Fortepiany na Konkursie Chopinowskim
Począwszy od 1927 roku, czyli od I Konkursu Chopinowskiego, zestaw firm fortepianowych uzależniony był nie tylko od aktualnej mody, ale także od dostępności tych dość kosztownych instrumentów w czasach trudnych ekonomicznie, choćby podczas światowego kryzysu z lat 30. czy też po II wojnie światowej.
Niewiele wiemy na temat instrumentów wykorzystywanych podczas pierwszej odsłony pianistycznych zmagań. Na podstawie zachowanych fotografii można udokumentować jedynie udział niemieckiej firmy Blüthner z Lipska, choć prawdopodobnie użyto fortepianów również innych czołowych firm Europy i Ameryki. W II Konkursie Chopinowskim w 1932 roku grano m.in. na fortepianach Steinway & Sons (produkowanych w Nowym Jorku i Hamburgu), a przeprowadzony wśród pianistów plebiscyt na najlepszy i najpopularniejszy fortepian wygrał wyprodukowany w Wiedniu instrument firmy Bösendorfer.
W III Konkursie w roku 1937 odnotowano fortepiany Bechsteina, Bösendorfera, Steinwaya, a nawet paryskiego Pleyela, natomiast w IV Konkursie w 1949 roku obok Bechsteina, Blüthnera i Steinwaya pojawiła się najstarsza niemiecka wytwórnia fortepianów Ibach, założona w 1794 roku.
Podczas przesłuchań do pierwszych czterech konkursów kandydaci ćwiczyli na instrumentach w domach prywatnych, co zdarzało się też w późniejszych latach, jeśli liczba uczestników przekraczała możliwości udostępnienia fortepianów w miejscowych szkołach muzycznych. W 1955 roku, podczas V Konkursu Chopinowskiego, w hotelu Polonia, w którym zakwaterowani byli uczestnicy, zainstalowano 70 instrumentów do ćwiczeń, a do przesłuchań konkursowych udostępniono dwa fortepiany marki Steinway oraz po jednym następujących firm: Bechstein, Blüthner, Bösendorfer i Pleyel. Największą popularnością cieszyły się steinwaye.
Na IX Konkursie Chopinowskim w 1975 roku popisywano się na bechsteinie, bösendorferze i dwu steinwayach. Niestety, brak informacji o fortepianach użytych w czasie X Konkursu Chopinowskiego w 1980 roku, natomiast pięć lat później, na XI Konkursie, obok bösendorfera i dwu steinwayów pojawiły się po raz pierwszy fortepiany japońskie firm Yamaha i Kawai.
Największym zaskoczeniem XII Konkursu Chopinowskiego z 1990 roku okazał się brak zwycięzcy (II nagrodę przyznano Kevinowi Kennerowi, który w Konkursie uczestniczył po raz drugi – dziesięć lat wcześniej, w 1980 roku otrzymał wyróżnienie). „W stworzeniu przekonujących interpretacji najwyraźniej nie pomógł pianistom nawet niespotykany dotąd wybór spośród aż siedmiu fortepianów” – pisano. Nie wiadomo, jakich firm były te fortepiany, podobnie jak brakuje informacji odnośnie do instrumentów z XIII Konkursu odbywającego się pięć lat później.
Dopiero od XIV Konkursu w 2000 roku zaczęto do fortepianów przykładać większą wagę i informować publiczność o ich marce, a nawet numerze seryjnym. Wówczas spośród dwu steinwayów, jednego kawai i jednej yamahy 2/3 uczestników zmagań wybrało steinwaya.
Nie wiemy dokładnie, jakie instrumenty oddano do dyspozycji pianistów w XV odsłonie muzycznych rozgrywek w 2005 roku, natomiast na XVI Konkursie Chopinowskim w 2010 roku obok steinwayów, kawai i yamahy pojawił się po raz pierwszy fortepian firmy Fazioli. Niemniej – około połowy konkursowiczów wybrało steinwaya.
Podczas XVII Konkursu w 2015 roku 35 pianistów wybrało yamahę, 31 – steinwaya, 11 – kawai, a jeden – fazioli, zaś w 2021 roku (była to XVIII odsłona) na steinwayu grały 64 osoby (spośród których 43 wybrało instrument z numerem fabrycznym 611479, natomiast 21 – z numerem 612300), dziewięć osób zdecydowało się na yamahę, osiem na fazioli, a sześć na kawai.
W eliminacjach do tegorocznego XIX Konkursu Chopinowskiego uczestnicy mogli wybrać jeden z dwu fortepianów firm Yamaha i Steinway. Ten pierwszy wybrało 35, a drugi 127 pianistów. Już w trakcie samego konkursu do dyspozycji pianistów będą fortepiany firm: C. Bechstein, Fazioli, Steinway i Yamaha. Uczestnicy na wybór instrumentu nie mają zbyt wiele czasu, bo tylko 15 minut i zapewne na wszelki wypadek zasiadają do fortepianów firmy znanej im z domu czy uczelni.