"Cicha ziemia", reż. Aga Woszczyńska

Debiutancki film Agi Woszczyńskiej to opowieść o egoizmie Zachodu i cywilizacyjnym kryzysie, który wydarza się za naszym oknem. "Cicha ziemia" to obraz równie intrygujący, co manieryczny, wiele obiecujący, ale rozczarowujący niekonsekwencją i intelektualnym banałem.

Są po trzydziestce. Piękni, młodzi i zamożni. Anna i Adam właśnie rozpoczynają wymarzone wakacje na Sardynii. Ale idealny urlop szybko okazuje się iluzją – okienne rolety trzeszczą, wentylator nie działa, automatyczna brama raz działa, raz nie, a na domiar złego w przydomowym basenie coś się zepsuło. Trzeba poczekać, aż ktoś go naprawi. Kiedy podczas usuwania basenowej usterki zginie młody afrykański imigrant, wakacyjny wyjazd młodych małżonków zmieni się w dziwaczną psychodramę.

Video embed

Cicha ziemia (2021) zwiastun PL, w kinach od 26 sierpnia

Tak oto zaczyna się "Cicha ziemia", którą Aga Woszczyńska debiutuje w pełnym metrażu, a która przywołuje skojarzenia z dziełami mistrzów współczesnego art-house'u: "Happy Endu" Michaela Hanekego o Europejczykach zamykających oczy na uchodźczy dramat i "Turysty" Rubena Östlunda, wybitnej opowieści o małżeństwie, dla którego zimowy urlop staje się pretekstem do przewartościowania całego życia. Film Woszczyńskiej jawi się jako próba skojarzenia ze sobą obu tych dzieł: z jednej strony w "Cichej ziemi" wybrzmiewa krytyka współczesnego mieszczaństwa, z drugiej zaś strony Woszczyńską bardziej od socjologicznych diagnoz zdaje się interesować małżeństwo jej bohaterów – niewypowiedziane wyrzuty, wygasłe uczucia, wzajemna fascynacja i jednoczesna niechęć dwojga ludzi. Próbując połączyć socjologiczne diagnozy w duchu Hanekego i Houellebecqa z psychologiczno-etnograficzną obserwacją à l Östlund, młoda reżyserka przegrywa. Jej film okazuje się bardzo powierzchowny w opisie współczesnej Europy. Cóż z tego, że Woszczyńska w kolejnych scenach pokazuje, jak obojętni jesteśmy – jako mieszkańcy wygodnego Zachodu – wobec niedoli afrykańskich migrantów, że wkłada w usta bohaterów rasistowskie uwagi i pozwala im komentować sytuację ekonomicznego i ekologicznego kryzysu, skoro w swoich diagnozach w najlepszym wypadku zatrzymuje się na poziomie gazetowych nagłówków.

"Cicha ziemia" w reżyserii Agi Woszczyńskiej [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Ale tym, co w "Cichej ziemi" boli szczególnie, jest obojętność, jaką czujemy wobec filmowych bohaterów. Obojętność zamierzona przez twórców – Anna i Adam, aryjscy, zamożni i wyniośli nie dają się lubić. Bywają opryskliwi, na innych patrzą z poczuciem wyższości, a i sami okazują się bardzo nieciekawi jako filmowe postaci. Woszczyńska niewiele robi, żeby ich nam przybliżyć, pozwolić zrozumieć i dotknąć. Pokazuje ich jako bezrefleksyjnych egoistów, których nie sposób bronić. Reżyserki oni nie interesują, są marionetkami w spektaklu na temat uśpionych sumień i zbiorowych win Zachodu.

Także ciemnoskóry Rahim, w "Cichej ziemi" okazuje się jedynie żywym rekwizytem, niczym czechowowska strzelba pojawia się po to, by wypełnić swoją dramaturgiczną powinność, a nie jako pełnokrwista postać. W opowieści o wyzysku i obojętności takie potraktowanie bohatera wydaje się co najmniej ryzykownym zabiegiem.

Psychologiczne niedociągnięcia i socjologiczne oczywistości u Woszczyńskiej ubrane zostają w wyrafinowany kostium. "Cicha ziemia" to film minimalistyczny, opowiadany w powolnych, znakomicie skomponowanych ujęciach Bartosza Świniarskiego i manierycznych dialogach. I choć reżyserka wpuszcza do tej opowieści elementy humoru (dowcipna scena przesłuchania), jej film tonie w artystowskim przepychu.

"Cicha ziemia" rozczarowuje. Na nic się zdają świetni aktorzy (choćby Jean-Marc Barr czy Marcello Romolo, niezapomniany ksiądz-prostaczek z "Młodego papieża"), kapitalne scenerie i wyrafinowane zdjęcia, skoro ta "Cicha ziemia" jest nie tylko cicha, lecz także martwa, pozbawiona emocji, prawdy i autentycznego gniewu, którym pulsują filmy Hanekego i Östlunda, a który tutaj na chwilę rozsadziłby ten ładny, hermetyczny świat .

"Cicha ziemia". Reżyseria: Aga Woszczyńska. Scenariusz: Aga Woszczyńska, Piotr Litwin. Zdjęcia: Bartosz Świniarski. Montaż: Jarosław Kamiński. Występują: Agnieszka Żulewska, Dobromir Dymecki, Jean Marc-Barr, Marcello Romolo. Premiera 26 sierpnia 2022.