Jesienią 2024 roku przypada 200. rocznica wyjazdu Adama Mickiewicza z kraju (6 listopada 1824). Poeta skazany przez sąd Imperium Rosyjskiego na karę osiedlenia w Rosji, już nigdy nie wrócił do ojczyzny. Jednak konsekwencje wyroku okazały się początkiem nowego rozdziału w życiu Mickiewicza, a także globalnej historii jego oddziaływania.
By upamiętnić tę datę i rolę Poety w historii polskiej i światowej kultury, Instytut Adama Mickiewicza przygotował specjalny projekt online pt. "WPŁYW. Adam Mickiewicz i poezja, która działa". Składa się na niego 16 artykułów, połączonych w spójną opowieść, mapującą międzynarodowy wpływ twórczości i działalności Mickiewicza.
Artykuły przybliżają najciekawsze przypadki oddziaływania Mickiewicza poza Polską: na twórców i narody dawnej Rzeczypospolitej (Ukraińców, Białorusinów, Litwinów, Żydów), a także w miejscach odległych od Polski o tysiące kilometrów (na Kaukazie, w Chinach, w Brazylii czy na Krymie).
Autor projektu, Mikołaj Gliński, rozważa w jaki sposób Mickiewiczowskie "Dziady" współgrały z antycarskimi wierszami Tarasa Szewczenki, jak "Pan Tadeusz" przyczynił się do odrodzenia nowoczesnej literatury litewskiej, a inne utwory Mickiewicza ukształtowały poczucie patriotyzmu poetów białoruskich. Pokazuje, że "Do matki Polki" czytane było w Brazylii przez pryzmat doświadczenia niewolnictwa, i wyjaśnia znaczenie "Sonetów krymskich" dla poetek i poetów związanych z ukraińskim półwyspem. Przybliża wreszcie rolę Mickiewicza w Rosji – jako pioniera "tekstu petersburskiego" w literaturze rosyjskiej oraz imperiologa stawiającego wyjątkowo aktualne polityczne diagnozy dotyczące rosyjskiego Imperium.
Historie te ujawniają głęboki i rozległy, choć szerzej nieznany wpływ Mickiewicza na światową literaturę, pokazując, jak zagraniczni autorzy i czytelnicy odczytywali dzieła polskiego poety, czerpiąc z jego myśli inspirację dla własnej twórczości oraz nowych formuł oporu w walce o kulturowe wartości i narodowe samostanowienie.
"WPŁYW" pokazuje, że cele i wartości, o które poeta walczył przez całe życie, znajdują się w samym centrum współczesności, a walka o nie toczy się na naszych oczach także w XXI wieku. Nie tylko w postaci oporu wobec kolejnych zaborczych wojen Federacji Rosyjskiej, lecz także w formie sprzeciwu wobec innych antywolnościowych ruchów i kolonialnej opresji.
Twórczość Mickiewicza i historia recepcji jego dzieł na świecie pozwalają lepiej uświadomić sobie długie trwanie i korzenie wielu dzisiejszych problemów i zmagań kulturalnych i socjologicznych. To wciąż aktualny klucz do wyzwań, przed którymi stoi współczesny świat, pozwalający nam też lepiej zobaczyć samego wieszcza i głęboki sens jego twórczości.
