Content anchor

Ignacy Jan Paderewski

Ignacy Jan Paderewski, 1920, fot. Polona.pl
Przeczytaj w innym języku
Polski

Pianista, kompozytor, aktywista, poliglota, mówca, polityk, mąż stanu, filantrop, biznesmen, mecenas sztuki i architektury, hodowca winorośli, aktor filmowy, ikona ­– Ignacy Paderewski (1860-1941) wiódł nadzwyczajne życie. Stanowił żywy przykład na to, jak wiele swego czasu osiągnąć mógł człowiek o skromnym pochodzeniu, ale wyjątkowych talentach, rygorystycznej etyce pracy i wielkich zdolnościach w zakresie autopromocji.

Był na przemian archetypowym XIX-wiecznym artystą-romantykiem i XX-wiecznym rzutkim self-made-manem, bez wytchnienia przemierzającym glob w pogoni za sławą, pieniędzmi, uznaniem i potężnymi sprzymierzeńcami, aby następnie wykorzystać to wszystko dla spraw, o które się troszczył ­– polskiej niepodległości, muzyki i filantropii.

Paderewski pochodził ze zubożałej szlachty bez ziemi. Jego ojciec, Jan, był zarządcą dużego majątku, a matka, Poliksena Nowicka ­– córką polskiego zesłańca. Ignacy Jan urodził się 6 listopada 1860 r. we wsi Kuryłówka na Podolu w Imperium Rosyjskim (dziś na Ukrainie). Jego matka nigdy nie wyzdrowiała po porodzie i zmarła kilka miesięcy później. Gdy Ignacy miał 3 lata, jego rodzinę dotknęła kolejna tragedia – ojciec został aresztowany i trafił do więzienia za rolę, jaką odegrał w powstaniu styczniowym. Jako właściwie sierota Paderewski został adoptowany przez ciotkę. Był wyjątkowo bystrym dzieckiem, żywo zainteresowanym muzyką. Z początku pobierał nauki w domu, jednak w wieku lat dwunastu przyjęto go do warszawskiego konserwatorium muzycznego, alma mater Chopina. Naukę w tej szkole rozpoczął sześć lat później, w 1878 r., w klasie fortepianu. Być może po to, by zrekompensować sobie traumatyczne dzieciństwo, Paderewski wcześnie założył rodzinę, żeniąc się z koleżanką z konserwatorium, Antoniną Korsakówną, z którą następnie miał dziecko w wieku 21 lat. Niestety, żona, tak samo jak wcześniej matka, zmarła wskutek powikłań poporodowych, syn zaś urodził się ciężko upośledzony.

Tragedia ta skłoniła Paderewskiego do poświęcenia się muzyce. Pozostawiwszy niemowlę pod opieką przyjaciół, udał się do Berlina, by doskonalić swoje umiejętności kompozytorskie. Jednak dopiero przypadkowe spotkanie w Krakowie z legendarną polską aktorką Heleną Modrzejewską, która sama odniosła w latach 80. XIX wieku olśniewający, także pod względem finansowym, sukces w Ameryce, spowodowało, że kariera Paderewskiego jako pianisty-wirtuoza ruszyła z miejsca. Modrzejewska, kobieta o podobno magnetycznej prezencji i niezwykłych zdolnościach, z pewnością rozpoznała w nim swój męski odpowiednik i zorganizowała zbiórkę pieniężną w celu wysłania Ignacego do Wiednia na naukę do wiodącego ówcześnie pedagoga fortepianu, Teodora Leszetyckiego. W wieku 24 lat Paderewski był już nieco spóźniony w kwestii nadrabiania technicznych braków, jednak jego zapał nie poszedł na marne i 3 lata później, w 1987 r., zadebiutował w Wiedniu. Od momentu, w którym wkroczył na scenę, jego kariera wystartowała.

Pianista i kompozytor

Ignacy Jan Paderewski, 1892., fot. Rue des Archives / Forum
Ignacy Jan Paderewski, 1892., fot. Rue des Archives / Forum

Jako pianista Paderewski reprezentował i rozwijał późnoromantyczny styl, oparty na gwałtownych zmianach barwy, nieregularnym tempie (rubato), intensywnym użyciu pedału i lirycznych, "śpiewnych" liniach melodycznych. Stał się przodującym interpretatorem romantyków ­- Chopina i Liszta, jednakże wielu muzyków i krytyków wychwalało również jego wykonania Bacha i Beethovena. Niezwykle ważna była także prezencja sceniczna Paderewskiego. Był wysoki i szczupły, miał długie ręce i duże dłonie, a także przykuwającą uwagę urodę ­– rude, kręcone włosy, długie i rozpuszczone, błękitne oczy o opadających powiekach i idealnie uformowane męskie rysy twarzy. Na wczesnych fotografiach widać jego pewność siebie i romantyczną charyzmę. Na jednej z tych najbardziej ikonicznych dwudziestoparolatek stoi lekko odwrócony, z założonymi rękami i z lewym ramieniem wysuniętym na pierwszy plan. W obiektyw spogląda wzrokiem poważnym, jednak w pewien sposób naznaczonym melancholią, co kłóci się nieco z jego dumną postawą.
Z wizerunku emanuje aura witalności, rezonu i wystudiowanej powagi, jednak to młodzieńcza miękkość i nutka żalu czynią całość fascynującą. Ta aparycja połączona z naturalną, "arystokratyczną" manierą sceniczną i imponującą techniką gry, okazały się stanowić nieodpartą mieszankę tego, co cielesne, z tym, co uduchowione. Paderewski, być może częściowo dzięki temu, znalazł żarliwe miłośniczki wśród kobiet, co zarówno "poważni" krytycy, jak i satyrycy wytykali nieustannie ze złośliwą satysfakcją.

Niemniej jednak, po swoim debiucie w paryskiej Salle Erard w 1888 r. i niepewnym starcie w Londynie w 1890 (po jego koncercie w St. James’ Hall szczególnie zjadliwi krytycy angielscy ochrzcili go mianem "kowala fortepianu" przez impet, z jakim uderzał w klawisze), Paderewski odbył trasę koncertową po całej Anglii i dosłownie zawojował publiczność. Uznanie krytyków przyszło niedługo potem. Gdy zaś artysta skierował wzrok ku Ameryce, fenomen "Paddymanii" rozpoczął się na dobre. Ameryka wieku pozłacanego stanowiła idealne pole do popisu dla ambicji Paderewskiego. Ogromne fortuny, które wyrastały w tym okresie gwałtownego rozwoju przemysłowego, tworzyły nową wielkomiejską arystokrację, elitę chętną do finansowania uczelni, galerii sztuki, muzeów, bibliotek, hal koncertowych, oper i innych instytucji kultury. Chciano dogonić, a następnie prześcignąć stary kontynent. Fortuny takich rodzin jak Rockefellerowie, Frickowie, czy Carnegiowie, wśród wielu innych, dostarczyły siły napędowej dla działalności kulturalnej wszelkiego rodzaju, tak więc najlepsi artyści i wykonawcy mieli w Ameryce szanse na zbicie własnych fortun.

Pierwsza trasa Paderewskiego po USA w 1891 r. okazała się bezapelacyjnym sukcesem, artysta zaczął więc regularnie koncertować w Ameryce, w swojej 50-letniej karierze pianisty przemierzając ten kontynent ponad 30 razy. Jeździł własnym wagonem z kilkoma instrumentami, by podczas tych długodystansowych podróży móc ćwiczyć i komponować, ale także dlatego, że zdawał sobie sprawę, że aura ekstrawagancji i splendoru przyciągała amerykańską publiczność. Dokądkolwiek przybywał, jego pociąg był witany przez oficjalne delegacje i tłumy adorujących fanów, które eskortowały go do samej hali koncertowej. Na korzyść Paderewskiego działało niewątpliwie również to, że był niezwykle hojny dla swojej publiczności, bisował godzinami, na Targach Światowych w Chicago w 1893 r. wystąpił za darmo, często brał także udział w lokalnych imprezach charytatywnych. Harmonogram artysty zazwyczaj był bardzo napięty, w trakcie jednej z amerykańskich tras dał 60 koncertów w 90 dni. W roku 1902, w trakcie kolejnej amerykańskiej trasy koncertowej, podczas gdy jego opera "Manru" miała swoją premierę w Metropolitan Opera, on występował w Carnegie Hall kilka przecznic dalej, tym samym konkurując sam ze sobą (choć obie sale pękały w szwach). 

 

 

W związku z rosnącymi bogactwem, potęgą i wpływem Stanów Zjednoczonych, stały się one najważniejszym polem publicznej, zawodowej, politycznej i filantropijnej działalności Paderewskiego. Nade wszystko ważnym czynnikiem była jednak możliwość wstępu na salony elit, które traktowały polityczną i filantropijną działalność artysty bardzo poważnie. Podbudowany amerykańskim sukcesem, Paderewski zaczął koncertować po całym świecie, docierając do takich miejsc jak Australia, Afryka czy Ameryka Południowa. Stał się pionierem recitalu solowego jako formatu występu. W tamtych czasach, aby urozmaicić koncert, angażowano zazwyczaj wielu różnych artystów, Paderewski zaś jako pierwszy wystąpił solo w Carnegie Hall – świeżo otwartej wówczas sali na 3.000 miejsc.

Od czasów studiów w Berlinie Paderewski traktował komponowanie poważnie i zawsze włączał własną muzykę do repertuaru swoich występów. Zwracał się ku klasycznym (sonatom, wariacjom, symfoniom czy koncertom) oraz romantycznym formom (fantazjom, polonezom i innym polskim tańcom), a także pieśniom literackim i miniaturom fortepianowym w neoromantycznym stylu. Największą inspirację stanowił dla niego Chopin, jednak w sposobie użycia barwy orkiestrowej słychać echa Debussy'ego i muzyki francuskiej. Jego opera, "Manru", do dziś pozostaje jedyną operą autorstwa polskiego kompozytora kiedykolwiek wystawioną w 135-letniej historii Metropolitan Opera.

Dramat liryczny "Manru" to dzieło ambitne, formalnie inspirowane muzycznymi dramatami Wagnera. Nie posiada uwertury i wyodrębnionych arii, przy przedstawieniu postaci i idei posługując się raczej Wagnerowskim narzędziem leitmotivu. Osadzona w Tatrach fabuła obraca się wokół feralnego trójkąta miłosnego, społecznych nierówności i uprzedzeń rasowych (Manru jest Cyganem). Prócz Metropolitan Opera, "Manru" wystawiany był także w Dreźnie (w ramach prywatnego królewskiego pokazu), Lwowie (oficjalna premiera w 1901 r.), Pradze, Kolonii, Zurychu, Warszawie, Filadelfii, Bostonie, Chicago, Pittsburghu i Baltimore, Moskwie i w Kijowie.

Kompozycje Paderewskiego były dość popularne za jego życia i na jakiś czas weszły do stałego repertuaru filharmonii, szczególnie "Fantaisie polonaise sur des thèmes originaux "("Fantazja polska na tematy własne") na fortepian i orkiestrę, Koncert fortepianowy a-moll oraz Symfonia h-moll "Polonia". Szczególnym powodzeniem cieszyły się miniatury fortepianowe; Menuet G-dur, Op. 14 Nr 1, nawiązujący do stylu Mozarta, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów fortepianowych wszech czasów. I chociaż bezwzględny harmonogram koncertowy oraz coraz poważniejsza i pilniejsza działalność polityczna i charytatywna ograniczały Paderewskiego w komponowaniu, pozostawił po sobie ponad 70 dzieł orkiestrowych, instrumentalnych i wokalnych.

 

 

Polityk i filantrop

Paderewski wychowany został w etosie miłości do ojczyzny i poczucia obowiązku wobec rodaków. Za jego życia sytuacja panująca w zaborach rosyjskim, pruskim i austriackim ulegała zmianie na skutek wewnętrznych problemów, z jakimi borykały się wszystkie trzy imperia, jak również tarć między nimi. Pozorna nieuchronność zbrojnego konfliktu, w którym okupanci zwróciliby się przeciw sobie, odnowiła nadzieje na polską niepodległość, a wysiłki politycznej dyplomacji w połączeniu z publicznymi demonstracjami i aktami obywatelskiego nieposłuszeństwa zdołały uczynić tę sprawę stale obecną w umysłach Europejczyków i Amerykanów. 

Ignacy Jan Paderewski, 1900, fot. zbiory Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych
Ignacy Jan Paderewski, 1900, fot. zbiory Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych

Do polityki Paderewski trafił poprzez działalność dobroczynną. W 1910 r. artysta był już człowiekiem bardzo majętnym, a przy tym hojnym darczyńcą wielu akcji charytatywnych, szczególnie tych organizowanych z myślą o polskich sierotach i ofiarach represji, choć finansował także stypendia dla młodych muzyków, zasiłki dla bezrobotnych, pomoc dla weteranów, kliniki rehabilitacji, oddziały położnicze i wiele innych inicjatyw. Sponsorował także budowę pomników, między innymi Łuku Waszyngtona w Nowym Jorku, wzniesionego w 1892 r. Na 500. rocznicę historycznego zwycięstwa Władysława Jagiełły nad zakonem krzyżackim (prekursorem Prus) Paderewski sfinansował budowę pomnika władcy w Krakowie, średniowiecznej stolicy Polski. Odsłonięcie monumentu stało się okazją do wielkiej patriotycznej demonstracji. Paderewski przemawiał do zgromadzonego tłumu i okazało się, że potrafi porwać ludzkie serca i umysły swoją sztuką oratorską w równym stopniu, co muzyką. Był wielkim mówcą, pełnym pasji, nie musiał się przy tym uciekać do korzystania z notatek. Fakt, że był artystą i filantropem, nienależącym do żadnej z polskich politycznych frakcji walczących o wpływy w ramach ruchu niepodległościowego, stanowił jeden z jego największych atutów. Wyrastał ponad spory i miał pełne prawo odwoływać się do wyższych ideałów jedności, poświęcenia, miłosierdzia i pracy dla wspólnej sprawy. Jego publiczna rola jako orędownika Polski zaczęła na dobre.

Wybuch I wojny światowej – jedna z największych tragedii kontynentu europejskiego – paradoksalnie stworzył najlepszą okazję do wprowadzenia sprawy polskiej niepodległości na forum światowe. Paderewski, wówczas mieszkaniec Kalifornii, został amerykańskim reprezentantem Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, ciała politycznego sprzymierzonego z państwami Ententy. Agitował wśród imigrantów, aby zaciągali się do polskich sił zbrojnych we Francji, nagabywał wszystkich możliwych dygnitarzy i wpływowe postaci, przemawiał do Amerykanów bezpośrednio z mównicy czy z radia, apelując o pamięć o jego losie jego narodu. Miał tak napięty harmonogram publicznych wystąpień, zbiórek pieniężnych czy spotkań, że zawiesił granie koncertów na kilka lat, poświęcając się w pełni działalności dyplomatycznej. W przeddzień przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny, w styczniu 1917 r., doradca prezydenta Woodrowa Wilsona, pułkownik House, zwrócił się do Paderewskiego z prośbą o przygotowanie memorandum na temat sprawy polskiej. Dwa tygodnie później Wilson przemawiał przed Kongresem, rzucając wyzwanie status quo:

"Uznaję za oczywiste, że mężowie stanu wszędzie na świecie zgodni są, że powinna istnieć zjednoczona, niepodległa i autonomiczna Polska".

Ustanowienie "Nowej Polski" stało się jednym ze słynnych czternastu punktów prezydenta Wilsona, postulatów stanowiących punkt wyjścia dla negocjacji pokojowych kończących I wojnę światową.

Paderewski przypłynął do Europy w listopadzie 1918 r. Na lądzie rozwój wypadków był szybki. Większość polskiego terytorium kontrolowana już była przez polskie siły zbrojne, a na czele odradzającego się państwa stał dowódca wojskowy Józef Piłsudski. Przybycie Paderewskiego do Poznania – miasta wciąż okupowanego przez siły pruskie – wywołało euforię i dało bodziec do wywołania zbrojnego powstania, które zakończyło się sukcesem, a więc wyzwoleniem  Wielkopolski spod pruskiego panowania.

Ignacy Jan Paderewski z żona witany w Poznaniu, 26.12.1918., rep. FoKa / FORUM
Ignacy Jan Paderewski z żona witany w Poznaniu, 26.12.1918., rep. FoKa / FORUM

Wszystkie frakcje polityczne zgodne były, że Polska powinna wysłać na konferencję pokojową w Wersalu delegata, który zdolny byłby reprezentować tam interesy wszystkich Polaków. Paderewski, najbardziej rozpoznawalny spośród orędowników polskiej sprawy, nie zaangażowany przy tym po żadnej ze stron politycznego sporu, wybrany został szefem delegacji jako pierwszy polski premier oraz minister spraw wewnętrznych (podwójne stanowisko). W ten sposób został sygnatariuszem Traktatu Wersalskiego.

Rząd Paderewskiego w zaledwie 10 miesięcy miał na koncie prawdziwe kamienie milowe: demokratyczne wybory do Sejmu, ratyfikację Traktatu Wersalskiego, zapis traktatu na temat ochrony mniejszości narodowych w nowym państwie, ustanowienie publicznego szkolnictwa. Prócz tego rozstrzygnął spory graniczne, rozwiązał problem bezrobocia, załagodził etniczne i społeczne konflikty, opanował  wybuch epidemii i oddalił groźbę głodu wywołaną zniszczeniami wojennymi. Po wyborach Paderewski ustąpił ze stanowiska premiera, dalej jednak reprezentował Polskę za granicą na międzynarodowych konferencjach i w Lidze Narodów. Dzięki jego dyplomatycznym zdolnościom – był jedynym delegatem, któremu nie przydzielano tłumacza, jako że płynnie posługiwał się 7 językami – i szacunkowi, jakim go darzono, Polska mogła skutecznie negocjować trudne kwestie z sąsiadami: Ukrainą i Niemcami, i zyskać uznanie na arenie międzynarodowej. 

Ostatnie lata i II wojna światowa

Ignacy Jan Paderewski na tarasie willi w Riond-Bosson, ok. 1930., rep. FoKa / FORUM
Ignacy Jan Paderewski na tarasie willi w Riond-Bosson, ok. 1930., rep. FoKa / FORUM

W 1921 r. Paderewski zrezygnował ze wszystkich oficjalnych stanowisk i osiadł w willi Riond-Bosson w szwajcarskim Morges. Powrócił do fortepianu, zaczął ćwiczyć po kilka godzin dziennie i planować międzynarodowe tournée. Ponownie koncertować zaczął w 1923 r., spotkał się z ciepłym przyjęciem w swojej ukochanej Ameryce i zarobił pieniądze, których bardzo potrzebował. Kontynuował także działalność dobroczynną, np. wpłacił 28,600 dolarów – jako największą pojedynczą wpłatę – na pomoc amerykańskim inwalidom wojennym. 

W wieku 76 lat Paderewski zagrał sam siebie w brytyjskim filmie "Sonata księżycowa". Można na nim zobaczyć próbkę jego legendarnej prezencji i wyjątkowego stylu gry na fortepianie, szczególnie podczas interpretacji "Poloneza Op. 53" Chopina, który odegrany został w tempie znacznie wolniejszym, niż ma to miejsce w przypadku współczesnych interpretacji, z zastosowaniem potężnego uderzenia w klawisze, charakterystycznego dla metody Leszetyckiego.

Jeśli chodzi o życie prywatne, kompozytor szczęśliwie ożenił się ponownie, z Heleną Paderewską, która przez dwie dekady opiekowała się jego niepełnosprawnym synem Alfredem i która również, niezależnie od męża, była filantropką – jako szefowa pierwszego Polskiego Czerwonego Krzyża.  Helena zmarła w 1934 r.

W mniej więcej tym samym czasie rozwój faszyzmu we Włoszech i nazizmu w Niemczech sprowadził Paderewskiego z powrotem na polityczną arenę. Jego szwajcarski dom stał się kuźnią politycznej myśli i miejscem dyskusji polskich polityków, którzy znaleźli się na emigracji, takich jak między innymi Władysław Sikorski. Gdy w 1939 r. niemiecka i sowiecka agresja po raz kolejny wymazały z mapy polskie państwo, Paderewski gotów był pomóc, jak tylko mógł. Przyjął więc propozycję Sikorskiego, by służyć w Radzie Narodowej, stanowiącej część polskiego rządu na uchodźstwie (najpierw we Francji, potem w Anglii). Zwrócił się także o pomoc do Ameryki. Przemawiał do Amerykanów bezpośrednio przez radio, najpopularniejsze ówcześnie medium, transmitowany przez ponad sto radiostacji w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Pod koniec 1940 r. znów przemierzył Atlantyk, by osobiście orędować za sprawą pomocy Europie i pokonania nazizmu.

W 1941 r. Paderewski odebrał wzruszający hołd za swoje zasługi artystyczne i humanitarne – amerykańskie miasta zorganizowały obchody 50. rocznicy jego pierwszej trasy koncertowej po Ameryce, ustanawiając Tydzień Paderewskiego, podczas którego na jego cześć zagranych zostało 6000 koncertów. W połowie 1941 r. Paderewski zachorował. Zmarł 29. czerwca w Nowym Jorku. Pogrzeb Paderewskiego w Katedrze św. Patryka zgromadził czteroipółtysięczny tłum wewnątrz i 35-tysięczny na zewnątrz kościoła. Prezydent Roosevelt wydał specjalny dekret zezwalający na pochówek kompozytora na Cmentarzu Narodowym w Arlington. Życzeniem artysty było jednak, aby być pochowanym w wolnej Polsce, kiedy tylko stanie się to możliwe. Życzenie to zostało spełnione w 1992 r., gdy szczątki Paderewskiego zostały przewiezione do Polski, a prochy złożone w krypcie w Katedrze św. Jana w Warszawie.

Utwory:

Spis kompozycji podany za Ośrodkiem Dokumentacji Muzyki Polskiej XIX i XX Wieku im. I. J. Paderewskiego:

Kompozycje opatrzone numerem opusowym:

  • Op. 1, Zwei Klavierstücke
    1. Praeludium à capriccio Es-dur
    2. Minuetto g-moll
    Pierwsze wydanie: Berlin [1886], Ed. Bote & G. Bock
    Suita Es-dur na fortepian [w rkp. op. 1]
    1. Preludium Es-dur
    2. Menuetto g-moll
    3. Romans As-dur
    4. Burlesque Es-dur
    Pierwsze wydanie: 2. Menuetto wydano za życia kompozytora jako op. 1 nr 2 (ze zmianami)
  • Op. 2, Trois morceaux pour piano
    1. Gavotte e-moll
    2. Mélodie C-dur
    3. Valse mélancolique A-dur
    Pierwsze wydanie: Varsovie [1881], Kruziński & Lewi
  • Op. 3, Stara Suita (na trzy głosy) na fortepian
    1. Preludio d-moll
    2. Intermezzo B-dur
    3. Aria F-dur
    4. Fuga d-moll

    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • Op. 4, Elegia b-moll na fortepian
    Pierwsze wydanie: Berlin [1882], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 5, Danses Polonaises pour le Piano
    1. Krakowiak E-dur
    2. Mazurek e-moll
    3. Krakowiak B-dur
    Pierwsze wydanie: Berlin [1882], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 6, Introduction et Toccata pour le Piano
    Pierwsze wydanie: Berlin [1884], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 7, Vier Lieder [do słów A. Asnyka]
    1. Rosentage sind verronnen / Gdy ostatnia róża zwiędła d-moll
    2. Treues Rösslein / Siwy koniu G-dur
    3. Birke und Mägdelein / Szumi w gaju brzezina F-dur
    4. Raubten mihr ihn, meinem Lieben / Chłopca mego mi zabrali g-moll
    Pierwsze wydanie: Berlin [1887-1888], Ed. Bote & G. Bock
    Konwalijka. Pieśń A-dur na głos i fortepian [pierwotnie miała być częścią op.7]
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • ​Op. 7 [b] Romans A-dur na skrzypce i fortepian
    Pierwsze wydanie: nie wydany za życia kompozytora
  • Op. 8, Chants du Voyageur pour le Piano
    1. Allegro agitato g-moll

    2.Andantino melancolico a-moll
    3. 
    Andantino grazioso e moderno H-dur
    4. Andantino mistico h-moll
    5. Allegro giocoso A-dur
    Pierwsze wydanie: Berlin [1882], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 9, Danses polonaises pour le Piano
    Zeszyt I:
    1. Krakowiak F-dur
    2. Mazurek a-moll
    3. Mazurek A-dur
    Zeszyt II:
    4. Mazurek B-dur
    5. Krakowiak A-dur
    6. Polonez H-dur

    Mazurek G-dur (nie wydany u B&B)
    Pierwsze wydanie: Berlin [1884], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 10, Album de Mai. Scènes romantiques pour Piano
    1. Au soir / Wieczorem A-dur
    2. Chant d'amour / Pieśń miłosna G-dur

    3. Scherzino B-dur
    4. Barkarola fis-moll
    5. Caprice-Valse As-dur

    Pierwsze wydanie: Berlin [1884], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 11, Variations et Fugue sur un thème original pour Piano
    Pierwsze wydanie: Berlin [1884-1885], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 12Album tatrzańskie na fortepian
    1. [Taniec zbójnicki] Allegro comodo [W murowanej piwnicy]
    2. Andantino grazioso [Dziewczyno kocham Cię]
    3. Maestoso non troppo Allegro / Vivace giocoso [Hej, idę w las]
    4. [Z motywów tatrzańskich] Allegro poco moderato
    Pierwsze wydanie: 1: Warszawa, Echo Muzyczne i Teatralne, 1883 nr 1 [dodatek nutowy]; 2: Warszawa, EMiT, 1884 nr 35 [dodatek nutowy]; 3: Warszawa, EMiT, 1884 nr 45 [dodatek nutowy]; 4: Warszawa, EMiT, 1884 nr 51 [dodatek nutowy]
  • Op. 12 [sic!], Tatra-Album. Tänze und Lieder des polnischen Volkes aus Zakopane für Pianoforte zu 4 Händen
    Zeszyt I:
    1. Allegro con brio [W murowanej piwnicy]
    2. Andantino molto espressivo [Dziewczyno kocham Cię]
    3. Allegro con moto [Za górami za lasami]
    Zeszyt II:
    4. Allegro maestoso / Vivace grazioso [Hej idę w las]
    5. Allegretto / Andantino
    6. Allegro ma non troppo

    Pierwsze wydanie: Berlin [1884], Ries & Erler
  • Op. 13, Sonata a-moll na skrzypce i fortepian
    Pierwsze wydanie: Berlin [1886], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 14, Humoresques de Concert
    I Cahier (à l'antique):
    1. Menuet G-dur
    2. Sarabande h-moll
    3. Caprice (genre Scarlatti) G-dur
    II Cahier (moderne):
    4. Burlesque F-dur
    5. Intermezzo polacco c-moll
    6. Krakowiak fantastyczny H-dur
    Pierwsze wydanie: Berlin [1887], Ed. Bote & G. Bock [I-II Cahier]
  • Op. 15, Dans le Désert. Tableau musical en forme d'une Toccata pour Piano
    Pierwsze wydanie: Berlin [1888], Ed. Bote & G. Bock
  • Op. 16, Miscellanea. Série de morceaux pour piano
    1. Légende As-dur
    2. Mélodie Ges-dur
    3. Thème varié i Finale A-dur
    4. Nocturne B-dur
    5. Légende Nr 2 A-dur
    6. Un moment musical As-dur
    7. Menuet A-dur
    Pierwsze wydanie: Berlin, Ed. Bote & G. Bock [każdy utwór oddzielnie]; 7: pierwotnie wydany przez „New York Herald" (27 XII 1891)
  • Op. 17, Koncert a-moll na fortepian i orkiestrę 
    Pierwsze wydanie: Berlin [1890], Ed. Bote & G. Bock 
  • Op. 18, Sechs Lieder [do słów A. Mickiewicza]
    1. Mir flossen Thränen / Polały się łzy gis-moll
    2. Ich geh'entlang / Piosnka dudarza As-dur
    3. Mein süsser Liebling / Moja pieszczotka B-dur
    4. Über dem Wasser / Nad wodą wielką a-moll
    5. Ach, die Qualen / Tylem wytrwał h-moll
    6.Könnte ich das Stirnband / Gdybym się zmienił G-dur
    Pierwsze wydanie: Berlin 1893, Ed. Bote & G. Bock 
  • Op. 19, Fantaisie Polonaise sur des thèmes originaux na fortepian i orkiestrę
    Pierwsze wydanie: Berlin [1895], Ed. Bote & G. Bock 
  • Op. 20, Manru. Lyrisches Drama in drei Aufzügen
    [W partyturze (w druku i rękopisie) brak numeru opus, jednak zwyczajowo, w wielu spisach kompozycji występuje jako op. 20]
    Pierwsze wydanie: Berlin [1901], Ed. Bote & G. Bock  
  • Op. 21, Sonate pour Piano es-moll 
    Pierwsze wydanie: Berlin [1906], Ed. Bote & G. Bock 
  • Op. 22, Douze Mélodies sur des Poésies de Catulle Mendès
    1. Dans la forêt E-dur
    2. Ton coeur est d'or pur G-dur
    3. Le ciel est très bas Fis-dur
    4. Naguère g-moll
    5. Un jeune pâtre a-moll
    6. Elle marche d'un pas distrait A-dur
    7. La nonne H-dur
    8. Viduité D-dur
    9. Lune froide e-moll
    10. Querelleuse As-dur
    11. L'amour fatal gis-moll
    12. L'ennemie f-moll
    Pierwsze wydanie: Paryż [ok. 1910], Heugel & Cie 
  • Op. 23, Variations et fugue sur un thème original es-moll na fortepian
    Pierwsze wydanie: Berlin [1906], Ed. Bote & G. Bock 
  • Op. 24, Symfonia h-moll
    [W druku brak numeru opus, jednak zwyczajowo, w wielu spisach kompozycji występuje jako op. 24]
    Pierwsze wydanie: Paryż cop. 1911, Heugel & Cie

Kompozycje bez numeracji opusowej:

  • Canzona. Pieśń bez słów G-dur na fortepian
    Pierwsze wydanie: Londyn 1907, E. Ashdown
  • Ćwiczenia na instrumenty dęte
    [na 10 Instrumentów: 2 flety, 2 oboje, 2 klarnety in B, 2 fagoty i 2 rogi in F]
    Pierwsze wydanie: nie wydane
  • Ćwiczenia kontrapunktyczne na chóry a cappella
    1. Kyrie d-moll na 2 głosy
    2. Kyrie g-moll na 2 głosy
    3. Kyrie F-dur na 3 głosy
    4. Kyrie a-moll na 3 głosy
    5. Kyrie F-dur na 4 głosy
    6. Et vitam venturi seculi a-moll na 4 głosy
    7. Ich will den Herrn Loben alle Zeit D-dur na 4 głosy
    8. Danket dem Herrn, denn er ist freundlich C-dur na 4 głosy
    Pierwsze wydanie: nie wydane
  • Dans la forêt. Pieśń a-moll na głos i fortepian
    Pierwsze wydanie: Londyn [1896], Willcocks & Co.
  • Dola. Pieśń na mezzo-sopran i fortepian
    Pierwsze wydanie: nie wydana
  • Hej, Orle Biały! Hymn bojowy… F-dur na chór męski i fortepian lub orkiestrę dętą (do słów Kompozytora)
    Pierwsze wydanie: Nowy York 1918, T. Wroński
  • Humoreska a-moll na 2 oboje i 2 fagoty
    Pierwsze wydanie: nie wydana
  • Impromptu F-dur na fortepian
    Pierwsze wydanie: Warszawa, "Echo Muzyczne" nr 11 z 1 VI 1879 [dodatek nutowy]
    Uwaga: Impromptu było pierwszym wydanym utworem Paderewskiego i uważane było za jego opus 1. W 1887 r. Paderewski wydał u Ed. Bote & G. Bocka w Berlinie Zwei Klavierstücke jako op. 1.
  • Intermezzi na fortepian
    1. Intermezzo (W błyskawiczną noc) g-moll
    2. Intermezzo c-moll
    Pierwsze wydanie: 1: Warszawa, "Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne" 1885 nr 77 [dodatek nutowy]; 2: Warszawa, "Echo Muzyczne Teatralne i Artystyczne" 1885 nr 89 [dodatek nutowy]
  • Kanony "Z uczniowskiej teki"
    Pierwsze wydanie: Warszawa, "Echo Muzyczne" 1882 nr 19 [dodatek nutowy]
  • Marsz pogrzebowy g-moll na temat Mazurka sielankowego i Kantaty uroczystej A. Kątskiego
    Pierwsze wydanie: nie wydany
  • Mazurek G-dur na fortepian
    Pierwsze wydanie: faksymile autografu w: "The Ladies' Home Journal", Filadelfia 1896 nr 4, s. 13.
  • Pieśń F-dur na skrzypce i fortepian
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
    Uwaga: Utwór widnieje w albumie dedykowanym J.I. Kraszewskiemu "w dzień Jego jubileuszu literackiego, D. 3 października 1879 roku, Instytut Muzyczny Warszawski".
  • Powódź a-moll na fortepian
    Pierwsze wydanie: faksymile autografu w: "Na pomoc: wydawnictwo zbiorowe na korzyść powodzian", jednodniówka, część muzyczna, Warszawa, lipiec 1884
  • Suita G-dur na orkiestrę smyczkową
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
    Uwaga: brak zakończenia cz. IV
  • Utwór / Miniatura Es-dur na fortepian
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • Uwertura Es-dur na orkiestrę
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • Walc F-dur na fortepian (Valse mignonne)
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • Wariacje I fuga F-dur na kwartet smyczkowy
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
  • Wypracowanie "na patent"
    Pierwsze wydanie: nie wydana za życia kompozytora
    Uwaga: zbiór ćwiczeń kontrapunktycznych napisanych jako zadanie egzaminacyjne, na zakończenie nauki w Instytucie Muzycznym Warszawskim

 

Autorka: Eve Sobolewski, tłum. Szymon Majcherowicz, styczeń 2017.

Obrazek użytkownika Culture.pl
Culture.pl
2006/07/19
Facebook Twitter Reddit Share

Ignacy Jan Paderewski

Dzieła

Ignacy Jan Paderewski

Multimedia

Ignacy Jan Paderewski

Artykuły

Ignacy Jan Paderewski

Wydarzenia

Brak podobnych artystów.