„Nasza rewolucja” – reż. Piotr Domalewski | film

„Nasza rewolucja” – reż. Piotr Domalewski

Prywatne losy Gajki i Jacka Kuroniów stają się tutaj filtrem dla wielkiej historii. Choć film Domalewskiego czasem niebezpiecznie upodabnia się do szkolnej czytanki, jest obrazem głęboko poruszającym.

Wystarczy kilkanaście pierwszych sekund, pierwsze ujęcie kręcone z ukrycia nerwową kamerą, abyśmy rozpoznali świat, do którego wprowadza nas Piotr Domalewski. Końcówka lat 70., w całej Polsce narastają robotnicze strajki, a esbecy śledzą każdego, kto może stać się zagrożeniem dla władzy. Od 1976 działa już Komitet Obrony Robotników, na którego czele stoi on – Jacek Kuroń (Arkadiusz Jakubik), niepozorny trybun kopcący papierochy i nawołujący, by nie eskalować przemocy. Przy nim stoi ona – Gajka (Magdalena Popławska), jego żona i całe jego życie. Razem jeżdżą na procesy strajkujących robotników, wspólnie walczą o prawa pracownicze. Przez ich mieszkanie przetaczają się dziesiątki ludzi szukających pomocy. I choć oboje chcieliby w końcu rzucić to wszystko, z jakiegoś powodu wciąż tego nie robią.

Video embed

„Nasza rewolucja” | Oficjalny zwiastun filmu

Domalewski rozpościera historię Kuroniów pomiędzy melodramatem o ludziach próbujących doskoczyć do szlachetnego wyobrażenia, jakie noszą nawzajem na swój temat, a rekonstrukcją wycinka z dziejów PRL-owskiej opozycji.

Zwłaszcza na tym drugim polu reżyser podejmuje duże ryzyko. Rekonstrukcje strajków i głośnych wydarzeń znanych z podręczników historii niebezpiecznie upodabniają Naszą rewolucję do szkolnego bryku. Na szczęście dzięki talentowi reżysera i jego aktorów z czasem filmowe pomniki ożywają, stają się ludźmi z krwi i kości. Ustawienie Kuronia w centrum opowieści z pewnością w tym pomaga. Niewysoki, łysiejący facet w charakterystycznej jeansowej koszuli, z papierosem w ustach, z ochrypłym głosem przechodzącym w dudnienie – Jacek Kuroń nie miał w sobie nic pomnikowego. Był za to ideowcem wyczulonym na nierówności i zdolnym pociągać za sobą tłumy. Taki też jest w filmie – to nie jest koturnowy bohater, ale człowiek, dla którego heroiczna rola napisana przez historię i współpracowników jest raczej obciążeniem i dziejową koniecznością aniżeli wyborem.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Magdalena Popławska w filmie „Nasza rewolucja” w reżyserii Piotra Domalewskiego, 2026, fot. Anna Włoch/Next Film

Obrazek

NASZA-REWOLUCJA-fot-Anna-Wloch-5.jpg

Opowiadając o działalności KOR-u i Solidarności Domalewski stara się unikać koturnowości i martyrologicznego tonu. Nie zawsze się to udaje – drugoplanowe postaci działaczy opozycyjnych są tu wyidealizowane i pozbawione życia, a dialogowe kwestie o potrzebie walki z komuną i wyciągania ręki do ludu pracującego szeleszczą papierem. Ale nawet one raz po raz ożywają – zwłaszcza wtedy, gdy wypowiada je Arkadiusz Jakubik, mistrzowsko kamuflujący ich żenującą podniosłość dzięki swojskości i humorowi.

Jakubik jest bijącym sercem tego obrazu. Aktor, w którego tętnicach zamiast krwi płynie empatia, tłoczy ją w żyły każdego filmu, w którym występuje. Podobnie jest z Naszą rewolucją, w której Jakubik buduje swoją kreację na dwóch planach jednocześnie. Tworzy portret kruchego herosa, który wprawdzie odważnie stawia czoła reżimowi, ale nie może żyć bez swojej Gajki. Jednocześnie, niejako na marginesie tamtego aktorskiego zadania, Jakubik dokonuje aktu mimikry: z sekwencji na sekwencję coraz bardziej upodabnia się do swojego bohatera. Gdy w jednej ze scen słyszymy znajomy, bulgoczący głos Jacka Kuronia, a chwilę później na więziennych schodach go widzimy, przez głowę przebiega myśl, że ktoś „wkluczował” – jak to mówią spece od efektów specjalnych – dokumentalne ujęcia w fabularną materię. Jakubik pokazuje tu magię aktorstwa. Staje się Kuroniem do tego stopnia, że wierzymy w każde jego słowo, spojrzenie czy łzę.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Magdalena Popławska i Arkadiusz Jakubik w filmie „Nasza rewolucja” w reżyserii Piotra Domalewskiego, 2026, fot. Anna Włoch/Next Film

Obrazek

NASZA-REWOLUCJA-fot-Anna-Wloch-4-scaled.jpg

W Naszej rewolucji rzemieślnicza sprawność buduje ekranową prawdę. Nie tylko w przypadku Jakubika czy partnerującej mu Magdalenie Popławskiej jako niezłomnej i pięknej Gajce. Prawdę tworzy scenografia, kostiumy, sposób filmowania i narracyjny styl.

Domalewski we współpracy z operatorem, Michałem Sobocińskim (autorem znakomitych, zaskakujących zdjęć) funduje nam pełne zanurzenie w rzeczywistości PRL: świat zapyziałych mieszkanek i ulic pełnych polonezów i ubeckich szpicli, fabryk pachnących zjełczałym smarem i szpitali ze zmurszałymi murami i płytkami trzymającymi się ścian na słowo honoru. Oglądając Naszą rewolucję, nie ma się jednak wrażenia wizyty w skansenie – w historycznej rekonstrukcji przygotowanej na potrzeby filmu, jesteśmy w przestrzeni pulsującej życiem. I choć raz czy dwa na ekranie można przyuważyć zbyt nowoczesne okna czy klamki, nie psują one wrażenia zanurzenia w rzeczywistości PRL.

Nie oznacza to, że Nasza rewolucja pozbawiona jest mankamentów. Najważniejsze dotyczą scenariusza i jego dramaturgii. O ile bowiem pierwsza połowa filmu wciąga nas w rytm opowieści o miłości i polityce, mniej więcej w połowie opowieści zapada się dramaturgicznie i na długie minuty grzęźnie w powtórzeniach. Na szczęście ostatni akt, dociążony potężnym ładunkiem emocji, na nowo angażuje, ale dramaturgiczna wyrwa w połowie drugiego aktu jest więcej niż widoczna.

„Nasza rewolucja” w reżyserii Piotra Domalewskiego [galeria]

Styl wyświetlania galerii

Wyświetl slajder (domyślny)

Zastrzeżenia budzić może także scenariuszowa wizja świata, w której świat poczciwych i dobrych opozycjonistów zderza się z rzeczywistością okrutnych niewolników systemu. Nie dość, że między filmowym małżeństwem Kuroniów nie dochodzi do ani jednego konfliktu, to także ich towarzysze styropianowej niewoli zdają się nieco przypudrowani i zbyt idealni. A jeśli dodamy do tego przerysowane aktorstwo kilku epizodystów (jedna z milicjantek albo kierowca z SB), otrzymujemy czarno-białą rzeczywistość, którą aż chciałoby się przybrudzić i zaburzyć.

Wszystko to jednak nieistotne. Na koniec zostają bowiem łzy i wzruszenie. Czysta emocja ludzkich spojrzeń, łamiących się głosów. Domalewski się ich nie boi. Jest jednym z niewielu polskich reżyserów, którzy potrafią wzruszać widza. Pamiętając o rzemiośle, stylu i artystycznej wizji, jednocześnie kręci swojej filmy sercem. Nasza rewolucja i jej zapłakani widzowie są najlepszym dowodem sprawności, z jaką reżyser Ministrantów zaprasza nas do tych emocjonalnych rozmów o miłości, tęsknocie, a nawet polityce.

„Nasza rewolucja”. Reż. Piotr Domalewski. Zdjęcia: Michał Sobociński. Scenografia: Anna Pabisiak. Kostiumy: Dorota Roqueplo. Montaż: Agnieszka Glińska. Występują: Arkadiusz Jakubik, Magdalena Popławska, Jacek Koman, Jakub Jakubik, Krzysztof Zarzecki, Andrzej Andrzejewski.