Zmysłowe podróże po Polsce

rogal-swietomarcinski-fot-tomasz_kaminski_ag_12042014-kt049.jpg, default, Rogal świętomarciński, fot. Tomasz Kamiński / Agencja Gazeta

#kuchnia polska

Dotknąć, skosztować, a może zrobić samemu? To wszystko możliwe jest w muzeach kulinarnych, których jest w Polsce coraz więcej. Festiwale smaku oferują wiele warsztatów kulinarnych, a agroturystyki włączają zajęcia z samodzielnego wytwarzania produktów tradycyjnych do repertuaru atrakcji.

Rogal z makiem

Rogalowe Muzeum Poznania to żywe centrum poznańskich tradycji i kultury. Mieści się w zabytkowej, 500-letniej kamienicy, z zachowanym oryginalnym drewnianym stropem z polichromią, malowidłami i łukami. Z okien pięknej sali widać wieżę ratuszową z koziołkami. Muzeum wymyślone jest w rewelacyjny, wciągający odbiorcę od progu sposób. Przewodnicy od początku grają rolę piekarzy, którzy, używając poznańskiej gwary, pokazują gościom zarówno historię Polski i miasta, jak i sam proces robienia rogali zakończony degustacją.

Rogal świętomarciński jest zwyczajową nazwą słodkiego rogala wypiekanego od ponad 150 lat w Poznaniu i kilku określonych powiatach w Wielkopolsce. Nadzienie zrobione z białego maku, cukru, okruchów, masy jajowej, margaryny, rodzynek, orzechów, owoców w syropie lub kandyzowanych: czereśni, gruszek, skórki pomarańczowej i aromatu migdałowego. Rogal zrobiony jest z ciasta półfrancuskiego. Dobrze widoczne po przekrojeniu warstwy uzyskuje się poprzez staranne, specjalne wałkowanie. To właśnie specyficzne "listkujące" ciasto i nadzienie z białego maku, który jest surowcem bardzo rzadko stosowanym w cukiernictwie z dodatkiem aromatu migdałowego czyni rogala świętomarcińskiego produktem wyjątkowym.

Thumbnail — Wypiek rogali świętomarcińskich, fot. Marek Lapis / Forum

Jego nazwa bierze swój początek z tradycji wypieku i spożywania go na dzień Św. Marcina (11 listopada). Współcześnie można go kupić w certyfikowanych cukierniach poznańskich przez cały rok. Jednak jego główna produkcja i największe spożycie nadal koncentrują się wokół listopadowych imienin Św. Marcina. Zjadane jest wtedy około miliona rogali.

W Rogalowym Muzeum słodkie przysmaki wytwarzane są przez cały rok na oczach gości. Do poszczególnych etapów pracy zaproszeni są chętni uczestnicy warsztatów. W opowieści prowadzącego łączy się historia, polityka, ekonomia, specyfika gwary lokalnej i kultura, więc dzięki wieloaspektowości prezentacji odbiorca może lepiej zrozumieć, jak produkt spożywczy może stać się symbolem i poprzez smak związywać ludzi z miastem.

Drogowskaz na smak

Ważną rolę w promocji polskiej turystyki kulinarnej pełnią szlaki kulinarne, cieszące się dużym zainteresowaniem turystów, wśród nich m.in. Kujawsko-Pomorski Gęsinowy Szlak Kulinarny z wędzonym półgęskiem, Mazowiecka Micha Szlachecka ze szlachcicami, czyli pierogami z nadzieniem z ziemniaków, Smaki Podhala z kwaśnicą, Szlak Oscypkowy, na którym można spotkać prawdziwych baców, Szlak Śliwkowy, gdzie owionie nas dym wędzonych śliwek, Niech Cię Zakole z produktami z jagnięciny rasy merynos czy Podkarpackie Smaki z miodem spadziowym i szeregiem innych specjałów. Na szlaku czekają lokale oferujące regionalną kuchnię i jej przysmaki, ale również rzemieślnicy kulinarni, plantatorzy, którzy wytwarzają te produkty własnymi rękami. Dużą atrakcją dla turystów są podobne do Rogalowego Muzeum Poznania inne Żywe Muzea, dzięki którym można poznać historię produktu, związek z tradycją i pracę rąk ludzkich. Wśród takich muzeów wyróżniają się m.in. Muzeum Chleba w Radzionkowie, Muzeum Piernika w najstarszej w Europie fabryce pierników należącej niegdyś do rodziny Weese w Toruniu czy Żywe Muzeum Obwarzanka na krakowskim Kleparzu.

W każdym z tych miejsc można samodzielnie zanurzyć ręce w mące, w przyprawach, ugnieść ciasto, nadać mu odpowiedni kształt i poczekać, aż się upiecze, słuchając opowieści o historii – często sięgającej średniowiecza.

Miłośnicy trunków mogą zwiedzić polskie browary w Żywcu, Poznaniu i Tychach czy Podziemia Browaru Perła w Lublinie, gdzie w minimalistycznej aranżacji ukazana jest zarówno historia miasta, jak i sposób warzenia piwa. Mamy też znakomite Muzeum Wódki w Warszawie, a w nim kolekcję kilku tysięcy obiektów związanych z gorzelnictwem w Polsce, designem opakowań i historią najpopularniejszego polskiego alkoholu – obiekty zebrane przez dwóch kolekcjonerów: Adama Łukawskiego i Piotra Popińskiego, pasjonatów i przyjaciół.

Niesłabnącą popularnością cieszą się również festiwale i imprezy kulinarne, podczas których można spróbować najlepszych tradycyjnych i regionalnych smaków. Najważniejszą imprezą kulinarną w Polsce Północnej jest Festiwal Smaku w Grucznie promujący tradycje stołu z województwa kujawsko-pomorskiego. Jedną z największych plenerowych imprez kulinarnych jest Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku w Poznaniu. Tutaj możemy znaleźć produkty lokalne i tradycyjne ze wszystkich regionów Polski – od bryndzy podhalańskiej po ryby z Kaszub i sery owcze z Mazur. Impreza odbywa się zawsze w weekend w okolicy 15 sierpnia, Dnia Matki Boskiej Zielnej i jest koniecznym punktem w kalendarzu smakoszy.

W agroturystyce Latosowo na Mazowszu, gdzie gości witają łaszące się koty i kozy skubiące trawę, jako atrakcja organizowane są warsztaty robienia prawdziwego sękacza na ogniu przez Ewę Mitowską, twórczynię ludową, której domeną jest plastyka obrzędowa i zdobnicza oraz regionalne wyroby kulinarne. Sękacz to wypiek cukierniczy z ciasta biszkoptowo-tłuszczowego. Największą atrakcją sękacza są sęki, które powstają dzięki temu, że ciasto pieczone jest nad otwartym ogniem na obracającym się rożnie w kształcie wydłużonego stożka.

Podczas warsztatów uczestnicy mogą nie tylko kręcić rożnem i pilnować, aby ciasto nie przypaliło się, ale także dowiadują się, że dodatek kieliszka wódki zapobiega wyschnięciu ciasta, na które zwykle potrzeba aż 40 jaj.

Wspomnienie w butelce

Wraz z rozwojem polskiego winiarstwa w Polsce ukształtowało się kilka regionów winiarskich, które słyną między innymi z ekoturystyki, jak okolice Sandomierza, Małopolski Przełom Wisły, Małopolska i Jura Krakowska, a także Dolny Śląsk, który ma najlepsze warunki do uprawy winorośli oraz okolice Gorzowa Wielkopolskiego w kierunku zachodniopomorskiego – Pałac Mierzęcin, Winnica Turnau, Winnica Kojder to marki już uznane. Wiele winnic oferuje możliwość zwiedzania, degustacji, warsztatów, a nawet dysponuje bazą noclegową dla ekoturystów.

Podróż kulinarna daje możliwość osobistego doświadczenia całego spektrum kontaktu z produktem – od ziemi, przez wytwórcę aż po smak w naturalnych warunkach jego powstawania. To, co zapada w pamięć, to przeżycie, doświadczenie, spotkanie z ludźmi. Wspomnienia powracają później wraz z otwartą butelką czy rozpakowanym pudełkiem zakupionego na miejscu produktu. Kulinarne podróżowanie to doświadczenie zmysłowe, które angażuje człowieka także emocjonalnie i intelektualnie. Najlepszy sposób poznawania świata.

Język Polish