Maciej Tworek - Życie i twórczość | Artysta

Gdyby podsumować credo artystyczne Macieja Tworka, sprowadziłoby się do trzech prostych reguł: doceniać autorytet mistrzów, szukać prawdy przede wszystkim w dziele, szanować intuicję młodych

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Dyrygent Maciej Tworek, fot. Anna Kaczmarz / East News

Text positon (deprecated)

Center

Maciej Tworek często podkreśla, że miał w życiu szczęście do pedagogów. Wygląda na to, że do szkół też: Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia w jego rodzinnym Tarnobrzegu rozpoczęła działalność w 1974 roku – jakby specjalnie po to, by przyjąć w swe progi przyszłego dyrygenta i długoletniego współpracownika Krzysztofa Pendereckiego. Początki tarnobrzeskiej placówki były wyjątkowo skromne. Jej pierwszą siedzibą był budynek Młodzieżowego Domu Kultury, a zajęcia odbywały się w czterech maleńkich, wynajętych salach. Świeżo upieczeni absolwenci pionierskich roczników ruszyli po dalsze nauki do szkół średnich w Rzeszowie, Lublinie i Krakowie. Najzdolniejsi kontynuowali edukację w wyższych uczelniach muzycznych.

Po tarnobrzeskiej PSM, Tworek trafił do krakowskiej Akademii Muzycznej, gdzie dostał się pod opiekę pianisty Jana Hoffmana, który po przejściu na emeryturę postanowił kontynuować dotychczasową działalność pedagogiczną. Hoffman – przedwojenny uczeń Józefa Śliwińskiego i Wiktora Łabuńskiego, w 1945 roku jeden ze współtwórców Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie, przemianowanej w 1979 roku na Akademię, był nie tylko wybitnym nauczycielem oraz cenionym solistą i kameralistą: w swej bogatej karierze parał się też dyrygenturą i edytorstwem muzycznym.

Text

Zwrócił na mnie uwagę po pierwszym egzaminie z fortepianu. Miałem szczęście spotkać człowieka, który mnie przeraził, jeśli chodzi o swoją artystyczną kompletność. Był niezwykłym erudytą, wspaniałym człowiekiem, pedagogiem pierwszej wody. To była postać okresu przedwojennego: rygor, nastawienie na pracę, ale też kierował artystę w stronę jego własnej wrażliwości. Przez niego cały czas przepływała muzyka i dążenie do rozbudzenia wrażliwości u studenta.

Autor cytatu

– wspominał Maciej Tworek w rozmowie z Andrzejem Sułkiem na antenie radiowej Dwójki.

Po ukończeniu studiów w klasie Hoffmana Tworek podjął naukę chóralistyki na Wydziale Wychowania Muzycznego, potem zaś trafił pod skrzydła Józefa Radwana na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki. Radwan przez długie lata był związany z Bydgoszczą, wpierw jako współpracownik Stanisława Gałońskiego w Capelli Bydgostiensis, później jako asystent Zbigniewa Chwedczuka, wreszcie jako samodzielny dyrygent Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Pomorskiej. Do swej krakowskiej Alma Mater powrócił w 1972 roku, po studiach u Ilii Mussina i Kiriłła Kondraszyna. Zmarł w 2009 roku. Dziesięć lat później Tworek przywołał pamięć swojego mentora przed cyklem poświęconych mu koncertów w Filharmonii Krakowskiej:

Text

Od początku naszych spotkań [Radwan] dawał mi do zrozumienia, że ciężka praca to jeden z podstawowych elementów zawodu dyrygenta. Wnikliwość i uczciwość w studiowaniu utworów to podstawa i początek w dążeniu do najciekawszego, najbardziej intrygującego w tym zawodzie przeżycia. Był dla mnie niekwestionowanym autorytetem. Muzyk z piękną duszą i niezwykłym darem do odkrywania piękna w utworach w naturalny, jakby lekki sposób. (…) Profesor Radwan był dla mnie szczęśliwym darem od losu. Na początku mojej drogi dyrygenckiej nie mogłem trafić lepiej. Był przyjacielem.

Radwan wykazał się niezwykłym darem nie tylko do odkrywania piękna w utworach, ale i talentu u swoich podopiecznych. Maciej Tworek już w czasie studiów uczestniczył w kursach mistrzowskich Helmutha Rillinga, Rogera Norringtona i Kurta Masura. W 1998 roku otrzymał wyróżnienie na II Ogólnopolskim Konkursie Młodych Dyrygentów im. Witolda Lutosławskiego w Białymstoku. Cztery lata później dotarł do półfinałów The Maazel-Vilar Conductors’ Competition. Przez pewien czas był też asystentem Lorina Maazela. W roku 2003, wraz z Orkiestrą Kameralną Akademii Muzycznej w Krakowie, wziął udział w Festival junger Künstler w Bayreuth, corocznej imprezie towarzyszącej Festiwalowi Wagnerowskiemu, w której ramach odbywają się kursy mistrzowskie dla młodych muzyków, warsztaty reżyserii dźwięku oraz wykłady z dziedziny zarządzania kulturą. Adepci intensywnie studiują twórczość patrona festiwalu, uczestniczą w koncertach, pomagają też w organizacji przedsięwzięć na głównej scenie Festspielhaus.

W trwającej już blisko ćwierć wieku karierze dyrygenckiej Maciej Tworek współpracował między innymi z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, zespołem Sinfonia Varsovia, Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej, Orquesta Sinfonica Simon Bolívar de Venezuela, NDR Radiofilharmonie w Hanowerze, MDR Sinfonieorchester w Lipsku, Dresdner Philharmonie, Tonhalle Orchester Zürich, zespołami filharmonicznymi w Brnie, Ostrawie, Krakowie, Łodzi, Wrocławiu, Białymstoku i Rzeszowie. W latach 2005-2012 był dyrygentem i zastępcą dyrektora Cappelli Cracoviensis.

Najistotniejszy jak do tej pory przełom w życiu Tworka dokonał się jednak w roku 2002. Wtedy właśnie trzydziestoletni dyrygent rozpoczął współpracę z Krzysztofem Pendereckim.

Text

Pan Profesor na początku nie bardzo kojarzył moje nazwisko. Przychodziłem jako jeden z wielu i przygotowywałem mu chór albo orkiestrę do koncertów.

– przyznał Tworek w radiowej rozmowie z Sułkiem. W innej audycji Dwójki zwierzał się Pawłowi Siwkowi z towarzyszących mu wówczas obaw:

Text

Nie spodziewałem się, że nasza współpraca rozwinie się w przyjaźń i będzie trwała tak długo. Dlatego kolejne spotkania wydawały mi się jednorazowe, ale ta rzeczywistość się oswajała. Młodzi ludzie bali się często tego pierwszego spotkania, bali się jego groźnego spojrzenia, tymczasem dwa słowa, jego luz i otwartość, która była bardzo odczuwalna, łamały tę barierę bardzo szybko. Nagle wszyscy byli zauroczeni.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Krzysztof Penderecki i Maciej Tworek po koncercie w ramach Festiwalu Emanacje w Kościele św. Katarzyny z udziałem orkiestry Musik Akademie Westfalen, fot. Beata Zawrzel / REPORTER / East News

Obrazek

maciej_tworek_krzysztof_penderecki_fot_beata_zawrzel_reporter_2014_en_01140415_0002-s.jpg

Przez osiemnaście lat, aż do śmierci kompozytora, Tworek zdołał wejść z Pendereckim w bliską relację i poznać go także jako człowieka

Text

…o niezwykłym dowcipie, wiedzy, inteligencji. Człowieka o niezwykłej historii. Mogłem podczas podróży słuchać jego opowiadań o młodym życiu i późniejszych przygodach. (…) Był niezwykle stały w przyjaźni. Niezmienny: jeżeli obdarzył kogoś zaufaniem, była to wartość trwała.

"Penderecki. Concerto per Viola…", fot. DUX

Ta niezwykła współpraca wydała równie niezwykłe owoce, miedzy innymi nagranie wszystkich symfonii i koncertów instrumentalnych Pendereckiego z orkiestrą Sinfonia Iuventus. W 2018 roku, w ramach obchodów 85. rocznicy urodzin kompozytora, Tworek dyrygował II koncertem skrzypcowym "Metamorfozy" z Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin w Filharmonii Berlińskiej, z Anne Sophie Mutter jako solistką, z którą odbył później tournée po Chinach wraz z orkiestrą Sinfonia Varsovia. W roku 2019 poprowadził dwa koncerty z muzyką Pendereckiego w Korei: 1 września zadyrygował "Polskim Requiem", w 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej; w październiku – koreańską premierą "Pasji wg św. Łukasza" w ramach Seoul International Music Festival. W styczniu 2020 roku w Zurychu przedstawił z Orkiestrą Tonhalle jego VI Symfonię "Pieśni chińskie". Było to ostatnie wykonanie tego utworu w obecności twórcy.

Już po śmierci Pendereckiego, na 55. Festiwalu Wratislavia Cantans, Tworek poprowadził koncert złożony w całości z jego utworów. Kilka dni wcześniej, w ramach krakowskiego Sinfonietta Festival, zaprezentował między innymi porywającą interpretację "Serenady", o której Karolina Dąbek pisała na łamach "Ruchu Muzycznego": "Penderecki był mistrzem suspensu i Tworek doskonale to rozumie. Dyrygent wydobył z zespołu siłę i agresję (ostre współbrzmienia płoszyły ptaki z pobliskich drzew), wytrzymywał pełne napięcia pauzy, budował dynamiczne nawarstwienia tylko po to, by za chwilę je wyciszyć, stopniowo kumulował energię i nie pozwolił jej ulotnić się przedwcześnie". We wrześniu 2022 roku Tworek zadyrygował koncertem na 60. Bydgoskim Festiwalu Muzycznym, gdzie zabrzmiało monumentalne "Siedem bram Jerozolimy" – z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Pomorskiej, sopranistkami Iwoną Hossą i Karoliną Sikorą, Anną Lubańską (alt), Adamem Zdunikowskim (tenor) oraz Arturem Jandą (bas) w partiach solowych. W Teatrze Wielkim-Operze Narodowej, 23 listopada tego samego roku, poprowadził "Powiało na mnie morze snów. Pieśni zadumy i nostalgii" – cykl utworów na kanwie poezji Cypriana Norwida, poetów Młodej Polski, skamandrytów i Zbigniewa Herberta, z udziałem Iwony Hossy, Anny Bernackiej (mezzosopran) i barytona Mariusza Godlewskiego. Agnieszka Malatyńska-Stankiewicz z Radia Kraków pisała później, że "słuchając tego urodzinowego wykonania myślałam o artystach. O Iwonie Hossie, wspaniałej śpiewaczce, dla której Krzysztof Penderecki pisał niektóre utwory, wiedząc, że potrafi zaśpiewać wysoko, poza skalą. Myślałam też o Macieju Tworku, dyrygencie, którego Krzysztof Penderecki sobie wybrał i z którym pracował przez ostatnie swoje 20 lat. Dziś Maciej Tworek należy do najlepszych interpretatorów muzyki Krzysztofa Pendereckiego i to słychać za każdym razem".

Za każdym razem słychać też, że Tworek – obecny wykładowca i kierownik katedry chóralistyki krakowskiej Akademii Muzycznej – czerpie "młodość ze świata" podobnie jak Penderecki. Bez względu na to, czy wprowadza na estrady swoich adeptów, czy też sam tchnie młodzieńczą energię w wykonania muzyki polskiej, arcydzieł Beethovena i Mahlera, bądź wciąż niedocenianej w naszym kraju twórczości kompozytorów brytyjskich.

polska muzyka sakralna

polska muzyka symfoniczna

polska muzyka

muzyka współczesna