Beniamin M. Bukowski - Życie i twórczość | Artysta

Trudno zamknąć go w jednej szufladzie, bo w teatrze świetnie odnajduje się w wielu rolach: jest dramatopisarzem, reżyserem i dramaturgiem. W przeszłości bywał także poetą. Jego pracę docenić mogli m.in. widzowie Festival d’Avignon, najważniejszej imprezy teatralnej świata.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

mały obrazek

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Beniamin M. Bukowski, fot. Agnieszka Zgieb

Text positon (deprecated)

Center

Wszechstronność urodzonego w 1991 roku Bukowskiego odzwierciedla także jego ścieżka edukacyjna, a tę realizował w Krakowie. Ukończył Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne, łącząc historię sztuki z filozofią. Jest również absolwentem Wydziału Reżyserii Dramatu krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych, a od 2016 roku – doktorantem Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zaczynał klasycznie – jako asystent reżysera. W Krakowie towarzyszył pracy Janusza Szydłowskiego ("To właśnie miłość" w Teatrze STU) i Janusza Kiliana ("Pinokio" w Teatrze im. Słowackiego). Jak często z reżyserami bywa, niełatwo jest wskazać moment "właściwego" debiutu. W 2013 roku wyreżyserował "Kaligulę" na scenie studenckiego Teatru Remedium tworzonego przez studentów UJ. Następnie zajął się dramaturgią Sławomira Mrożka – "Wdowy" i "Na pełnym morzu" zrealizował w impresaryjnym Teatrze Mazowieckim. W 2015 roku wyreżyserował monodram "Zofia" na podstawie tekstu Anny Wakulik w wykonaniu Małgorzaty Pieńkowskiej. Solowym spektaklem traktującym o cierpieniu matek przeżywających śmierć swoich dzieci zachwycała się m.in. Hanna Karolak na łamach Gościa Niedzielnego: "Spektakl porusza najgłębsze struny. [...] ma wymiar uniwersalny. Szlachetny, bo oczyszczony ze zbędnych klisz, autentyczny w wymiarze przeżyć".

Pierwszy spektakl według własnego tekstu wyreżyserował w mieście, w którym się urodził – w Poznaniu. Mowa o przedstawieniu "Mosdorf. Rekonstrukcja" (Teatr Nowy w Poznaniu, 2016) inspirowanym pełną sprzeczności biografią Jana Mosdorfa, radykalnie prawicowego filozofa i publicysty. Wystawienie to dało początek serii inscenizacji własnych dramatów. Kolejnym spektaklem byli "Widzowie" inspirowany sytuacją oglądania dyplom w poznańskim studium aktorskim STA (Bukowski pytał wtedy: "Zastanawialiście się, jak często to wy jesteście aktorami? Jak często w przestrzeni miasta jesteście podglądani, nawet o tym nie wiedząc?"). W 2018 roku artysta po raz pierwszy pracował nad produkcją dla srebrnego ekranu. W ramach programu Teatroteka stworzonego przez Wytwórnię Filmów Dokumentalnych i Fabularnych wyreżyserował swój tekst "Niesamowici bracia Limbourg" opowiadający historię średniowiecznych iluminatorów. Ten tekst był niewątpliwie katalizatorem kariery Bukowskiego. Dramat został wyróżniony Gdyńską Alternatywną Nagrodą Dramaturgiczną (2015), a jury doceniło "spójną i dopracowaną konstrukcję dramaturgiczną, wielowarstwową fabułę z możliwością subwersywnego odczytania oraz potencjał sceniczny tekstu" oraz "piękną wizję oczekiwania na koniec świata". Sama adaptacja spektaklu telewizyjnego przyniosła zaś artyście Silver Remi Award podczas WorldFest Houston i Nagrodę Publiczności festiwalu Teatroteka Fest (obie nagrody zdobył w 2019 roku). Jak dotąd tekst został przetłumaczony na język francuski, angielski i gruziński. Jego francuska edycja znalazła się w programie Festiwalu w Awinionie, najważniejszej bodaj imprezy teatralnej na świecie (2019). Tekst, jako jeden z dziesięciu wyselekcjonowanych utworów, uczestniczył w awiniońskim Forum Współczesnej Dramaturgii Europejskiej, a widzowie wydarzenia uczestniczyć mogli w jego performatywnym czytaniu. "Niesamowici bracia Limbourg" oraz "Jonasz" w tłumaczeniu Agnieszki Zgieb złożyły się na publikację w prestiżowym francuskim wydawnictwie Deuxième époque. Tłumaczenie Zgieb otrzymało także nagrodę Centrum Przekładu Dramatu Maison Antoine Vitez pod egidą francuskiego Ministerstwa Kultury. "Niesamowici bracia Limbourg" doczekali się także inscenizacji pod skrzydłami innych reżyserów i reżyserek: sztuka przygotowywana była w Londynie (w ramach New Plays From Europe – Brexit Stage Left), Szczecinie, Gdyni i Toruniu.

Inne teksty własne wyreżyserowane przez Bukowskiego to "Sprawiedliwi. Historia rodziny Ulmów" (Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, 2018), "Mazagan. Miasto" (Teatr Żydowski w Krakowie, 2018; tekst przetłumaczony został także na język niemiecki), czy skierowana do widzów od lat 5 do 100 "Królowa Śniegu" inspirowana klasyczną baśnią Andersena (Teatr im. A. Fredry w Gnieźnie, 2018). Jako dramaturg współpracował m.in. z Katarzyną Kalwat. W tandemie stworzyli dwie prace zacierające granice między teatrem a galeryjnym performansem: "Robert Walser. I would prefer not to" i "Maria Klassenberg. Ekstazy". Oba działania skupione były wokół kwestii fikcyjnych biografii artystycznych. Bukowski napisał także scenariusz do spektaklu "Staff Only" wyreżyserowanego przez Kalwat w Biennale Warszawa.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Beniamin M. Bukowski z tłumaczką Agnieszką Zgieb

Obrazek

autor_z_tlumaczka.jpg

Reżyserował wiele czytań performatywnych, nie tylko w Polsce (w Warszawie, Opolu, Kielcach, czy Lublinie), ale i dwukrotnie w Paryżu (w 2019 roku zrealizował czytanie dramatu "Jonasz" – w ramach festiwal Europe des Théâtres oraz pod egidą Société des Auteurs et Compositeurs Dramatiques). Choć jego kariera nie liczy nawet dekady, jest laureatem ponad 20 nagród, wyróżnień i stypendiów za dokonania reżyserskie i dramaturgiczne. Wśród ważniejszych warto wymienić stypendium Młoda Polska przyznawane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, III miejsce w międzynarodowym konkursie dramaturgicznym "Talking About Borders" organizowanym przez Staatstheater w Norymberze za tekst "Mazagan. Miasto", czy nagrodę za najlepszy debiut dramaturgiczny w Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej w 2017 roku. Był także stypendystą i rezydentem w Residenztheater w Monachium (wyróżnienie przyznane przez Theater Basel w sezonie 2019/2020) i stypendystą Nowego Teatru w Warszawie.

W listopadzie 2019 roku w Paryżu miejsce miała premiera monodramu "Gombrowicz. 13 wykład filozoficzny" w wykonaniu szwajcarskiego aktora Carlo Brandta. W swoim tekście Bukowski stworzył wyobrażoną sytuację ostatniego przemówienia Witolda Gombrowicza. Spektakl uświetni obchody 50. rocznicy śmierci wybitnego polskiego pisarza. Tekst przetłumaczony został na francuski, ponownie, przez Agnieszkę Zgieb.

Źródła: beniaminbukowski.com, e-teatr.pl, u-jazdowski.pl, lelampion.com, biennalewarszawa.pl, gnd.art.pl.

beniamin bukowski

współczesna polska dramaturgia

polski teatr współczesny

literatura polska w tłumaczeniu

niesamowici bracia limbourg