Tomasz Kręcicki - Życie i twórczość | Artysta

Malarz, współtwórca grupy i galerii Potencja. Urodził się w 1990 r. w Żarach, mieszka i pracuje w Krakowie.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Tomasz Kręcicki, fot. Tomasz Kręcicki

Text positon (deprecated)

Center

W 2015 roku ukończył studia na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dyplom obronił w pracowni Andrzeja Bednarczyka, a tuż po nim zaprezentował pierwszą duża wystawę indywidualną w krakowskiej galerii Zderzak. "W debiutanckim pokazie Kręcickiego […] widać było malarską zachłanność i bystrość spojrzenia, choć ekspozycja i sposób myślenia o obrazie przypominały jeszcze «Sto kawałków» Wilhelma Sasnala: farba często imitowała rozmaite substancje i stany skupienia (para, dym, kurz itp.), a malowane przedmioty sprowadzone były do elementarnych form", pisał Piotr Kosiewski w magazynie "Restart".

W obrazach-piktogramch z motywami m.in. domowych utensyliów, utrzymanych często w tonacji czarno-białej, faktycznie widoczne były echa graficzności ponad półtorej dekady wcześniejszych prac Sasnala prezentowanych w tym samym miejscu. Kręcicki grał w nich przede wszystkim kontrastem linearnych zarysów przedmiotów i malarskich plam, którymi znaczone były przypalane na kuchence potrawy czy kurz wzbijany z podłogi przez miotłę. W późniejszych pracach Kręcicki pozostanie wierny tym prostym motywom, nadając im przy tym coraz wyrazistszy indywidualny rys stylistyczny.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Tomasz Kręcicki, "Zoom", olej na płótnie, 2018, fot. Tomasz Kręcicki

Obrazek

zoom_olej_na_plotnie_180x180cm_2018_fot._t._krecicki.jpg

Już w tych wczesnych obrazach widać jednak dwa podstawowe tematy malarstwa Kręcickiego — codzienną rzeczywistość i samo malarstwo. To właśnie ścisła synergia tych dwóch elementów nadaje wyraźnego charakteru jego pracom. Obrazy Kręcickiego są z jednej strony najbardziej autotematyczne na tle twórczości całej Potencji, skoncentrowane na środkach malarskich, budowie kompozycji, grze form i skali, z drugiej jednak nie stają się wyłącznie autoreferencyjne, jak w przypadku starszej generacji malarzy takich jak Tomasz Ciecierski.

Kręcicki nigdy nie podejmuje się abstrakcyjnej analizy samego medium, pozostaje nieustannie zakotwiczony w obserwacji rzeczywistości, przedstawia proste przedmioty i sytuacje — łykanie tabletki, talerz rosołu, przydrożne ekrany akustyczne. W obrazie "Pralka" z 2013 roku samo urządzenie wykreślone zostało prostymi czarnymi liniami na białym tle, w bębnie wirują plamy kolorów. Banalny motyw zamienia się w humorystyczną, miniaturową syntezę malarstwa jako takiego, łączy figurację z abstrakcją geometryczną i niegeometryczną, kompozycyjny rygor z malarską swobodą.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Tomasz Kręcicki, "Pomidorówka", olej na płótnie, 2020, fot. Galeria Stereo

Obrazek

pomidorowka_105x140cm_olej_na_plotnie_2020_fot._galeria_stereo.jpg

W podobny sposób w kolejnych latach malował Kręcicki równie proste motywy, jak włącznik światła czy szkolne ławki i krzesła, które w zależności od układu sprowadzonych do elementarnych znaków motywów, proporcji i orientacji płótna przypominały neoplastyczne kompozycje Mondriana i kontr-kompozycje van Doesburga. W pracach tych doskonale widać sposób, w jaki artysta odnosi się do historii sztuki. Z jednej strony oddaje hołd klasykom nowoczesności, przetwarzając ich eksperymenty na własne potrzeby, z drugiej daleki jest od czołobitności, a już zwłaszcza śmiertelnie poważnych sporów o to, jakie barwy czy układy linii są w malarstwie "właściwe". Wachlarz odniesień wizualnych i kulturowych Kręcickiego jest przy tym szerszy — Wojciech Szymański, kurator wystawy "XXL" w BWA Tarnów (2019) i Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli (2020) wymieniał wśród nich amerykańskie filmy drogi, malarstwo Eda Ruschy, muzykę spod znaku shoegaze i wczesnego Skolimowskiego.

Kręcicki chętniej bazuje jednak na wizualnych skojarzeniach i żartach niż erudycyjnych nawiązaniach do historii sztuki w rodzaju tych wykorzystywanych przez Marka Sobczyka — wychwytywanie nawiązań i historycznoartystycznych smaczków nie jest bynajmniej konieczne w recepcji jego prac, które koniec końców przedstawiają po prostu ławki, krzesła, przełączniki. Jednak właśnie skrajna prostota motywów skłania do uważniejszego spojrzenia na to, co widzimy. O jednym ze wspomnianych obrazów z krzesłami mówił artysta w rozmowie z Jakubem Banasiakiem opublikowanej w "Szumie": "Krzesło przy ławce przypomina swastykę, zawsze podobało mi się w tym obrazie, że jest taki dwuznaczny. No i on jest o edukacji, o wpajaniu jakiś zasad, uczeniu wszystkich tego samego w ten sam sposób, o narzucaniu reguł".

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Tomasz Kręcicki, "Trzy drzewa", olej na płótnie, 2020, fot. Galeria Stereo

Obrazek

trzy_drzewa_100x100cm_olej_na_plotnie_2020_fot._galeria_stereo.jpg

Dlatego też, jak zauważał Banasiak, Kręcicki "posiadł rzadką zdolność: z jednej strony dostrzega on, że malarstwo to pewna konwencja, konstrukcja, język; z drugiej – jego obrazy mają lekkość, urok i świeżość sztuki przeżytej, nie zaś na zimno wykoncypowanej. Rzeczy i sytuacje, nad którymi pochyla się Kręcicki – choć doskonale znane – w jego interpretacji wyglądają tak, jakbyśmy patrzyli na nie po raz pierwszy. Piasek przesypuje się w klepsydrze; ktoś sika; kto inny maluje rzęsy; malarz (?) ogląda szkic narysowany na dłoni; makaron wisi na widelcu".

Efekt świeżego spojrzenia malarz zawdzięcza zdolności do bliskiego podejścia do swoich tematów. Przedmiotom i sytuacjom przygląda się z najbliższej możliwej odległości, kadruje je na tyle ciasno, że oczywiste motywy całkowicie tracą oczywistość — fragment miski wypełnionej barszczem lub zupą pomidorową na pierwszy rzut oka wyglądać może jak abstrakcja z gatunku color field painting. Z kolei "Kajzerka" z 2020 roku, to, jak mówił sam artysta, "mały abstrakcyjny obraz, który przedstawia wir, a tak naprawdę jest to wykadrowana bułka kajzerka. No i ten wir pożera, jest w nim coś kosmicznego". Z kolei "Ziemniak", to "obraz wielkości olbrzymiego głazu, który jest symbolem groźby, katastrofy, kojarzy mi się z lecącym wprost na Ziemię meteorytem".

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Tomasz Kręcicki, "Ziemniak", olej na płótnie, 2022, fot. Tomasz Kręcicki

Obrazek

ziemniak_150x200cm_olej_na_plotnie_2020_fot._t._krecicki.jpg

Przez tę niezwykłą czułość dla skrawków rzeczywistości Kręcicki w pewnym sensie je uwzniośla, łączy humor z odrobiną patosu, nie stroniąc od tego rodzaju kosmicznych skojarzeń. Tabletka na nocnym stoliku oświetlana przez niebieskie światło ekranu smartfona przypomina ciało niebieskie dryfujące w kosmicznej przestrzeni, ziarna kukurydzy na patelni fragment rozgwieżdżonego nocnego nieba, kawałki popcornu na czarnym tle – odłamki meteoru. Z kolei zwykłe gesty zyskują niemal metafizyczny podtekst. W obrazie z 2022 roku przedstawiającym unoszenie rolety, z niezwykłą pieczołowitością oddaje Kręcicki linkę i chwytającą ją dłoń – można odnieść wrażenie, jakby przesuwała się ona po paciorkach sznura modlitewnego czy różańca, a nie mechanicznie wykonywała prostą czynność.

W cyklu "Różne rzeczy" Kręcicki doprowadza prostotę do etapu, w którym podobrazia upodabniają się do przedmiotów — lśniące czarne płótno staje się na przykład płytą kuchenki indukcyjnej, a deski elementami domowego zestawu audio. W pracach tych widać echa klasycznych obrazów-obiektów Rafała Bujnowskiego, jednak Kręcicki nie tylko maluje nieco inne przedmioty niż Bujnowski w latach transformacji, ale też za sprawą skali balansuje między skrajnym realizmem a odrealnieniem. O ile u Bujnowskiego oglądaliśmy obrazy imitujące cegły czy kasety wideo w skali 1:1, o tyle Kręcicki maluje na przykład monumentalny obraz-ołówek górujący nad widzem.

Tomasz Kręcicki – prace [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Podobną grę skalą uprawia malarz niekiedy także w obrębie "klasycznych" obrazów na płótnach. Gdy na wielkoformatowym podobraziu maluje ołówek w realnej skali, trzymające go palce stają się w kontraście monstrualne, ledwo chwytają w opuszki rysunkowe narzędzie. Pewne motywy i przedmioty maluje Kręcicki po wielokroć w różnych ujęciach. Poza krzesłami, ołówkami czy tabletkami są to także kadry o filmowej proweniencji, rodem ze wspomnianych filmów drogi, ale i pulpowych thrillerów czy filmów soft porno – między innymi motyw nóg w rozkroku, pomiędzy którymi widać biegnącą w dal szosę i czerwone niebo.

Choć malarz szczególnym uczuciem darzy rzeczy najzwyklejsze, unika przy tym banału. W początkach pandemii deklarował więc: "nie będę malował papieru toaletowego czy maseczek". Dotrzymał słowa — nie znajdziemy w jego dorobku oczywistych rekwizytów czasów covidowych, choć bynajmniej nie uciekał Kręcicki od prób uchwycenia panujących w 2020 roku nastrojów, poczucia niepewności i niepokoju. Znalazł dla nich inny wyraz — pod postacią katastroficznych pejzaży z walącymi się wieżami ciśnień, szybkich szkiców narysowanych węglem w ciągu kilku dni na bazie filmów znalezionych na YouTubie, które ostatecznie złożyły się na zaprojektowaną przez Agatę Biskup książkę "Wieże ciśnień. 2020". W rozmowie z Dominikiem Kuboniem opublikowanej w magazynie "Blok" Kręcicki mówił:

Text

"Na początku narysowałem kilka takich pejzaży bez szczególnego namysłu, po prostu spodobała mi się ich dziwność. Potem pomyślałem, że w tych upadkach jest coś co pasuje do […] sytuacji pandemicznego zawieszenia, to było w pierwszym lockdownie, kiedy nikt nie wiedział czego się spodziewać, wszyscy na coś czekali. Codzienność została okrojona z różnych fajnych sytuacji, typu spontaniczne spotkania, wyjścia na piwo, wyjazdy do innych miejsc, podróże. Powtórzenie tego motywu w oczywisty sposób nawiązuje do tego zawieszenia, wyczekiwania na to, że w końcu coś się stanie".

Wybrane wystawy indywidualne:

2022 — "Giallo", Galeria Stereo, Warszawa
2020 — "Jedzenie", Galeria Stereo, Warszawa
2019 — "Spirit level", Galeria Szara Kamienica, Kraków
"XXL", BWA Tarnów
2017 — "Sześć lekcji", Potencja, Kraków
2015 — "Wszystko, czym się nie zajmuję", Galeria Zderzak, Kraków
2013 – "Odpadki", Wiatrak Gallery, Kraków

Wybrane wystawy zbiorowe:

2021 — "Pokrzepiająca moc kserówki", Galeria Skala, Poznań
"…daj nam dzisiaj", Galeria Arsenał, Białystok
"Z (Don’t panic, kiss me)", BWA Wrocław
"Teoria Humoralna", BWA Zielona Góra
2019 — "The Artist as Muse", Gutstein Gallery, Savannah, Georgia, USA
"Soundcheck", Rondo Sztuki, Katowice
"Sensations / Closer to the people", Kunstverein Schattendorf, Schattendorf, Austria
2018 — "LifeHack", Jedna Dva Tři Gallery, Praga, Czechy
"New Perspectives: Leipzig meets Cracow", Spinnerei archiv massiv, Lipsk, Niemcy
2017 — "Szwung", Schwarz Contemporary, Berlin, Niemcy
"Future Perfect", Potencja, Kraków
"Sztuka w sztuce", MOCAK, Kraków
"Seans", Galeria Szara, Katowice
2016 – "Rozmowy z roślinami", Księgarnia / Wystawa, Kraków
12. Konkurs Gepperta, BWA Wrocław
2015 — 42. Bielska Jesień, Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała

tomasz kręcicki

potencja

malarstwo