Projekt artystyczny duetu obejmuje panoramiczną projekcję filmową przedstawienia "Halki" Stanisława Moniuszki, które odbyło się 7 lutego 2015 roku w haitańskim Cazale. Zostanie on zaprezentowany na Biennale Sztuki w Wenecji.
W Cazale, miejscowości położonej w haitańskich górach na północ od stolicy kraju, do dzisiaj mieszkają potomkowie polskich żołnierzy z legionów napoleońskich. Zostali oni wysłani w 1802 i 1803 roku przez Napoleona, by pomóc zdusić bunt czarnych niewolników na ówczesnym Saint-Domingue. Niektórzy Polacy - najczęściej wstępujący do legionów napoleońskich, aby walczyć o niepodległość swojej własnej okupowanej ojczyzny - obrócili się przeciwko francuskim dowódcom i przeszli na stronę powstańców. W uznaniu zasług konstytucja wolnego Haiti przyznała im specjalne przywileje zrównujące ich z czarnymi obywatelami republiki. Cazalczycy do dziś mówią o sobie Le Polone i noszą skreolizowane wersje polskich nazwisk: Belno pochodzące od Belnowski, Poto - od Potocki.
Polskę w Wenecji reprezentować będą artyści C. T. Jasper i Joanna Malinowska oraz kuratorka Magdalena Moskalewicz. Zainspirowani filmem Wernera Herzoga "Fitzcarraldo", którego bohater pragnął wznieść operę w amazońskiej dżungli, postanowili wystawić "Halkę" na Haiti.
Zdaniem kuratorki projektu, prezentacja w Cazale "Halki" - polskiej opery narodowej, której ludowa tematyka i polskojęzyczne libretto były ze strony Moniuszki patriotycznym gestem wsparcia okupowanej ojczyzny - ujawnia bagaż wspólnej kolonialnej i postkolonialnej historii. Jednym z celów projektu "Halka/Haiti" jest pokazanie wciąż mało znanej polsko-haitańskiej historii mieszkańcom Cazale. Charakter produkcji wyznaczyło zderzenie z rzeczywistością dzisiejszego Haiti, kraju wciąż podnoszącego się po tragicznym trzęsieniu ziemi w 2010 roku. Haiti jest pierwszym państwem, które obaliło niewolnictwo, a jednocześnie to najbiedniejszy kraj na zachodniej półkuli.
Ostateczny kształt spektaklu stanowi efekt współpracy ekipy z lokalną społecznością. Przedstawienie otworzył polonez w wykonaniu mieszkańców Cazale - uczestników warsztatów tanecznych będących jednym z ważnych elementów tej współpracy. Do udziału w projekcie została zaproszona również Orkiestra Filharmoniczna Sainte Trinite z Port-au-Prince, która wykonała poloneza i mazura. Z polskiej strony udział wziął zespół Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki z Poznania wraz z reżyserem i choreografką.
Styl wyświetlania galerii
wyświetl slajdy
"Halka" na Haiti została wykonana przez pięciu solistów i dyrygenta z opery poznańskiej, dwudziestu jeden haitańskich muzyków oraz osiemnastu tancerzy z Cazale. Przedstawienie odbyło się na drodze biegnącej pomiędzy domami, pośród przejeżdżających motorów, przechodzących zwierząt i przy udziale ponad stuosobowej publiczności tworzonej przez zarówno mieszkańców wioski, jak i przyjezdnych.
Publiczności pawilonu polskiego na 56. Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wenecji zaprezentowana zostanie wielokanałowa projekcja z filmem dokumentującym przedstawienie "Halki" w Cazale wraz z całym sztafażem - tak jak zobaczyli i doświadczyli jej haitańscy Le Polone. Wystawie towarzyszy publikacja z tekstami autorstwa Geri Benoit, Katarzyny Czeczot, Kacpra Pobłockiego, a także uczestników projektu na Haiti.
Autorzy projektu to polscy artyści pracujący w Nowym Jorku C. T. Jasper i Joanna Malinowska. Kuratorem wystawy w polskim pawilonie na Biennale jest Magdalena Moskalewicz, która pracuje w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku, gdzie kieruje grupą badawczą zajmującą się sztuką powojenną z Europy Środkowo-Wschodniej.
56. Międzynarodowa Wystawa Sztuki - la Biennale di Venezia odbywać się będzie od 9 maja do 22 listopada 2015 roku.
Źródło: PAP, oprac. AW
