Aleksandra Liput - Życie i twórczość | Artysta

Artystka wizualna, kuratorka, współtwórczyni duetu Dzidy. Zajmuje się przede wszystkim ceramiką i tkaniną, tworzy obiekty i instalacje. Urodziła się w roku 1989 w Krośnie, mieszka i pracuje w Warszawie.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Aleksandra Liput, fot. Grzegorz Podsiadlik

Text positon (deprecated)

Center

Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Papieskim im. Jana Pawła II w Krakowie, a także malarstwo na krakowskiej ASP, by ostatecznie przenieść się akademię warszawską, gdzie obroniła dyplom w roku 2017 w pracowni Andrzeja Rysińskiego. Z uczelnią pozostała związana po dyplomie – dziś pracuje na warszawskiej ASP jako asystentka w Pracowni Rysunku na Wydziale Malarstwa.

We wczesnych, studenckich pracach, posługiwała się przede wszystkim malarstwem, by z czasem rozszerzyć wachlarz mediów i skierować się głównie ku ceramice. Jako malarka znalazła się w finale konkursu "Nowy Obraz / Nowe Spojrzenie" w 2016 roku, a jej dyplom wyróżniony został w konkursie warszawskiej akademii Coming Out (dziś funkcjonującym pod nazwą OutComing).

Na dyplomowy projekt zatytułowany za utopijną wyspą z "Piotrusia Pana" (oraz ranczem Micheala Jacksona) "Neverland" składały się obrazy malowane przede wszystkim temperą oraz obiekt zrealizowany w pracowni tkaniny eksperymentalnej. Na płótnach powracają zdeformowane i pokawałkowane postaci dzieci-lalek, towarzyszy im mackowaty obiekt z czarnego pluszu. Liput cofała się tu do dzieciństwa, ale nie popadając w nostalgię, a skupiając się na towarzyszącym dorastaniu lęku, tym obliczu wybujałej dziecięcej fantazji, które rodzi koszmary senne.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Aleksandra Liput, “Morowe Powietrze”, 2022, instalacja, porcelana, ceramika, metal, ziemia, fot. meta_strong_fiction

Obrazek

8-aleksandra-liput.jpg

Kolejny projekt artystki, również przede wszystkim malarski, uzupełniony o pluszowe rzeźby, stanowił w pewnym stopniu kontynuację dyplomu. W "#Behappyalways" Liput skoncentrowała się bowiem na lękach i traumach doświadczanych w okresie nastoletnim, a przede wszystkim na narzucanych już w okresie dojrzewania normatywnych wzorcach męskości i kobiecości. Zwłaszcza maczystowskie wizje męskości są tu przerysowane i sparodiowane, męskie figurki stają się karykaturalne w swoim prężeniu muskułów i eksponowaniu przyrodzenia.

Splatają się w nich różnego rodzaju piktogramowe znaki – od tych rodem ze sztuki paleolitycznej, po dopełniające je internetowe emotikony, stanowiące, jak mówiła artystka: "uniwersalny kod znany wszystkim użytkownikom smartfonów, rozpowszechniony wśród współczesnych ludzi równie silnie, jak symbole płodności i dobrobytu w czasach prehistorycznych". Proste piktogramy połączone zostają z "dziewczyńskimi" dekoracjami w formie plastikowych "kryształków" o kształcie serduszek czy kwiatków, kontrastującymi z ekspresyjną malarską konwencją bliską pracom Stacha Szumskiego i Jakuba Glińskiego, czerpiącym z estetyki amatorskich graffiti. Obrazy Liput są jednak bardziej "poukładane" niż psychodeliczne wizje Szumskiego i swobodne kompozycje Glińskiego, malarka jakby kataloguje poszczególne formy, kompozycje są zamknięte, rytmiczne, płaszczyznowe.

Od 2019 roku w pracach Liput coraz wyraźniej manifestuje się zainteresowanie duchowością, wątkami magicznymi, dawnymi wierzeniami, mitami i opowieściami. Jednocześnie miejsce malarstwa zajmuje coraz częściej wykorzystywana przez artystkę ceramika, nierzadko wplatana w większe scenograficzne instalacje w połączeniu z innymi materiałami – od kwiatów i gałęzi po silikonowy żwirek dla kotów. Nie przypadkiem Liput stała się w 2023 roku jedną z kilku bohaterek wystawy "Powrót do ceramiki" w krakowskim MOCAK-u.

Odwrót od postoświeceniowego racjonalizmu i poszukiwanie oparcia w naturze, rekonstruowanych lub imaginowanych dawnych wierzeniach, fascynacja tym, co nadprzyrodzone, magiczne, baśniowe i psychodeliczne wpisują się w próby ponownego "zaczarowania" świata widoczne w ostatnich latach w sztuce właściwie wszystkich kontynentów, w Europie Środkowej szczególnie intensywnie eksplorowane na scenie czeskiej przez artystki i artystów takich jak Nela Britaňáková, Veronika Čechmánková czy Anna Slama i Marek Delong.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Aleksandra Liput, “Totemy DIY”, 2019, instalacja, materiały tekstylne, łańcuchy, kryształ górski, plastik, fot. Bartosz Górka

Obrazek

19-aleksandra-liput.jpg

Pierwsza praca zwiastująca nowy kierunek artystycznych poszukiwań Liput to "Totemy DIY", obiekty w kształcie węża, serca, dłoni i łapacza snów. "Kluczowy temat tej instalacji to zjawisko dziedziczenia traum, którego skutki są mocno wyczuwalne w naszym społeczeństwie", mówiła twórczyni w rozmowie z Kają Werbanowską. Motyw łapacza snów powrócił w kolejnym projekcie Liput – "Astral Insects Catchers". Jak mówiła artystka:

Text

"Zaczęłam się zastanawiać, jak doszło do tego, że amulet, stanowiący istotną część wierzeń Indian z Ameryki Północnej, stał się popularnym elementem wystroju wnętrz, czymś w rodzaju etno dodatku instant. Pomyślałam, że koszmarne sny, przed którymi amulet pierwotnie miał chronić, nie są jedynym zagrożeniem czyhającym dziś na człowieka. Chciałam stworzyć talizmany będące współczesną interpretacją dreamcatchera ze znalezionych przedmiotów, łańcuchów i szytych form".

W tym projekcie po raz pierwszy Liput sięgnęła też po ceramikę. Podobnie jak Agnieszka Brzeżańska, przecierająca szlak pod "renesans" tego medium wśród młodszych pokoleń polskich artystek, Liput tworzy w ceramice formy na pograniczu rzeźby i obiektów użytkowych – różnego rodzaju naczyń, waz, mis. Innym razem rzeźbiarskie instalacje z użyciem ceramiki zdają się sugerować nie do końca jasne przeznaczenie rytualne. W kolejnych po "Astral Insects Catchers" projektach artystka odchodzi bowiem od eksplorowania motywów związanych z określoną kulturą, uciekając przy tym od ryzyka zawłaszczenia kulturowego. Miejsce łapaczy snów zajmują więc abstrakcyjno-organiczne formy przypominające amulety i totemy, celowo bezczasowe, mogące przywoływać równie dobrze skojarzenia z kulturami przedchrześcijańskimi, co z wizjami postantropocentrycznej przyszłości.

Po koncepcję retrotopii autorstwa Zygmunta Baumana, oznaczającą zwrot od utopijnych wyobrażeń przyszłości ku wizji przeszłości jako raju utraconego, artystka sięgnęła wprost w projekcie "Dzisiaj za oknem drzewa wyglądały jak żywe istoty na księżycu", zrealizowanym w Galerii Labirynt w Lublinie w roku 2022. Wystawa o tytule zaczerpniętym z wiersza "Drżąca firanka" Allena Ginsberga przekształcała wnętrze galerii w staromiejskiej XV-wiecznej kamienicy w scenografię wypełnioną śladami pozostawionymi przez nieokreślone, tajemnicze plemię. Składały się na nią rachityczne szałasy z okorowanych gałęzi lipy (wybranej ze względu na jej ochronno-leczniczą symbolikę w wielu kulturach), na wierzchołki których natknięte zostały kolczaste formy ceramiczne, przypominjące totemy lub groty strzał; zawieszone na ścianach i stojące ceramiczne amulety o formach wywołujących heraldyczne skojarzenia; rzeźba leśnego duszka otoczona kręgiem z suszonych kwiatów; oraz miękkie rzeźby-kokony z wełny i jedwabiu.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

“Dzisiaj za oknem drzewa wyglądały jak żywe istoty na księżycu” 2021-22, instalacja, lipowe patyki, ceramika, metal, fot. Kuba Mozolewski

Obrazek

4-aleksandra-liput.jpg

O ile lubelska wystawa prezentowała raczej uwodzącą niż niepokojącą wizję nieantropocentrycznego świata, "Morowe powietrze" zrealizowane kilka miesięcy później w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, w przestrzeni dawnej pałacowej kaplicy, odwoływało się do uczuć towarzyszących kryzysom takim jak pandemia – owocujących wzmożonym zainteresowaniem magicznymi rytuałami, a z drugiej rodzącymi potrzebę poszukiwania kozłów ofiarnych. W kaplicznej przestrzeni zalanej złowieszczym czerwonym światłem artystka umieściła obiekty z ceramiki w formie szczęki z podwójnym szeregiem zębów czy podwójnego serca, odnosząc się do opisywanych m.in. przez Łukasza Kozaka w "Upiorze" sposobów rozpoznawania tytułowych upiorów w dawnych wierzeniach. Jak pisała kuratorka wystawy Weronika Elertowska: "prace z jednej strony nawiązują do zwiastunów świadczących o nadciągającym morowym powietrzu, z drugiej natomiast wykorzystują symbole, które służyły do przeciwdziałania pojawieniu się plagi i przepędzeniu upiora". Do tych ostatnich należą wykute ze stalowej blachy kwiaty ruty, rośliny wykorzystywanej jako antidotum na liczne dolegliwości.

Lęk, podstawowy temat Liput od czasu jej dyplomu, nadal odgrywa tu pierwsze skrzypce, tyle że już w innym wydaniu. Zamiast strachów i traum związanych z dorastaniem, artystka z czasem zaczęła zwracać się w stronę lęków bardziej uniwersalnych, czasem osadzonych w konkretnych wydarzeniach, jak pandemia, innym razem związanych z niedookreślonym poczuciem nadchodzącej katastrofy i kruchości cywilizacji.

Od 2018 roku Liput współtworzy również z Michaliną Sablik duet kuratorski Dzidy. Działa on bez afiliacji z określoną instytucją – część dotychczasowych projektów Liput i Sablik stanowiły wystawy zrealizowane we współpracy z galeriami, jak miejska Galeria Promocyjna w Warszawie i niezależna Jak Zapomnieć w Krakowie, część zaś projekty w specyficznych niegaleryjnych przestrzeniach – w ogródku domu na warszawskim Mokotowie czy opuszczonym budynku dawnej restauracji Ambasador przy Alejach Ujazdowskich.

Aleksandra Liput – prace [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Wybrane wystawy indywidualne:

2022 – "Dzisiaj za oknem drzewa wyglądały jak żywe istoty na księżycu", Galeria Labirynt, Lublin
2022 – "Morowe Powietrze", Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
2020 – "Astral Data Transmission", Galeria Baszta, Kraków
2019 – "Astral Insects Catchers", Spectra Art Space, Warszawa
2018 – "#Behappyalways", Aleje Ujazdowskie , Warszawa
2017 – "Neverland", Galeria Bardzo Biała, Warszawa
2016 – "Piasek w Sercu", Galeria Bardzo Biała, Warszawa

Wybrane wystawy grupowe:

2023 – "Powrót do ceramiki", MOCAK, Kraków
2022 – "Niepokój przychodzi o zmierzchu", Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
"Interior", Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach
2021 – "Zachodzące słońce ma tutaj kolor niebieski", Jak Zapomnieć, Kraków,
"Les Danses Nocturnes", Spread Museum, Entrevaux, Francja,
"Salon Odnowy Magicznej", Widna, Kraków
"Czysty Kryształ", Galeria Promocyjna, Warszawa,
2020 – "Skutki pandemii: sny", Serce Człowieka, Warszawa,
2019 – "Trzy Plagi", Galeria Labirynt, Lublin
"Czym się zajmujesz?", Salon Akademii, Warszawa
2017 – "Coming Out. Najlepsze dyplomy ASP w Warszawie", Reduta Banku Polskiego, Warszawa
2016 – "Krew-werk", Fundacja Galerii Foksal, Warszawa
"No Budget Show", Fundacja Stefana Gierowskiego, Warszawa