Badacz i krytyk architektury, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej udowadnia, że budynki i architekci, ich historia i przemiany, mogą być fascynującym tematem opowieści, także literackiej.
Grzegorz Piątek urodził się w 1980 roku w Warszawie. Wychował w blokach na Jelonkach, do szkoły podstawowej i średniej chodził na Woli. Oba szkolne budynki, w których się uczył, powstały w latach międzywojennych; podstawówka przy ul. Kasprzaka – to owoc samorządowej polityki Stefana Starzyńskiego, bohatera pierwszej książki Piątka. Pisarz wiele razy wspominał o tym w wywiadach, zwracając uwagę na często nieuświadamiane znaczenie młodzieńczych doświadczeń z architekturą.
W 2006 roku Grzegorz Piątek obronił dyplom na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, nie został jednak praktykującym architektem; jeszcze w czasie studiów, w 2005 roku rozpoczął współpracę z miesięcznikiem "Architektura-murator", w którym do 2011 roku był redaktorem oraz autorem krytycznych tekstów o nowych budynkach wznoszonych w Polsce, ale i ważnych zjawiskach z przeszłości. Jednocześnie zajął się tworzeniem koncepcji prezentacji i wydarzeń dotyczących architektury, np. w latach 2008–2009 był koordynatorem części architektonicznej polskiego sezonu kulturalnego w Wielkiej Brytanii "Polska!Year". Był kuratorem wielu wystaw, m.in. "Modernizacion/Modernitzacio" (Cuenca/Barcelona, 2010, z Jarosławem Trybusiem); "Góry dla Warszawy" (Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa, 2009), "Tranzyt" (Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa, 2010). W 2012 roku Piątek odpowiadał za program edukacyjno-kulturalny z okazji 125. urodzin Le Corbusiera w ramach cyklu wydarzeń pod wspólnym tytułem "Le CorbusYear", odbywających się w Warszawie, Katowicach, Tarnowie i Wrocławiu; jest także współautorem z Pawłem Jaworskim, Zofią Oslislo-Piekarską, Karolem Piekarskim i Klementyną Świeżewską sekcji wystawy głównej Muzeum Warszawy pt. "Dane warszawskie" (wystawa została otwarta w 2017 roku).
Grzegorz Piątek jest także współautorem największego jak do tej pory sukcesu Polski na Międzynarodowej Wystawie Architektury – La Biennale di Venezia (zwanej potocznie Biennale Architektury). W 2008 roku w polskim pawilonie w Wenecji pokazano wystawę pt. "Hotel Polonia. Budynków życie po życiu". Jej kuratorami byli Grzegorz Piątek i Jarosław Trybuś, a zaprezentowali oni tam prace artystów Nicolasa Grospierre’a i Kobasa Laksy. Wielkoformatowe, bardzo efektowne prace pokazywały znane polskie budynki (m.in. stołeczne lotnisko, Bibliotekę Uniwersytetu Warszawskiego, nowe wieżowce, apartamentowe osiedla) oraz wizje tego, czemu mogą te obiekty służyć w czasach, gdy przestaną być potrzebne w swojej pierwotnej funkcji (Bazylika w Licheniu mogłaby być aquaparkiem, eleganckie osiedle – wysypiskiem śmieci, szklany biurowiec – kolumbarium). "W polskim pawilonie jury szczególnie doceniło kombinację bystrości umysłu (humoru), technologii i inteligencji, które podnoszą kwestię cyklu życia budynków wewnątrz współczesnych miast, szczególnie w krajach gorzej rozwiniętych ekonomicznie. Oscylując między sztuka a manifestem architektury, pawilon w wieloraki sposób zainspirował wyobraźnię jury” – stwierdzili jurorzy 11. Międzynarodowej Wystawy Architektury w Wenecji, przyznając w 2008 roku główną nagrodę Biennale, Złotego Lwa właśnie tej prezentacji.
W 2011 roku Agnieszka Rasmus-Zgorzelska, Aleksandra Stępnikowska, Jarosław Trybuś i Grzegorz Piątek założyli Fundację Centrum Architektury, której celem była popularyzacja wiedzy o architekturze XX i XXI wieku; głównym polem działania fundacji stało się wydawanie książek, ale także organizacja wystaw, wykładów, spacerów architektonicznych itp. To Centrum Architektury wydało (nierzadko po raz pierwszy po polsku) pisma Le Corbusiera, Rema Koolhaasa, Adolfa Loosa, Jane Jacobs, a także wiele innych książek znacząco poszerzających wiedzę o architekturze. Wydawnictwo działa nadal, ale Grzegorz Piątek odszedł z niego w 2017 roku, chcąc skoncentrować się na własnym pisaniu.
Jeszcze jako członek zespołu Centrum Architektury Piątek był redaktorem wydanego w 2012 roku tomu poświęconego architektom odpowiedzialnym m.in. za gmach stołecznego Dworca Centralnego, "ARPS. Architektura Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymianiaka", był także współautorem dwóch z serii wydawanych przez Centrum Architektury przewodników po warszawskich dzielnicach, "SAS. Ilustrowany atlas architektury Saskiej Kępy" (z Jarosławem Trybusiem) i "MUR. Ilustrowany atlas architektury Muranowa" (z Beatą Chomątowską i Katarzyną Uchowicz). W 2012 roku nakładem Wydawnictwa 40000 Malarzy ukazał się zbiór rozmów, jakie z Grzegorzem Piątkiem i Jarosławem Trybusiem przeprowadził architekt Marcin Kwietowicz. Tom pt. "Lukier i Mięso. Wokół Architektury w Polsce po 1989 roku" dotyczy przemian, jakie zaszły w polskiej urbanistyce, architekturze, przestrzeni po transformacji ustrojowej.
W 2016 roku ukazała się pierwsza autorska książka Piątka, "Sanator: kariera Stefana Starzyńskiego" (Wydawnictwo W.A.B.). Biografia urzędującego w latach 1934–1939 prezydenta Warszawy miała na celu odbrązowienie owianej legendą postaci, z rzetelnym, opartym na świadectwach i archiwaliach spojrzeniem tak na jego polityczną karierę, jak niewątpliwe zasługi dla miasta. Książka okazała się sukcesem – choć mogło się wydawać ryzykowne opisywanie tego polityka nie tylko z najbardziej heroicznej strony, pozbawiona patosu biografia tej ważnej dla dziejów Warszawy osobistości okazała się cenna i potrzebna. "Sanator" otrzymał Nagrodę Literacką m.st. Warszawy za rok 2016 w kategorii "Edycja warszawska", a także nominacje w konkursach Nagroda im. Jana Długosza oraz Książka Historyczna Roku.
W 2020 roku także nakładem wydawnictwa W.A.B. ukazał się tom "Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949"; trafił do finału Nagrody Literackiej "Nike", zdobył Nagrodę Literacką m.st. Warszawy za rok 2020 w kategorii "Edycja warszawska" oraz Nagrodę Historyczną m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego. To poruszająca opowieść o pierwszych powojennych latach stolicy, o kształtowaniu na nowo urbanistycznego i architektonicznego oblicza miasta, o mających na to wpływ ludziach, ale i mieszkańcach, których rola w dźwiganiu Warszawy z ruin była wtedy tak samo ważna. Książka, choć oparta na sumiennej kwerendzie i niezliczonej ilości archiwaliów, jest jednocześnie opowieścią niezwykle literacką, pełną emocji, angażującą; daje czytelnikowi nie tylko wiedzę historyczną, ale pomaga wyobrazić sobie klimat, nastrój tamtych czasów, uczucia towarzyszące tak urzędnikom, jak architektom czy zwykłym mieszkańcom. "Najlepsze miasto świata" jest chyba pierwszą polską książką pokazującą, że architektura może być ekscytującym, porywającym tematem literackim.
W kolejnej swojej książce, tym razem poświęconej prominentnemu architektowi XX wieku, Bohdanowi Pniewskiemu biografii "Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy" (Teatr Wielki Opera Narodowa, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2021) Piątek podąża drogą, którą wyznaczył sobie zarówno "Sanatorem", jak tomem o odbudowie Warszawy. Bazując na faktach i swojej wiedzy historyka architektury, tworzy portret twórcy najważniejszych siedzib władzy, urzędów czy luksusowych domów i kamienic, nie poprzestając na opisie architektonicznych niuansów. Piątek rekonstruuje postać autora budynków Sejmu, ministerstw i sądów, opisując także jego charakter i osobowość, poglądy i metody działania, sposoby kontaktów z władzą, klientami, otoczeniem. Tworzy więc portret emocjonujący, bo wypełniony życiem, inaczej niż ma to miejsce w biografiach skoncentrowanych tylko na budowlanym dorobku. Ta książka zdobyła nominację do Górnośląskiej Nagrody Literackiej "Juliusz" za rok 2021.
Wrażenie współuczestnictwa w niezwykłym przedsięwzięciu, jakim była najważniejsza inwestycja międzywojennej Polski, czyli budowa miasta Gdynia dał Grzegorz Piątek czytelnikom w wydanej w 2022 roku książce "Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939" (Wydawnictwo W.A.B.). I tu mamy do czynienia z pozornie obrazoburczym zamachem na mit – w końcu perła przedwojennego modernizmu, miasto do dziś uznawane za najlepsze miejsce do życia, jest ikoną i legendą. Piątek nie zaprzecza wyjątkowości tego projektu, wartości wielu ze zrealizowanych tu pomysłów, jednak nie ukrywa drugiego, mniej znanego i ciemniejszego oblicza budowy Gdyni, najdroższego miasta w Polsce lat 30., które swoją sławą ściągało tysiące poszukujących dla siebie lepszego losu ludzi, a im oferowało najwyżej życie w slumsach, z daleka od śródmieścia wypełnianego białymi gmachami w stylu streamline. Gdynia była wielkim projektem władz II Rzeczpospolitej, który od zarania wykorzystywano propagandowo i którego stworzony już wtedy mit jest do dziś bardzo żywy. "Gdynia obiecana" pokazuje mechanizmy jego budowania, ale jednocześnie opowiada nadal przecież fascynującą historię przemiany rybackiej wioski w portowe modernistyczne miasto.
Grzegorz Piątek ma na swoim koncie także przekłady i tłumaczenia książek autorów na różne sposoby odnoszących się do przestrzeni zurbanizowanych i architektury. W 2019 roku przetłumaczył "Cztery ściany i dach. Złożona natura prostej profesji" holenderskiego architekta i teoretyka Reiniera de Graafa (wyd. Instytut Architektury, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki). Rok później ukazało się opracowanie wspomnień jednego z ważniejszych architektów połowy XX wieku w Polsce, żyjącego przez wiele lat w USA Jerzego Sołtana pt. "On i ja. O architekturze i Le Corbusierze" (wyd. Fundacja Centrum Architektury). Piątek przełożył także m.in. zbiór esejów Paula B. Preciado "Pornotopia. »Playboy«, architektura i biopolityka w czasach zimnej wojny" (wyd. Fundacja Bęc Zmiana) czy Andrzeja Piotrowskiego "Architektura myślenia" (wyd. Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki).
Choć głównym narzędziem działania Grzegorza Piątka jest słowo pisane, w 2013 roku podjął on także próbę uzyskania sprawczości na innym polu: przez kilka miesięcy pełnił obowiązki naczelnika w Wydziale Estetyki Przestrzeni Publicznej w Urzędzie m.st. Warszawy. Choć nie rozwinął kariery urzędniczej, nie zerwał związków ze stołecznym ratuszem – zasiada w jury konkursu o Nagrodę Architektoniczną Prezydenta m.st. Warszawy oraz w Zespole Nazewnictwa Miejskiego w Urzędzie m.st. Warszawy.
