Berenika Kołomycka - Życie i twórczość | Artysta

Autorka i rysowniczka komiksów, czołowa twórczyni renesansu polskiego komiksu dla dzieci. Jej autorska seria "Malutki Lisek i Wielki Dzik" jest studium relacji i emocji ludzkich, których dynamika zostaje zderzona z bezczasowym pięknem pejzaży.

Zdjęcie nagłówka

Tytuł w nagłówku

Berenika Kołomycka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Berenika Kołomycka, fot. dzięki uprzejmości ilustratorki

Text positon (deprecated)

Center

Berenika Kołomycka (rocznik 1983) jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na kierunku rzeźba, dyplom obroniła u profesora Adama Myjaka, ale z aneksem z rysunku u profesor Zofii Glazer-Rudzińskiej – tym aneksem był stworzony w akrylu na papierze komiks "Wykolejeniec" (Taurus Media, 2010, scenariusz Grzegorz Janusz). Debiutowała jeszcze na studiach, w kultowym tomie "44 – Antologia komiksu" (Muzeum Powstania Warszawskiego, 2007), gdzie zamieszczono jej dwuplanszowy komiks "Bohaterowie" również do scenariusza Janusza. Za komiks "O psie, który czuł się człowiekiem" (scen. Michał Narożnik) dostała Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi w 2011 roku.

Komiks daje mi wolność twórczą. Pozwala nie tylko na przekazywanie moich emocji, ale także na wybór rytmu i budowanie atmosfery. To nie jest możliwe ani w literaturze, która pozbawiona jest warstwy graficznej, ani w malarstwie, które z kolei nie posługuje się tekstem. Komiks pozwala też na sterowanie czytelnikiem na obu tych płaszczyznach: doborem kadrów czy niedopowiedzeniami. W efekcie czytelnik staje się współtwórcą dzieła. Z drugiej strony pracuję analogowo, farbami na papierze i satysfakcję daje mi zabawa światłem, dobór kolorystyki – a także samo doskonalenie warsztatu

– wyjaśnia artystka.

Od Foxa do liska

Początkowo twórczość Kołomyckiej skierowana była głównie do dorosłego odbiorcy, a jej krótsze prace pojawiały się w różnych antologiach: jak "Silence 2011" (Centrala, 2011) czy "Powrót Barbarzyńców i nie" (Biuro Literackie, 2013). Za przełom w dobieranej tematyce i oznakę skierowania ku innej grupie odbiorców można uznać wydany w 2013 roku album "Tej nocy dzika paprotka" (Centrala, scen. Marzena Sowa, w USA komiks ukazał się jako "That Night, a Monster", Odod Books, 2018). Rok później artystka wzięła udział w pierwszej edycji konkursu na komiks dla dzieci im. Janusza Christy, na którego potrzeby stworzyła parę przeciwstawnych fizycznie i charakterologicznie zwierząt: dzika i liska, będących zoomorficznym kostiumem dla opowieści o ludzkich emocjach i relacjach. Komiks z ich przygodami, dla których inspiracją była relacja artystki z Foxem, jej psem adoptowanym ze schroniska, dostał wyróżnienie, czego efektem była publikacja albumu "Malutki Lisek i Wielki Dzik. Tam" (Egmont, 2015).

Do tej pory w serii ukazało się dziewięć tomów. Cykl wydawany jest także w Hiszpani, USA i Norwegii, a w Polsce na jego podstawie powstaje również serial animowany. Ceniony jest za malarskość warstwy graficznej i epickość pejzaży, a Kołomycką chwali się za umiejętność opowiadania o trudnych sprawach w prosty sposób oraz za znalezienie odpowiedniej dla najmłodszych czytelników formy opowieści o emocjach i relacjach. Jednocześnie jednak narracja została tak skonstruowana, żeby fabuła nie była jednowymiarowa i dzięki uniwersalnemu charakterowi mogła być poruszająca i zajmująca także dla dorosłego odbiorcy.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Okładka i plansza z komiksu "Malutki Lisek i Wielki Dzik. Okropieństwo. Tom 6", scenariusz i ilustracje: Berenika Kołomycka, 2019, fot. wydawnictwo Egmont

Obrazek

malutki_lisek_egmont.jpg

Zwierzęta mówią o człowieku

Po upadku żelaznej kurtyny i zmianach systemowych w Polsce w 1989 roku nastąpiła pokoleniowa luka, w wyniku której brakowało rodzimych komiksów dla dzieci. Dopiero pierwsza dekada XXI wieku przyniosła zmianę oferty w postaci nowoczesnych, odpowiadających potrzebom rynku i oczekiwaniom czytelników komiksów dla młodszego odbiorcy. Kołomycka była prekursorką tej zmiany właśnie za sprawą przygód stworzonych przez nią dzikich zwierząt. Cykl "Malutki Lisek i Wielki Dzik" formalnie czerpie z wielu tradycji, zarówno jeśli chodzi o literaturę, jak i ilustrację dla dzieci.

Kołomycka zawsze jednak nie tylko filtruje rozwiązania narracyjne czy toposy przez swoją wrażliwość artystyczną, ale przede wszystkim przedstawia je w wersji współczesnej. Tytułowi bohaterowie są wizualnie zwierzętami, ale charakterologicznie to ludzie z krwi i kości, razem z ich współczesnymi lękami: strachem przed alienacją, obawą przed odmiennością i wychodzeniem ze strefy komfortu, a także z równie ważną potrzebą bliskości. Zoomorficzni bohaterowie pozwalają zatem opowiadać o człowieku poza takimi kryteriami, jak rasa, wiek czy płeć. Pod względem konstrukcji bohaterów twórczości Kołomyckiej bliżej do bajek Charles'a Perraulta niż Jeana de La Fontaine, przy czym przygody dzika i liska nie mają behawioralnej pointy ani nie służą umoralnianiu, lecz raczej opowiedzeniu o emocjach. Postacie uczą się nawzajem od siebie, poznają lepiej samych siebie, konfrontują się ze światem. Celem nie jest arbitralne oddzielnie dobra od zła, lecz nazwanie i zrozumienie emocji.

Trudne tematy i przyroda

Dynamika relacji bohaterów komiksów zmienia się w kolejnych tomach. Punktami zwrotnymi, które przewartościowują świat bohaterów, są między innymi odejście dzika i pojawienie się wilka. Pierwszy pozwala zrozumieć, czym jest wybór i jego konsekwencje, czym jest samotność i bycie razem, na ile nagłe i traumatyzujące wydarzenie pozwala na zrekonstruowanie psychiki. Wilk z kolei jest ucieleśnieniem niezależności i samotności z wyboru. Choć komiks kierowany jest do najmłodszych czytelników, to nie brak w nim trudnych tematów, jak śmierć (opowiedziana na przykładzie jętki) czy kataklizm (pokazany jako pożar łąki). W kolejnych tomach Kołomycka wysyła swoich bohaterów w odległe krainy, konfrontuje z innymi zwierzętami. Zawsze są to jednak preteksty do autoanalizy emocjonalnej i psychologicznej. Od strony wizualnej pozwalają jej zaś na kreacje nowych pejzaży i odmiennych przedstawień natury. Cechą dystynktywną cyklu jest bowiem zderzenie piękna przyrody z ludzkimi problemami. Kołomycka maluje efektowne pejzaże, które emanują spokojem i niezmiennością. Jednocześnie umieszcza w nich bardzo dynamiczne relacje i zachowania. Z jednej strony podkreśla to odmienność i kruchość człowieka i jego problemów, z drugiej pozwala odnaleźć ukojenie w permanentnej obojętności i trwaniu przyrody.

Do tej pory w wydawnictwie Egmont ukazało się dziewięć komiksów z cyklu "Malutki Lisek i Wielki Dzik": "Tam" (2015, 2021), "Najdalej" (2016, 2022), "Świt" (2017, 2024), "Tamtędy" (2018, 2024), "Huk" (2019), "Okropieństwo" (2019), "Porządki" (2021), "Trzy słowa" (2022), "Niezwykłość" (2024). W latach 2018–2020 i w 2022 roku kolejne tomy tej serii dostawały nagrodę Polskiego Stowarzyszenia Komiksowego (od 2020 roku przemianowaną na OrientMen) dla najlepszego komiksu dla dzieci. W Hiszpanii seria ukazywała się jako "Zorrito y Jabali" i wydano dwa pierwsze jej tomy jako "Alli" i "Muy lejos" (oba: Dibbuks, 2019, tłumaczył Tomasz Pindell), w USA jako "Tiny Fox and Great Boar" ukazały się trzy pierwsze tomy: "There" i "Furthest" (Oni Press, 2022) oraz "Dawn" (2023). W Norwegii cykl wychodzi jako "På fire bein" i dotychczas wydano sześć pierwszych tomów: "Der", "Lengst vekke" (oba Andersens, 2022), "Soloppgang", "Den vegen" (2023), "Bang!" i "Trøbbel" (2024).

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Okładka i plansze z komiksu "Mika i Wyjec", scenarzysta: Agata Loth-Ignaciuk, ilustrator: Berenika Kołomycka,fot. Wydawnictwo Druganoga

Obrazek

mika_i_wyjec_komiks_plansza_okladka_.jpg

Paneuropa i pamięć

Kołomycka narysowała również komiksy dla dzieci opowiadające o przygodach dziewczynki imieniem Mika do scenariusza Agaty Loth-Ignaciuk. Seria opowiada o perypetiach kilkulatki, która musi się mierzyć z własną bujną wyobraźnią. To bardziej rozrywkowa seria, skupiająca się na żartach sytuacyjnych i humorystycznym przedstawieniu dziecięcych lęków i problemów. Do tej pory nakładem wydawnictwa Długanoga ukazały się trzy albumy: "Mika i wyjec" (2021), "Mika i bulgot" (2022) i "Mika i Chłodek" (2023). W USA dwa pierwsze komiksy z tego cyklu wydano jako "Mika and the Howler" i "Mika and the Gurgler" (oba Oni Press, 2023), cykl ukazał się też w Chile, a wydany zostanie również w Brazylii i we Włoszech.

Artystka narysowała także jeden z komiksów w antologii "W głowie tłumaczy" (Kultura Gniewu, 2019, scen. Tomasz Pindel) oraz jest współscenarzystką wydawanego przez przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce albumu "Paneuropa. Solidarni z Ukrainą" (2023), który traktuje o kryzie uchodźczym w UE. Stworzyła także autorski komiks "Dwa małe wilczki" (Timof Comics, 2018), promujący Festiwal Komiksowa Warszawa. Ten mini-album opowiada o radzeniu sobie z bullyingiem w szkole.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Plansza z komiksu “Paneuropa. Solidarni z Ukrainą”, iustracje: Daria Bairamova (Indigo Dolorous), Dana Vitkovska, Wojciech Stefaniec, Przemysław Truściński, Rafał Szłapa, Robert Służały i Grzegorz Pawlak, scenariusz: Dominik Szcześniak i Berenika Kołomycka, okładka: Igor Barańko, 2023, fot. Urząd Publikacji UE

Obrazek

paneuropa._solidarni_z_ukraina.jpg

Obecnie artystka pracuje nad autorską powieścią graficzną o swoim dziadku i jego bracie, którzy podczas niemieckiej okupacji działali w konspiracji, organizując między innymi ucieczki z obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Scenariusz komiksu powstał podczas rezydencji artystycznej w Compiègne we Francji. Narracja będzie mieć dwutorowy charakter. Plansze w sepii pokażą zmagania autorki z dokumentacją do scenariusza, a część historyczna powstaje w kolorze.

Prace Kołomyckiej pokazywano na wystawach polskiego komiksu w Paryżu, Brukseli, Angoulême, Bratysławie, Moskwie, Londynie, Sztokholmie i Strasburgu, a także w Łodzi i Krakowie.

komiks polski