Michał Sita: Mity stopione z rzeczywistością międzyludzkich relacji [WYWIAD]

michal_sita.jpg, default, Michał Sita, fot. dzięki uprzejmości artysty

Rozmowa z Michałem Sitą, fotografem badającym, jak kształtowane są historyczne narracje i narodowe mity. Na przykładzie widowiskowego spektaklu w Murowanej Goślinie opowiada o skonfliktowanych wizjach historii kraju, sposobach konstruowania polskości, a także o roli społeczności w budowaniu nie tylko narodowej tożsamości.

Mateusz Demski: Skąd ci się wzięło zainteresowanie rekonstrukcjami historycznymi?

Michał Sita: Wzięło się stąd, że w pewnym momencie, patrząc na prace, które realizowałem przez ostatnich piętnaście lat, zrozumiałem, że zajmuję się społecznym użytkowaniem historii. Olśniło mnie, że istnieje wspólny mianownik albo coś, co jestem w stanie zidentyfikować jako interesujący mnie w świecie temat. Ponad dziesięć lat temu pracowałem nad archiwum zdjęć zoologicznych z dwudziestolecia międzywojennego pochodzących z Muzeum Przyrodniczego w Poznaniu. Są to obrazy wypchanych zwierząt, kości i czaszek, zdobyczy z podróży afrykańskich. Autorem był Wiesław Rakowski, ówczesny kustosz muzeum. Zastanawiało mnie, jak zmieniły się standardy badań zjawisk przyrodniczych i świata zwierząt; gdzie leży granica między fetyszem i dążeniem do wiedzy. Te historyczne poszukiwania skonfrontowaliśmy z perspektywami współczesnych przyrodników.

Kilka lat później z moją żoną Anią pracowaliśmy w Wietnamie nad projektem dotyczącym partyzanckich tuneli, które powstały w czasie, gdy amerykańskie bombardowania zmieniły prowincję Củ Chi w zgliszcza. W trakcie wojny zostały rozbudowane do rozmiarów podziemnego miasta. W następnych dekadach zaproszono m.in. polskich architektów, którym powierzono zadanie wzmocnienia tuneli, by te mogły się stać pomnikiem zwycięstwa, a w późniejszym okresie – atrakcją turystyczną. Nikt jednak nie wiedział, gdzie te tunele się znajdują – włącznie z wojskowymi. Architekci starali się zachować autentyczność tego miejsca, ale jednocześnie musieli bazować na sieci mitów i wyobrażeń. Nas interesował sposób, w jaki konstruujemy przeszłość; jakie praktyki wobec niej podejmujemy.

Michał Sita – prace z serii "Historia Polski" [galeria]

Styl wyświetlania galerii

wyświetl slajdy

Wróciłeś do Polski z gotowym tematem. Rekonstrukcje historyczne, odgrywane w kostiumach z epoki, zdobywają w ostatnich latach wielką popularność.

Szukałem takich miejsc, odwiedziłem ich dziesiątki. Trafiłem na przykład do miasta Krośniewice, gdzie lokalna społeczność zamyka ulice i wystawia show, w którym każdy przebiera się za daną postać i odgrywa moment odbicia stacji kolejowej z rąk pruskich w czasie powstania wielkopolskiego. Jeździłem na rekonstrukcje bitew organizowane przez Lasy Państwowe i wydarzenia fundowane z programu Niepodległa. Byłem świadkiem momentu, w którym narodowa, konserwatywna wizja przeszłości zaczyna przesączać się do codzienności. Parę lat wcześniej chodziliśmy na jarmarki kupować lokalne pierogi, aż tu nagle zostały wyparte czymś nowym, czyli historią narodową. Następował niesamowity zwrot. Kapitalnie opisał to Marcin Napiórkowski w książce Turbopatriotyzm.

Napiórkowski pisze: „historyczne analogie w pełni wyjaśniają teraźniejszość. Mówią nam, jak należy w niej działać, kto jest wrogiem, a kto przyjacielem, jaka jest nasza natura i powołanie. Skoro przeszłość w pełni wyjaśnia dzień dzisiejszy, dostarczając gotową instrukcję obsługi rzeczywistości, po co mamy się męczyć z wymyślaniem czegoś nowego? Wystarczy powtarzać historię, odtworzyć bohaterskie czyny przodków”.

Pomyślałem, że możemy analizować to, co mówi minister Gliński, i jak zmienia się Muzeum II Wojny Światowej. Ale mnie ciekawiło, jak to wygląda od strony tych pierogów. Od strony codzienności, w której nowy rodzaj estetyki i praktyk powoli zastępuje inne. Zacząłem się też zastanawiać, czy rzeczywiście zbliżamy się do retrotopii otoczeni Rejtanem, Janem i Pawłem II i całą plejadą bohaterów narodowych. Czy to wtapia się w naszą tkankę? Znalazłem miejsce, które było idealnym, laboratoryjnym terenem do tego, żeby to sprawdzić.

Jak trafiłeś na widowiska w Murowanej Goślinie?

Przypadkiem, jak to zwykle bywa, znalazłem się na próbie do widowiska Orzeł i krzyż. Spotkałem się tam z niesamowitą otwartością, ale też z kompletnie odrealnioną sytuacją. Zobaczyłem wielką, trawiastą scenę w otulinie Puszczy Zielonki. Był przepiękny majowy dzień, rodziny z dzieciakami, piknikowa atmosfera. W tle odbywała się kolejna próba sceny rozbiorów – panią, która grała alegorię Polski, szarpał Rosjanin i Prusak. Pomyślałem, że to jest to miejsce.

Kiedy narodziła się ta inicjatywa?

Tomasz Łęcki, burmistrz Murowanej Gośliny, ponad dwadzieścia lat temu pojechał do Francji, a dokładnie do parku rozrywki Puy du Fou. Odbywa się tam ogromne widowisko historyczne pod nazwą La Cinéscénie, które przyciąga ponad dwa miliony turystów rocznie. Jego cel i założenie to przepisać historię Francji w taki sposób, aby tożsamość francuska nie była ściśle związana z laickością, kategorią formatywną w porewolucyjnej historii kraju, lecz by fundamentalną pozycję ponownie zajęła w niej wiara katolicka. Organizatorzy chcieli włączyć do oficjalnej historiografii pewien epizod, jakim było powstanie Wandejczyków w obronie katolickich tradycji i jego pacyfikacja przez reżim rewolucyjny. Philippe de Villiers, konserwatysta, który zainicjował to wydarzenie, stworzył show, które ma ma być alternatywą dla mainstreamowej tożsamości narodowej Francuzów.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Michał Sita, z serii „Historia Polski vol. 2”, fot. dzięki uprzejmości artysty

Obrazek

12_michal_sita_historia_polski_vol._2.jpg

W przypadku Murowanej Gośliny chciano przenieść ten model na grunt Polski.

Dla inicjatorów z jednej strony było ważne, by myśleć o budowaniu przeszłości narodu w oparciu o wartości katolickie. Z drugiej strony wyobraź sobie park rozrywki oparty na wartościach narodowych wielkości Energylandii w Zatorze. Zwróćmy uwagę, że Murowana Goślina to miasteczko, gdzie mieszka dziesięć tysięcy ludzi. Nagle otwiera się przed nim nowa ścieżka rozwoju, również ekonomicznego. To jak upiec dwie pieczenie na jednym ogniu – można stworzyć miejsce, które na równi z Muzeum Historii Polski ma szansę stać się centralnym elementem polityki historycznej i które, jednocześnie, może służyć społeczności.

Pierwsze widowiska były realizowane z udziałem miejscowego domu kultury, później powstało stowarzyszenie, które oddzieliło się od gminnej infrastruktury. Na początku pomagali wszyscy: rolnicy, harcerze, przedsiębiorcy, członkowie grup kościelnych. Z czasem zaczęli dołączać najróżniejsi ludzie, którzy widzieli w tym po prostu rozrywkę i sposób na spędzenie wakacji z dziećmi. Widowisko rozrastało się konsekwentnie. Początkowo było wystawiane raz w roku, później osiem, a w porywach nawet szesnaście razy. Ostatecznie wydarzenie miało rozrosnąć się w park rozrywki.

Skąd organizatorzy biorą pieniądze na tak wielkie wydarzenie?

Głównym źródłem są wpływy ze sprzedaży biletów, choć ponadmilionowy budżet wspierają także spółki Skarbu Państwa. Od dwóch lat istnieje specjalna instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury, która służy tylko temu, żeby wystawiać to widowisko. Za poprzedniej władzy plany były ambitniejsze. Zakładano powstanie infrastruktury parku rozrywki. Te plany zostały zredukowane, ale mimo to widowisko jest nadal realizowane przy niemałym wsparciu obecnej władzy. Inicjatywa wolontariacka i samorządowa przerodziła się w NGO, który udało się sformalizować i ustabilizować dzięki pieniądzom publicznym.

Budżet jest spory, bo też ambicje i skala wydają się ogromne. Opowiedz trochę, jak wygląda widowisko Orzeł i krzyż, co tam można zobaczyć.

Widowisko trwa półtorej godziny, wystawia je około trzystu aktorów-wolontariuszy, którzy robią to pro bono. Każdy odgrywa kilka ról – wbiegasz na scenę, przebierasz się, wykonujesz parę prostych gestów, wracasz na zaplecze, zmieniasz strój i dołączasz do kolejnej sceny. Kanwą dla całej opowieści jest malarstwo Matejki, Malczewskiego, Kossaka czy Grottgera. Dwa tysiące osób z wielkiej trybuny ogląda przestrzenne, plenerowe widowisko z najróżniejszymi atrakcjami. Efekty pirotechniczne, pojazdy z dwudziestolecia międzywojennego, które przejeżdżają przez scenę, pędzące konie i woltyżerka, mapping na wodzie. Niesamowite wrażenie robią światła, pozwalające zwrócić uwagę na detale i rozświetlające oddalony o pięćset metrów od sceny las, który też staje się scenografią. Cała dolina zmienia się w odrealnioną przestrzeń, w której realizuje się trochę rytualny, a trochę mityczny obraz przeszłości polskiej. Ogromną rolę odgrywa muzyka i grany z playbacku tubalny głos narratora. W tamtym roku widowisko zobaczyło dwadzieścia tysięcy osób.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Michał Sita, z serii „Historia Polski vol. 2”, fot. dzięki uprzejmości artysty

Obrazek

09_michal_sita_historia_polski_vol._2.jpg

Czyli robi wrażenie.

Z założenia ma robić. Elementem strukturalnym całej opowieści jest to, żeby zostawiła cię ona w bezdechu. Żebyś był oszołomiony i ogłupiały liczbą zdarzeń, żeby cię to przygniotło, a przede wszystkim wciągnęło. Masz stopić się z tą rzeczywistością – niezależnie, czy jesteś na scenie, czy na widowni.

Gdzie zaczyna się i na czym kończy się tytułowa historia polski?

Widowisko rozpoczyna się, oczywiście, od opowieści o Lechu, Czechu, Rusie i chrztu Polski. Dalej przedstawia zabójstwo biskupa Stanisława przez Bolesława Śmiałego, które opowiedziane jest w sposób, który sugeruje, że Śmiały zabijając biskupa, podniósł rękę na wiarę, przez co Polska stacza się w dwieście lat bezkrólewia. Morały, które płyną z tych krótkich epizodów, są oczywiste i bardzo jasne. Dalej są rozbiory, Krzyżacy, obrona Jasnej Góry, odsiecz wiedeńska, czyli postawienie się w opozycji wobec islamu, tak samo jak stawiamy się w opozycji wobec Rosjan w Bitwie Warszawskiej. Kończymy Janem Pawłem II. Są więc to momenty, w których wiara splata się z historią militarną, co jest podstawowe dla polskiej mitologii narodowej zakorzenionej w romantyzmie – pisała o tym chociażby Maria Janion. Łatwo byłoby wskazać na to, czego nie ma w tej historii. To inicjatywa mająca konstruować tożsamość narodowo-katolicką poprzez opowiedzenie przeszłości Polski w uproszczony sposób.

Drugim elementem widowiska są sceny przedstawiające polskość niezależną od czasu, która była od zawsze i na zawsze pozostanie, dopóki będziemy Polakami. To jest coś, co wplata się w opowieść historyczną, zaburza linearność czasu, bo próbuje pokazać nam polski lud i kulturę w ich esencji. To stereotypowe reprezentacje, które wszyscy rozpoznamy. Ja na przykład byłem księdzem świecącym koszyczki wielkanocne.

Sam brałeś udział w tych rekonstrukcjach.

Oj tak, wiele razy. Mordowałem biskupa Stanisława. To znaczy nie ja, zamordował go osobiście Bolesław Śmiały, ale byłem jednym z jego rycerzy, którzy krzyczeli: „Kijów złupie. Hurra!”. Brałem też udział w chrzcie Polski jako jeden z neokatechumenów Mieszka I. Byłem carskim żołnierzem, który aresztował Rejtana po tym, jak ten wykonał swój gest niezgody na rozbiory. Byłem też wymiennie więźniem i strażnikiem w Auschwitz. Nie jest więc tak, jak w innych rekonstrukcjach historycznych, że jesteś zafiksowany na odgrywaniu jednej roli i kompletowaniu stroju z każdym detalem. Zapisujesz się, zostajesz wolontariuszem i dostajesz SMS-a z listą ról. Pierwsza próba wygląda kapitalnie. Odgrywamy całość i nie masz pojęcia, co robić. Stajesz się rycerzem, powstańcem i konfrontujesz się z mityczną historią Polski.

A jak to jest zagrać więźnia Auschwitz?

To jest moment, w którym afirmatywna i wesoła konwencja zabawy zderza się z limitem, z pewnym ograniczeniem tego modelu opowiadania o przeszłości. Z przemocą, która jest niemożliwa do przełknięcia. Ostatecznie celem widowiska jest jednak to, żebyśmy sami poczuli się lepiej z własną przeszłością, dlatego też całość, włącznie z wątkiem Auschwitz, zostaje podporządkowana naszemu dobremu samopoczuciu. To było coś, co nie pozwalało mi przejść suchą stopą przez te sceny. Nie będąc aktorem, nie będąc przygotowanym do rozdzielenia rzeczywistości scenicznej od tego, co się dzieje dookoła, nie masz narzędzi emocjonalnych do tego, żeby sobie z tym poradzić.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Michał Sita, z serii „Historia Polski vol. 2”, fot. dzięki uprzejmości artysty

Obrazek

11_michal_sita_historia_polski_vol._2.jpg

Dokumentując projekt, zebrałeś wypowiedzi uczestników i osób, które pomagały ci w projekcie. Jedna z nich mówi: „co innego mieć pasiak na sobie, gdy wchodzi w kontakt ze skórą, a co innego obcować z nim z daleka, gdy jest elementem wystawy muzealnej […]. Zaciera się ta drobna granica między pasiakiem przypisanym do historii i nazwiska konkretnego człowieka, a tym, który staje się tylko rekwizytem”.

Akurat w tej scenie więźniowie przechodzą tuż przed trybuną dla publiczności. Bardzo blisko. Kilka metrów. Inne sceny dzieją się nawet czterdzieści metrów dalej, tak że nic nie widać. Stroje mogą tam być bardzo szkicowe. Natomiast pasiaki muszą wyglądać. Były próby zrobienia ich z prześcieradła, z pościeli, z krepy nawet. Pewnego dnia ktoś wpadł na pomysł, by zadzwonić do Muzeum i Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Okazuje się, że pasiaki rzeczywiście zaczęły przyjeżdżać z Oświęcimia. Są wypożyczane do udziału w widowisku. To jedyny element garderoby, który ma jakikolwiek związek z realiami historycznymi. Cała reszta to rekwizyty teatralne. Złote suknie wyszywane plastikowymi cekinami. Miecze wycięte z pianki lub z drewna. Nagle pojawia się coś takiego, czego status jest niejasny.

Czyli te pasiaki są prawdziwe?

Bardzo mi zależało, żeby to wyjaśnić, bo dla aktorów też nie było to jednoznaczne. Udało mi się fortelem dostać do Muzeum i porozmawiać z wypożyczającymi je osobami. To nie są historyczne pasiaki, w których chodzili więźniowie – te są bowiem traktowane inaczej. Przyjeżdżające do Murowanej Gośliny stroje są rekwizytami szytymi współcześnie; wypożycza się je na potrzeby wystaw muzealnych i produkcji filmowych, za darmo, po weryfikacji przez Muzeum celów, do których zostaną użyte. Mogą się pojawić w nastawionej na zysk produkcji Netfliksa albo takiej, która sprzyja budowie narodowej mitologii.

Ciekawi mnie jeszcze, kim są ludzie, którzy biorą udział w tym wydarzeniu. Lokalsi, a może ludzie z całej Polski? Po co to robią? Czują, że to coś ważnego?

Baza jest, oczywiście, z Murowanej Gośliny i okolic. Ksiądz z lokalnej parafii, nauczycielka, całe rodziny. To oni stanowią większość uczestników. Ale są też ludzie zewsząd, bo samo widowisko jest wybitnie atrakcyjne. Uczestniczysz w społeczności, która jest inkluzywna, wesoła i fajna.

W próbie odpowiedzi na to pytanie jest zawarte ryzyko, że zaczniemy egzotyzować, opowiadając o tym, że jest to grupa, która niesie sztandar narodowo-katolicko rozumianej polskości. Właśnie nie. To jest najciekawsze i najfajniejsze zarazem. Dla niektórych z nich wiara jest rzeczywiście istotna, ale dla innych absolutnie nie. Głosują na przeróżne frakcje. Są tacy, którzy brali udział w czarnych protestach. Natomiast robienie czegoś razem w małej miejscowości sprawia, że nagle wytwarza się sieć zależności, która jest niewyobrażalnie sprawcza. Kiedy Rosja napadła na Ukrainę, te same sieci kontaktów służyły do tego, żeby organizować zbiórki, transporty z ludźmi z granicy i noclegi.

Możesz oczywiście też nie być lokalnym aktywistą, a jeździć tam po rozrywkę i zajęcia dla dzieciaków na lato. Albo fascynować się historią i wtopić się w którąś z tych postaci. Albo być aktorem, który zdobywa pierwsze szlify sceniczne. Albo uczyć się woltyżerki. Tych możliwości jest mnóstwo. To trochę jak dom kultury, tylko na sterydach. Dlatego bardzo szybko wyleczyłem się z myślenia o tym, że zacznę pytać ludzi o ich poglądy, na przykład o to, jak rozumieją zabójstwo biskupa Stanisława przez Bolesława Śmiałego. Bo to się staje elementem drugoplanowym. Albo powietrzem, którym wszyscy oddychamy.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Michał Sita, „Chrzest Polski”, z serii „Historia Polski vol. 1”, fot. dzięki uprzejmości artysty

Obrazek

01_chrzest_polski_michal_sita_historia_polski_vol._1.jpg

Co masz na myśli?

Dam ci przykład. Jest mężczyzna, który bierze udział w rekonstrukcjach z dwiema córeczkami. Jedna z nich od lat gra myszkę, która zjada króla Popiela. Cudowna scena, dzieciaki z uszami i ogonami doganiają Popiela, szczelnie go przykrywają, a gdy się rozpierzchną, Popiela już nie ma. Ta dziewczynka grała w tej roli od lat, ale zdążyła już dorosnąć. Powinna raczej zacząć grać w scenie powstania wielkopolskiego. Nie wiem, czy wiesz, co mam na myśli, ale ta legenda, powstanie i inne elementy polskiej historii zaczynają stapiać się z twoją osobistą pamięcią. Zyskują aktualność, której nie da się zanegować. Elementy opowieści narodowej zaczynają służyć do odmierzania indywidualnego czasu – tak jak dla mnie takimi wydarzeniami był moment w zeszłym roku, gdy mój syn nauczył się jeździć na rowerze, i jakim będzie pewnie chwila, gdy pójdzie do szkoły. W Murowanej Goślinie czymś podobnym może być transformacja z myszki w powstańca. Narracja historyczna, mity polskości stają się dla ludzi oczywiste, bo są umocowane w konkretnych relacjach i doświadczeniach, scalają się z rzeczywistością międzyludzkich interakcji. I trudno z nimi w tej sytuacji dyskutować.

Mówisz, że trudno jest z tym wszystkim dyskutować uczestnikom. Bardziej może rozchodzi się o to, czy my, jako Polacy, możemy wejść tu w jakąkolwiek polemikę.

A teraz zadałeś pytanie artyście! (śmiech) Różnica w tych dwóch pozycjach, które zajmuję, polega na tym, że z jednej strony staram się odpowiedzieć na pytania dotyczące mechanizmów reprodukcji pewnych wartości i idei dotyczących przeszłości albo naszego osadzenia w czasie. To są badania naukowe. A zupełnie osobną sprawą jest kilka moich prowokacyjnych działań w obszarze sztuk wizualnych, fotografii, które posłużyły raczej do tego, żeby sformułować podobne do twoich pytania. I wystawa w Łodzi, i książka, którą wydaliśmy wspólnie z Łukaszem Rusznicą w Archiwum Słońca, służą nie temu, żeby wyjaśnić, co dzieje się w Murowanej Goślinie, lecz żeby zwrócić uwagę na takie elementy tej sytuacji, które wymykają się kategoryzacji i stereotypom.

Może jest tak, że w Murowanej Goślinie przeszłość rzeczywiście zaczyna nas stawiać w sytuacji, z której nie mamy ucieczki. Może rzeczywiście, czy tego chcemy, czy nie, będziemy reprodukowali te same wartości? A może nie? Może jest tutaj przestrzeń na subwersję? Wizualna opowieść, którą proponuję, nie ma udzielić odpowiedzi na te pytania, ale je zadać. Zwrócić uwagę na pewien element praktyk społecznych, które dzieją się teraz w Polsce, i pomyśleć, czy Matejko rzeczywiście wyczerpał próbę rozpracowania sensu dziejów.

Twoje zdjęcia nie ukazują jednak skali i rozmachu tych rekonstrukcji.

Bo one są zrobione z innej perspektywy. Nie ma na nich w ogóle opisu produktu, który tam powstaje. Zacząłem od reporterskiej perspektywy. Obserwowałem próby do widowiska i to się działo przez kilka pierwszych lat. Projekt nazwałem Zeszytem ćwiczeń z historii Polski. Przyjeżdżałem na wiosenne próby i obserwowałem ludzi, którzy w codziennych ciuchach, w pięknej letniej pogodzie ćwiczą zadania choreograficzne. Zauważyłem, że jeżeli punktem odniesienia dla całej konstrukcji widowiska jest malarstwo historyczne, to aktorzy na scenie wcielają się po prostu w te obrazy. To zderzenie patosu matejkowskiej wizji historii Polski z historią Polski realizowaną dziś, tu i teraz, w klapkach, było uderzające.

Michał Sita, z serii „Historia Polski vol. 2”, fot. dzięki uprzejmości artysty

A potem zaczynasz wchodzić z aparatem w tłum.

Aparat fotograficzny nosiłem na szyi, wykonywał jedno zdjęcie na sekundę w czasie, kiedy grałem w widowisku. Organizatorzy i inni aktorzy wiedzieli o tym, aparat nie był ukryty. Jednak mimo to nosiłem coś, co można uznać za bodycam – jak policjanci, którzy kontrolują dzięki niemu sytuację lub zbierają materiał, którego później użyją przeciw tobie. Będąc uczestnikiem, jednym z trybików tej całej widowiskowej machiny, przejąłem nad nią kontrolę. To ja tworzyłem archiwum, które stanie się reprezentacją widowiska. Z drugiej strony automatyczne zdjęcia bardzo bezpośrednio wiążą się z doświadczeniami aktorów i zapisują perspektywę, którą tylko oni mają. Wiedziałem, że zdjęcia będą komentarzem do sposobu, w jaki dziś w Murowanej Goślinie celebrujemy historię, ale z czasem zacząłem zauważać w nich też inne właściwości. Może dają jakiś wgląd w to, jak staramy się nawiązać łączność z przeszłością? A może dotykają samego sedna mitów, pokazują, jaki był prawdziwy sens chrztu Polski, są jego dokumentalnym zapisem, przynajmniej w tym odczytaniu historii?

Czy wydarzenia w Murowanej Goślinie to Polska w pigułce?

Być może te przekolorowane sposoby budowania relacji z przeszłością mamy zakodowane i nic nie jesteśmy w stanie z tym nic zrobić, a widowisko goślińskie jest tylko nowym medium, w którym realizuje się romantyczny model tożsamościowy. Ale mi się wydaje, że jest inaczej. Popularność podobnych rekonstrukcji pokazuje, że znaleźliśmy się w nowej rzeczywistości. Wobec takich sytuacji trudno jest zachować dystans i prowadzić dyskusję na argumenty, która wskaże, że to tylko opowieść, sterowana odgórnie historia podobna do tej, jaką serwują nam podręczniki szkolne, rocznicowe celebracje i wystawy muzealne. Tutaj Matejko i stworzone przez niego postaci nie są już jedynie częścią oficjalnej wykładni – stają się raczej częścią codziennych doświadczeń, wtapiają się w relacje i osobiste wspomnienia.

Michał Sita – absolwent fotografii i antropologii, bada zagadnienia związane z pamięcią społeczną i rolą, jaką fotografia odgrywa w posługiwaniu się przeszłością we współczesnej Polsce. Opublikował wiele książek, jest autorem tekstów o fotografii i kuratorem interdyscyplinarnej analizy międzywojennej fotografii przyrodniczej Wiesława Rakowskiego, a także wielu innych wystaw i festiwali książek fotograficznych.

Język Polish

historia polski

historia

historia i społeczeństwo

polskość

fotografia współczesna