Miód
Miód w Skansenie Archeologicznym Karpacka Troja, Oddział Muzeum Podkarpackie w Krośnie, fot: Waldemar Sosnowski / AG
Po pierwsze – zawieź miód. W Polsce produkuje się go wiele rodzajów (po więcej informacji – patrz nasz ARTYKUŁ o miodach z certyfikatem unijnym ). W niemal każdym sklepie do kupienia są miody spadziowe i gryczane. W Polsce nadal jest wiele lasów, stąd popularność miodów ze spadzi liściastej bądź iglastej. Miody z tej ostatniej są wytwarzane przeważnie ze spadzi pochodzącej z jodły pospolitej, z dodatkiem świerku lub sosny. Mają aromat żywicy i łagodny, słodki smak. Pyszne są również miody gryczane o aromacie kwiatów gryki i wyrazistym smaku. Oba smakują wyśmienicie choćby na kromce dobrego chleba z masłem. A może miód rzepakowy? Jest bardzo słodki i ma silny zapach przypominający kwitnący rzepak. Bardzo szybko się krystalizuje – już kilka dni po miodobraniu. Przed zakupem należy tylko się upewnić, że faktycznie wyprodukowano je w Polsce.
Przetwory owocowe
Dżem, fot. Arco Images/Diez O./Forum
Polska jest liczącym się producentem owoców – dość wspomnieć truskawki, jabłka, wiśnie i śliwki. Typowo polskim i unikalnym przetworem owocowym są powidła śliwkowe. Dawniej przyrządzało się je w każdym domu na przełomie września i października z dojrzałych śliwek węgierek. Śliwki prażyło się godzinami, a nawet dniami w miedzianych kotłach aż do zupełnego odparowania i uzyskania ciemnego, prawie brązowego koloru – bez dodatku cukru. Produktem wyróżniającym kuchnię polską są także przetwory z dziko rosnących jagód. Od wieluset lat przetwarza się je na rozmaite sposoby. Konfitura z leśnych czarnych jagód świetnie smakuje na chrupiącym kawałku pieczywa albo jako dodatek do naleśników. Z kolei borówka brusznica, popularna także w kuchni skandynawskiej, albo jarzębina idealnie komponują się z czerwonymi mięsami – choćby kaczką, gęsią albo dziczyzną.
Grzyby marynowane
Grzyby marynowane, fot. Grzegorz Kozakiewicz / Forum
Grzybki marynowane podgrzybki, maślaki, borowiki albo kozaki, niekiedy rydze jako evergreen polskiej kuchni przetrwały zawirowania historyczne i zmiany ustrojowe. Nic dziwnego: są pyszne, a ponadto bazowy produkt do ich sporządzenia, czyli grzyby, jest dostępny w lasach za darmo. Przeciętna polska domowa spiżarnia jeszcze nie tak dawno była zaopatrzona w minimum kilkanaście słoików własnoręcznie zebranych i przyrządzonych grzybów marynowanych. Kwaskowate grzyby z marynaty to smaczna zakąska do wódki i lubiany dodatek do wykwintnych zimnych mięs czy wędlin. Posiekane dodaje się do polskiej wersji sosu tatarskiego. Jak się je przyrządza? Młode, małe grzybki trzeba najpierw ugotować, a następnie zamarynować w zalewie octowej z przyprawami, np. z posiekaną i podgotowaną cebulą, gorczycą, pieprzem, cukrem, ziarnami kolendry czy zielem angielskim.
Musztarda
Musztarda, fot. Arkadiusz Ścichocki / AG
A może słoiczek polskiej musztardy? Wbrew pozorom w Polsce produkuje się sporo jej rodzajów. Gorczycę znano na Wisłą znano od wieków, a już najstarsze polskie dzieła kucharskie (XVII wiek) podawały po kilka receptur. Późniejsza literatura kulinarna to już eksplozja przepisów na musztardy angielskie, francuskie czy rosyjskie. Dzisiaj najpopularniejsze odmiany musztard w Polsce to średnio ostra musztarda sarepska (z gorczycy sarepskiej), miodowa – z dodatkiem miodu oraz chrzanowa – z dodatkiem chrzanu. Z kolei musztarda kremska jest robiona z bardzo drobno mielonej gorczycy, a w smaku jest delikatnie słodka i łagodna.
Kabanos
Kabanos, fot. Polonus
Jeśli musztarda, to i kabanos najbardziej znany rodzaj polskiej kiełbasy, który cieszy się nieprzerwaną popularnością od kilkudziesięciu lat. Autentyczny kabanos powinien być zrobiony z mięsa wieprzowego (na rynku dostępne są też "kabanosy" drobiowe) i doprawiony pieprzem, kminkiem oraz gałką muszkatołową.
Kasza
Jęczmień, kasza, i grykia, fot. Roman Lipczyński / Forum
Nie ma polskiej kuchni bez kaszy! (O jej roli i wykorzystaniu była mowa TUTAJ.) Są jednym z tych produktów kulinarnych, które od kilku lat przeżywają renesans. Wykorzystuje się je nie tylko do przyrządzania tradycyjnych polskich dań, ale i do autorskich kreacji najbardziej innowacyjnych polskich szefów kuchni. A ponieważ w każdym sklepie można kupić kaszę gryczaną, jęczmienną albo jaglaną, to obowiązkowy i niedrogi zakup dla wegetarian oraz osób dbających o dietę, który daje liczne możliwości wykorzystania w kuchni.
Krówki
Krówki z Milanówka, fot. Wojciech Surdziel / AG
O krówkach i innych kultowych polskich słodyczach była mowa w tym ARTYKULE. W tym miejscu wypada jedynie przypomnieć, że mimo wysypu rozmaitych słodkich nowości, najpopularniejszemu polskiemu cukierkowi niewiele zdaje się zagrozić. Wybierając je w sklepie należy tylko pamiętać, że świeża krówka ciągnie się w całości, a z upływem czasu cukier się krystalizuje i cukierek kruszeje od zewnątrz.
Ptasie mleczko
Ptasie Mleczko, fot. Marcin Klaban / AG
Historia tej kultowej pianki (najczęściej o smaku waniliowym) oblanej polewą czekoladową sięga okresu międzywojennego, kiedy wytwarzała ją słynna firma E. Wedel. Od kilku lat prawo do nazwy "Ptasie Mleczko" posiada wyłącznie firma Lotte Wedel. Inni producenci produkują podobne słodycze, ale nie wolno im używać określenia "Ptasie Mleczko". Wedlowskie Ptasie Mleczko i podobne produkty innych marek kupisz w każdym większym sklepie spożywczym.
Nalewka
Nalewki, Karol Majewski i Wspólnicy, fot.materiały promocyjne producenta
Mainstreamowe polskie wódki, w tym słynna żubrówka, są współcześnie również dostępne za granicą, dlatego my polecamy zawieźć nalewkę. Alkoholowy wyciąg powstaje najczęściej w procesie maceracji owoców, ziół lub korzeni – końcowy produkt ma około 40 procent alkoholu. Tradycja wytwarzania nalewek liczy w Polsce kilkaset lat (dawniej robiono je w każdym szlacheckim domu; przepisy przekazywano z pokolenia na pokolenie, czasami dopiero w TESTAMENCIE). Wyrafinowanym prezentem może być krupnik (nalewka o miodowo – korzennym smaku), nalewka orzechowa, pigwowa, wiśniówka, z czarnej porzeczki i wiele innych.
Miód pitny
Produkcja miodu pitnego - Maciej Jaros, Tomaszów Mazowiecki, fot.Tomasz Paczos / Forum
I na zakończenie kolejna polska specjalność, czyli miód pitny. Powstaje w wyniku fermentacji alkoholowej brzeczki (roztworu miodu z wodą). W Polsce produkowane są miody naturalne, owocowe, korzenno–ziołowe oraz chmielowe. Kilka lat temu miody pitne (póltoraki, dwójniaki, trójniaki i czwórniaki) uzyskały unijne oznaczenie Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności.