. W 1910 opuścił kraj i osiadł na stałe w Doëlan w Bretanii, gdzie odwiedzali go m.in. Witkacy i Tadeusz Makowski. Żywo uczestniczył w polskim ruchu wystawienniczym; prezentował swe prace w krakowskim i lwowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, jako członek TAP "Sztuka" brał udział w wielu ekspozycjach ugrupowania. W Paryżu wystawiał od 1895, debiutując na Salonie Niezależnych; w 1909 pokazał swe prace w Wiedniu. W kraju eksponował swą twórczość w Warszawie (1897, 1910-1912), Lwowie (1897, 1911-1913) i Krakowie (1913, 1914, 1916). Indywidualne prezentacje sztuki Ślewińskiego odbyły się w Paryżu (1897, 1898, 1914), Warszawie (1905, 1909), Krakowie (1906) i Lwowie (1907).

Ślewińskiego ukształtowała się w kręgu oddziaływania postimpresjonistycznej sztuki Gauguina, choć założenia syntetyzmu i cloisonizmu szkoły Pont Aven artysta zasymilował tylko w pewnym stopniu, tworząc własną, oryginalną formułę obrazowania. Malarskie formy wydobywał płaską plamą barwną obwiedzioną miękkim, wyrazistym konturem, zachowując subtelny modelunek walorowy i płynny dukt pędzla; kształty syntetyzował, chwytając esencjonalne cechy przedmiotów i pejzaży. Prostotę ujęcia łączył umiejętnie z walorem dekoracyjności. Po mistrzowsku harmonizował gamę barw stłumionych, tworząc wyrafinowane zestroje kolorystyczne ("Maska i książki", ok. 1897); zetlałe brązy, szarości i zielenie ożywiał akcentami dźwięcznych, nasyconych czerwieni, żółcieni i fioletów ("Dzban z cyniami na czerwonej serwecie", ok. 1900; "Kwiaty czerwone, żółte i jabłka", ok. 1903).

Władysław Ślewiński, "Dwie Bretonki z koszem jabłek", 1897, olej na plótnie, foto P. Ligier, w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie

Postawa twórcza Ślewińskiego ukształtowała się w kręgu oddziaływania postimpresjonistycznej sztuki Gauguina, choć założenia syntetyzmu i cloisonizmu szkoły Pont Aven artysta zasymilował tylko w pewnym stopniu, tworząc własną, oryginalną formułę obrazowania. Malarskie formy wydobywał płaską plamą barwną obwiedzioną miękkim, wyrazistym konturem, zachowując subtelny modelunek walorowy i płynny dukt pędzla; kształty syntetyzował, chwytając esencjonalne cechy przedmiotów i pejzaży. Prostotę ujęcia łączył umiejętnie z walorem dekoracyjności. Po mistrzowsku harmonizował gamę barw stłumionych, tworząc wyrafinowane zestroje kolorystyczne ("Maska i książki", ok. 1897); zetlałe brązy, szarości i zielenie ożywiał akcentami dźwięcznych, nasyconych czerwieni, żółcieni i fioletów ("Dzban z cyniami na czerwonej serwecie", ok. 1900; "Kwiaty czerwone, żółte i jabłka", ok. 1903).

Błękity morza stapiał z ziemistymi tonacjami nadbrzeżnych skał ("Morze w Doëlan", ok. 1910); z upodobaniem modulował odcienie śniegu ("Pejzaż górski w śniegu", ok. 1908; "Śnieg w górach", ok. 1907). W martwych naturach, których "bohaterami" były pospolite gliniane dzbanki z bukietem polnych kwiatów lub misy z owocami, kreował nastrój skupienia, atmosferę refleksji nad cichym trwaniem przedmiotów, aurę kontemplacji ich utajonego bytowania ("Martwa natura z zieloną filiżanką", ok. 1899; "Martwa natura z kwiatami i owocami", ok. 1889; "Czerwony hiacynt i jabłka", ok. 1905). Poetykę "zwyczajnej niezwykłości" intensyfikują w obrazach Ślewińskiego zasłony i serwety zdobne japońskimi deseniami, które świadczą o fascynacji sztuką Wschodu, fascynacji rozpowszechnionej w kręgach artystycznej awangardy Paryża na przełomie stuleci ("Piwonie", 1906).

Władysław Ślewiński, "Czesząca się", 1897, olej na płótnie, fot. dzięki uprzejmości Muzeum Narodowemu w Krakowie

Ślewiński przejął od Gauguina, który pozostał dla niego artystycznym autorytetem do końca życia, koncepcję "prymitywizmu". Ideę sztuki sięgającej do średniowiecznych źródeł kulturowych, penetrującej egzotyczne, marginalne obszary cywilizacyjne w poszukiwaniu autentycznego wyrazu i symbolicznych sensów odniósł do obszarów Bretanii, Podhala i Kazimierza nad Wisłą; tu malował portrety ludzi prostych, chłopów ("Dwie Bretonki z koszem jabłek", ok. 1897; "Głowa Bretonki z QuimperlÉ", ok. 1903) i górali ("Góralczyk", ok. 1909; "Stary góral", ok. 1907), tu poddawał stylizacji oglądane krajobrazy, widoki morza ("Samotna skała w morzu", 1907; "Wzburzona woda morza", 1909), gór ("Pejzaż tatrzański z Poronina", ok. 1908; "Tatry", ok. 1907), stawów ("Jezioro w górach. Czarny Staw", ok. 1909; "Morskie Oko", 1910) i wiejskich zabudowań ("Chałupy w śniegu", ok. 1907; "Domy w Kazimierzu", ok. 1908).

Ascetyczne pod względem zastosowanych środków wyrazu portrety góralskich dzieci – zastygłych w bezruchu niczym przedmioty w martwych naturach, hipnotycznie wpatrzonych w widza – ewokują liryczny, poetycki nastrój ("Sierota z Poronina", 1906; "Wiejska dziewczynka w żółtej chustce", ok. 1907). W wizerunkach malowanych przez Ślewińskiego we wczesnej fazie twórczości pojawiały się też reminiscencje sztuki E. Degasa i H. Toulouse-Lautreca ("Kobieta z rudymi włosami", ok. 1896; "Czesząca się kobieta", 1897) i grupy paryskich symbolistów Les Nabis ("Śpiąca kobieta z kotem", ok. 1896).

Autor: Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, kwiecień 2003.

polski malarz

postimpresjonizm

malarstwo młodopolskie

prymitywizm