Dogonić nieuchwytne. Weronika Zalewska i Ada Piekarska o latach dwutysięcznych i życiu w teleturnieju [WYWIAD]

Ada-Piekarska-and-Weronika-Zalewska-C-Alicja-Lesiak-for-Adam-Mickiewicz-Institute.jpg, default, Od lewej: Ada Piekarska, Weronika Zalewska, fot. Alicja Lesiak.

#sztuki wizualne

Twórczynie Polskiego Pawilonu na Malta Biennale 2026, korzystając z osobistych wspomnień jednej z nich, konfrontują się z neoliberalną narracją, która ukształtowała polskie społeczeństwo po przełomie z lat 90. i dwutysięcznych.

Ramy koncepcyjne tegorocznego Malta Biennale zostały zamknięte w formule: „Clean, Clear, Cut”. Ogłaszając je dokładnie rok temu, kuratorka Rosa Martinez mówiła o współczesnych kryzysach, które domagają się artystycznej opowieści. O toksycznej dezinformacji, o zanieczyszczeniu (nie tylko środowiska, lecz także etyki), o potrzebie krytycznego namysłu nad przeszłością i analizy współczesności.

Jeśli ktoś słuchał jej z najwyższą uwagą, to na pewno był to polski duet: kuratorka Ada Piekarska, związana przede wszystkim z Galerią Bielską BWA, oraz artystka audiowizualna Weronika Zalewska. Stworzona przez nie wideoinstalacja Archiwum wahań, złożona głównie z dwóch kontrastujących ze sobą filmów wideo, wychodzi od ukochanego przez telewizję teleturnieju – formatu, który tylko pozornie prezentuje obiektywną wiedzę, a w istocie upraszcza rzeczywistość i kształtuje społeczne wyobrażenia. Choć projekt Zalewskiej i Piekarskiej jest osadzony w kontekście polskiej transformacji, to opowiada w zdecydowanie szerszy, uniwersalny sposób o mechanizmach kształtowania pamięci i moralności oraz o tym, jak pokolenia dorastające w latach 90. i dwutysięcznych z telewizyjnego ekranu uczyły się świata.

Sylwia Niemczyk: Pierwsze słowa z kuratorskiego opisu waszego projektu brzmią: „Archiwum wahań powstało wokół osobistego wspomnienia artystki Weroniki Zalewskiej – oglądania telewizji z babcią na początku XXI wieku”. Co było szczególnego w tym doświadczeniu?

Weronika Zalewska: W tamtym wspólnym kanapowaniu dostrzegam osobliwe połączenie błogiego dzieciństwa i intensywnej polityzacji, dokonującej się także przez kulturę rozrywkową. W czasach mojego dorastania przez telewizję wchodził świat globalizacji, a przecież lata nastoletnie to okres pierwszego kształtowania się własnych opinii politycznych; ogromnego czerpania z tego, co jest nam wtedy przekazywane. Z pilotem w dłoni byliśmy jak gąbki.

Pamiętam, że o wiele bardziej chcieliśmy wówczas słuchać przekazów telewizyjnych niż nauczycieli i rodziców, o księżach nie wspominając. Mieliśmy do niej bezwarunkowe zaufanie i ciągnęło nas do kultury amerykańskiej. Wierzyliśmy w to, co nazwało się wolnością, neutralnością, eksperckością. A jako że w mojej pracy artystycznej wchodzę w rewiry badań artystycznych, chciałam przyjrzeć się bliżej tamtym czasom i temu, jak mnie ukształtowały.

Zanim o nich opowiesz coś więcej, to czy możesz wyjaśnić, na czym polegają?

WZ: To procesy twórcze, które czerpią z połączenia narzędzi artystycznych i naukowych. Włączają metodologię eksperymentu artystycznego i eksploracji artystycznej w dość wąskie spektrum tego, co nazywane jest badaniem, uczeniem się, wymianą. Dość zabawnie nawet jest o tym mówić, dostrajając język do pewnej normy. Intuicyjnie jednak wiemy, że sztuka może nas prowadzić przez spektrum narracji, doświadczeń czy analiz społeczno-politycznych.

Moim zdaniem tworzenie Archiwum wahań – które wymagało pracy na archiwach czy też analizy języka, którym operowaliśmy w czasach potransformacyjnych – jest rodzajem badania-zapisu socjologicznego, choć być może nie mieści się w jego tradycyjnych ramach. A nie mieści się w nich, bo jest intymne, poetyckie, nielinearne i dość niebezpiecznie uciekające od naukowych mierników, choć źródła sprawdzam pilnie.

Uważam, że połączenie pod parasolem badania artystycznego między innymi autoetnografii, analizy politycznej i poezji może wnieść inną refleksję. W dzisiejszej humanistyce usytuowanie we własnym doświadczeniu, a nie skupianie się wyłącznie na – iluzorycznym przecież – obiektywizmie, jest bardzo cenne. Uczy nas tego feminizm, myśl antykolonialna czy też poezja. Nie-mniejszości, nie-wykluczeni mogli bardzo długo larpować „obiektywizm” albo „ogół”, spłaszczając rzeczywistość. Historię możemy splatać tylko przez różnorodność osobistych doświadczeń.

Gra o wiedzę, czyli pochwała zawahania

Co zatem konkretnie chciałaś tutaj badać?

WZ: Już od dłuższego czasu interesowały mnie zarówno powidoki czasem niemal erotycznej ekscytacji wobec zamerykanizowanej kultury rozrywkowej, jak i uniwersum polityki. Im dłużej o tym myślałam, tym wyraźniej dostrzegałam, jak bardzo ówczesne, docierające do nas poprzez telewizję, dyskursy ukształtowały etykę, którą posługujemy się do dzisiaj. Analizując przekaz telewizyjny, można dostrzec mechanizmy, poprzez które Polska w okresie transformacji utwierdzała się w stawaniu się częścią Zachodu.

Zaciekawił mnie też obszar wykluczeń. Niepozornych, odbywających się między wierszami, narzucanych powoli. Zarówno klasowych – umniejszanie głosom robotniczym, mit jednostkowego sukcesu, resentyment wobec tego, co wspólnotowe – jak i rasowych. Uważam, że nie bardzo przepracowaliśmy kwestię zbudowania narodowej tożsamości na pewnej definicji „obrony cywilizacji” wobec „obcego”, ukształtowanej po 11 września i zbierającej dziś żniwa w nagłówkach dotyczących Palestyny, Libanu, Iranu w praktycznie wszystkich mediach głównego nurtu.

Nie chciałam w Archiwum wahań pokazywać samych negatywnych obrazów tamtych czasów, ale chciałam zwrócić uwagę na mechanizmy – dziś aktualne także w kontekście mediów społecznościowych – które pod kolorowym płaszczykiem rozrywki i swobody przemycały antagonizujące treści, a ekspertów z agencji ratingowych myliły z „wiedzą”.

Interesowało mnie również, w jaki sposób zostało mi zaszczepione przekonanie, że jestem amerykańską nastolatką – mającą te same, co one, problemy i żyjącą w tej samej, co one, rzeczywistości. Czerpiąc niekończące się treści – bo początek XXI wieku to jednocześnie początek w Polsce telewizji 24/7 – wierzyłam, że jestem częścią bezpiecznego, liberalnego obyczajowo uniwersum. Oczywiście ono bezsprzecznie dostarczyło mi ogrom dostępu do kultury. Było w nim dużo frajdy, odniesień, inspiracji, wytchnienia – także od katolickiej szkoły. Ale przy tym jako wczesna nastolatka uważałam, że obecność Polski w wojnach na Bliskim Wschodzie jest bezdyskusyjna. Brodaci mężczyźni stali się, co prawda nieobecnym, ale mogącym się wyłonić zewsząd i w każdej chwili straszakiem. Alternatywne tropy nie były dla mnie wtedy dostępne. Zresztą jak jest z tym dzisiaj – z możliwością innych tropów, zawahań, kwestionowania w ramach społeczeństwa albo w ramach algorytmów?

Ada Piekarska: Jestem trochę starsza od Weroniki, ale mam te same wspomnienia. Pamiętam jak kilka dni po zamachu z 11 września 2001 roku, nauczycielka matematyki kazała podnieść rękę, kto z nas jest za inwazją na Irak. I większość z nas tę rękę podniosła. Byłam wtedy w pierwszej gimnazjum, to podniesienie ręki nie wynikało z naszych przekonań, ale z tego, co widzieliśmy w telewizji i co z niej wchłonęliśmy.

I podobnie jak Weronika, już gdy byłam starszą nastolatką, kiedy kształtowały się moje poglądy polityczno-społeczne, miałam moment zachłyśnięcia się ideami neoliberalnymi. Możliwości są wokół mnie, wystarczy sięgnąć po nie ręką, każdy jest kowalem swojego losu. Na pewno nie wyniosłam tych przekonań z domu, mój tata miał zupełnie odmienne poglądy. Pamiętam, że kiedy mówił o solidarności społecznej, uzwiązkowieniu się, o protestach z lat 70. i 80., to uważałam jego słowa za naiwne i przestarzałe. A mówię o tym dlatego, że dla mnie bardzo interesujące w Archiwum wahań jest to, że ono pokazuje nie tylko indywidualną refleksję artystyczną, ale pewne doświadczenie pokoleniowe.

Referencja do artysty

Weronika Zalewska

Zdradźcie trochę kuchni, jak doszło do waszej współpracy?
AP: Kiedy zostałam zaproszona do kuratorowania Pawilonu Polskiego, napisałam do Weroniki – i tylko do niej – z zaproszeniem. Wiedziałam, jakie ramy określiła Rose Martinez, od początku byłam pewna, że działania Weroniki mogą się z nimi spotkać. Znałam jej zainteresowania artystyczne i sposób pracy, wiedziałam, że działa w obszarze sztuk audiowizualnych, a właśnie taką formę chciałam przedstawić. Pawilon Polski na Malta Biennale to duża rzecz dla polskiej sztuki. Chciałam, żeby proponował ważną refleksję, żeby to nie była tylko estetyczna sprawa: bombka na choince, która ma robić wrażenie. Cenię wielu polskich artystów, nie umiem do końca uzasadnić, dlaczego właściwie od razu pomyślałam o Weronice. Może odwołam się tutaj do wiedzy afektywnej, o której mowa w Archiwum…

WZ: Kiedy odezwała się do mnie Ada, nie miałam żadnego gotowego projektu, tylko pewien ślad w głowie. Powidoki oglądania telewizji, przyswajania zglobalizowanych treści, które były połączone ze wspomnieniami częstego spędzania czasu z moją babcią, która zresztą nie była nigdy za granicą. O mojej babci, jej życiu, jej dzieciństwie wiem bardzo mało – nie dlatego, że to był jakiś sekret, ale po prostu tak wyszło. Babcie – przynajmniej te spoza elit, o mniej usankcjonowanym kapitale kulturowym – często uważają, że nie mają nic ciekawego i wartościowego do przekazania, szczególnie wnuczce, wnuczkowi, którzy czerpią garściami ze świata, mówią w innych językach, są wpatrzeni dzisiaj w telefon, kiedyś w telewizję. Moje spędzanie z nią czasu zwykle polegało na wspólnym siedzeniu, komentowaniu, jedzeniu przysmaków. To był czas przyjemności, ale także niewypowiedzianego rozbicia. Stąd fantazja na temat formatu telewizyjnego. Chociaż na początku zamiast teleturnieju planowałam coś bliższego debacie eksperckiej.

Dlaczego w takim razie stanęło akurat na teleturnieju?

AP: To format rozpoznawalny międzynarodowo i międzypokoleniowo. Każdy zna jego zasady, wie, że chodzi o pytania i odpowiedzi, że odpowiadając, trzeba wpasować się w wąskie ramy. Wiadomo, że chodzi o to, żeby wygrać, żeby pokonać innych. Dla widzów ten element rywalizacji – a nie współpracy – jest bardzo atrakcyjny.

WZ: W naszym teleturnieju biorą udział trzy postaci, które są pewnymi kliszami, tak jak to często bywa w prawdziwych teleturniejach. Jest na przykład pani bibliotekarka z małej wsi, która przedstawiając się, nie wymienia nazwy miejscowości, z której pochodzi, mówiąc, że to i tak nie ma sensu, przecież nikt nie wie, gdzie się znajduje .

AP: Chciałyśmy pokazać, że formaty telewizyjne nie są w stanie zmieścić realnego doświadczenia ludzkiego, są budowane na uproszczeniach, przejaskrawieniach i ograniczeniach. To częsty mechanizm telewizyjny, że uwypukla pewne cechy, a inne chowa w cieniu.

WZ: Pokazujemy też jeszcze jedną ważną rzecz, charakterystyczną dla telewizji: pewną szarą strefę między sympatycznym żarcikiem a obelgą czy umniejszeniem. Dzisiaj, wspominając programy z lat dwutysięcznych, dostrzegam ich rozrywkową przemocowość. Pewnie jako mała dziewczynka sama śmiałam się z szowinistycznych czy klasistowskich żartów. Wiele z nich głęboko jako społeczeństwo przyswoiliśmy i manifestujemy w codziennych rozmowach albo w tym, jak głosujemy. Wiele z nich może nadal postrzegamy jako „neutralne”.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Archive-of-Hesitations_Exhibition-views_photo-Kuba-Celej-IAM_06.jpg

Osią waszej instalacji są dwie, a nie jedna produkcje wideo. Pierwsza to teleturniej, ale drugi film, umieszczony w drugim pokoju w Pawilonie Polskim to nielinearny montaż onirycznych scen. Oglądając go, człowiek ma wrażenie, że czegoś się dowiaduje, ale jednocześnie coś mu umyka.

WZ: Drugie wideo opowiada o pewnej nieprzejrzystości, w której przecież także funkcjonujemy, choć mamy do niej ograniczony dostęp. Film wtłacza nas w to, co się w tej nieprzejrzystości chowa i co możemy wyczytać z tych ledwie uchwytnych strzępków, śladów historii, wątłych połączeń. Istnieje pewien, niemożliwy do nazwania obszar wiedzy oparty na intymnej wymianie międzyludzkiej i więcej-niż-ludzkiej, na uważności, wsłuchiwaniu się, obcowaniu z wielowarstwowością, z poezją. To nie jest coś, co możemy zmieścić w tabeli. Zależało mi, żeby przyjrzeć się tej wiedzy – afektywnej, nieuchwytnej, międzypokoleniowej.

Nie chcę romantyzować czasu sprzed transformacji czy jeszcze wcześniejszego, przedpeerelowskiego. Połączenia i pęknięcia istnieją od zawsze i nie funkcjonują wyłącznie w ramach ustrojów politycznych. Chodziło nam z Adą o to, by zaznaczyć wartość innych sposobów przekazywania wiedzy – oddolnych, także pozawerbalnych. Ich „nadawanie”, ich częstotliwości, daleko i głęboko poza ramami a/b/c/d, poza stoperem. Stąd w naszym drugim filmie ziemistość i dziwne rytmy, stąd gesty, puste domy, stąd perkusja czy basowa struna, które można poczuć w ciele.

AP: Już od samego początku, od pierwszych rozmów z Weroniką, dla mnie to był projekt przede wszystkim o modelach wiedzy i reżimach, w których ona się wytwarza. A nie sposób mówić o wiedzy bez mówienia o mniej uchwytnych rzeczach, o czasie i o pamięci. To są nierozerwalne obszary, które należy analizować równocześnie, w jednym naczyniu laboratoryjnym.

WZ: Zależało mi, aby w tym drugim pokoju w Pawilonie pokazać coś onirycznego, trudnego do opisania, ale jednocześnie istniejącego. Wiedza o ogromnej mocy, ale przy tym krucha wobec systemu przekazu wertykalnego, którą uosabia format teleturnieju. Oniryczność tego drugiego filmu – odnosząca się do snu czy wyobrażeń – wskazuje na to, że współcześnie mamy coraz mniej przestrzeni na spotkanie z samymi sobą. Ta przestrzeń, w której możemy obcować z czymś nieuchwytnym, odwrócić porządki, zakwestionować, poczuć, kurczy się pod wpływem ilości przekazów i bodźców.

AP: Instalacja nie bez powodu nosi tytuł Archiwum wahań. Drugie wideo nie jest już podporządkowane żadnemu paradygmatowi, w którym oczekiwana jest jakaś odpowiedź na jakieś pytanie. Tutaj jest miejsce na błąd, zawahanie, na ciszę. Inaczej niż w teleturnieju. Chociaż ze względu na architekturę pawilonu pokazujemy je w oddzielnych pomieszczeniach, to traktujemy oba filmy jako część tej samej instalacji. Prawdopodobnie kolejny pokaz, który jeszcze w tym roku odbędzie się w Galerii Bielskiej BWA, będzie już inaczej zaaranżowany architektonicznie.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Polish-Pavilion-opening_Malta-Biennale-2026_photo-Kuba-Celej-IAM_33.jpg

Czy oba wideo są awersem i rewersem: opresyjne i nieopresyjne, dobre i złe, obce i moje?

AP: Można tak to odczytać, ale nam właśnie nie chodziło o to, by korzystać z logiki przeciwstawienia. Oba doświadczenia są nierozłączne. Taka dychotomia jest fałszywym rozpoznaniem, chodziło nam o pokazanie współistnienia, czy nawet współzależności dwóch systemów.

WZ: Drugie wideo jest gestem wskazującym, że istnieje także wiedza niedogmatyczna. Jej pewne aspekty są dla nas mało dostępne we współczesnej logice kapitału, a przy tym także wyzysku naszej wyobraźni. Nie zależało na tym, aby pokazywać tutaj dobrego i złego bohatera, ale by uznać uważność za osobliwą, pełną sprzeczności protagonistkę, która prowadzi nas przez życie, zbyt często może „na automacie”. Stąd nasze wahania…

Zapytałam o to, bo zastanawiałam się, czy Archiwum wahań nie zostanie odczytane jako krytyka zachodniego dyskursu, opartego na nauce, dowodach.

WZ: To raczej krytyka pozornej nauki, pozornych dowodów, często przeinaczonych, skorumpowanych. Najwięksi bankierzy – jako rządowi eksperci. Fałsz istnienia w danym kraju broni masowego rażenia – jako fakt. Społeczeństwo, to, co komunalne – jako przejrzały mit, komuna. To apel o krytyczne myślenie, o zarówno wnikliwą eksperckość, jak i słuchanie oddolnych doświadczeń. Jeden z uczestników quizu, z zawodu mechanik, wspomina w pewnym momencie o strajkach robotniczych z lat 90. Dzisiaj są one historią wypartą, tymczasem mogłyby być łącznikiem między czasami solidarnościowymi a dzisiejszymi.

Rzeczy, które są nam opowiadane, są częścią pewnego etosu, strategii politycznej. Chodziło mi, żeby pokazać, jak kuratorowane są elementy narracji historycznej i politycznej, które do nas docierają. Dziś robią to nie tylko rządy, ale i wielkie korporacje, nierzadko jedni i drudzy w tandemie. Ważne jest sprawdzać źródła, i rozmawiać; wtedy a/b/c/d szybko nam się rozpadnie. Żadna babcina anegdota nie mieści się w logice AI. Kiedy ktoś opowiada historię, wydarza się coś zupełnie innego.

AP: Tym, co jest istotne w Archiwum…, to wprowadzenie pojęcia wiedzy afektywnej, emocjonalnej. Nie mówimy więc o tym, co jest lepsze, a co gorsze, ale wskazujemy na przykład, że wiedza afektywna jest gotowa ujawnić warunki swojego wytwarzania. Nie udaje, że jest obiektywna i transparentna, co kontrastuje z wiedzą zaprezentowaną w teleturnieju.

Wrócę jeszcze do przekazu telewizyjnego w latach 90. i wczesnych dwutysięcznych, kiedy formowały się ramy naszej moralności – i kiedy dzieci w szkołach podnosiły ręce, głosując za inwazją na Irak. Ideologia, która uwarunkowała tamten rodzaj wiedzy, była komunikowana jako obiektywna i neutralna. Więc w sensie pewnej uczciwości wiedza afektywna jest jednak czymś lepszym. Z taką wiedzą mamy do czynienia na przykład, kiedy nasze prababki mówią, jak one same zapamiętały wojnę. Kiedy opowiadają, co im samym się przytrafiło.

WZ: Dziś platformy społecznościowe oferują nam ciasto-przekładaniec: raz relację z robienia naleśników, raz kotki, raz bombardowanie Ukrainy. Oczywiście nierzadko łączymy się za ich pośrednictwem, także w aktywizmie, ale zazwyczaj prowadzą nas ku poczuciu braku sprawczości, alienacji. Treści bawią się naszym afektem, naszym zmęczeniem, igrają z uważnością, zmyślają prawdy. W tym tempie przepływów wahanie, pytanie są niemal niemożliwe do praktykowania, ale mają potencjał wybuchowy. Stare to jak świat, a przynajmniej jak Sokrates.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Archive-of-Hesitations_Exhibition-views_photo-Kuba-Celej-IAM_28.jpg

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Archive-of-Hesitations_Exhibition-views_photo-Kuba-Celej-IAM_14.jpg

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Archive-of-Hesitations_Exhibition-views_photo-Kuba-Celej-IAM_11.jpg

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Weronika Zalewska, Archiwum wahań, wideoinstalacja, kuratorka: Ada Piekarska, Pawilon Polski na Malta Biennale 2026, fot. Jakub Celej / IAM

Obrazek

Archive-of-Hesitations_Exhibition-views_photo-Kuba-Celej-IAM_18.jpg

Częścią waszej instalacji są kurtyny zadrukowane fragmentami wierszy Weroniki. Jaką rolę one odgrywają?

AP: Przez to, że są półtransparentne, to – podobnie jak nasze drugie wideo – odnoszą się do tego, co nieuchwytne. Jednocześnie odbijają trochę jak w lustrze to, co znajduje się przed nimi. Chciałyśmy, aby uczestnicy wystawy mogli zanurzyć się w tę nieuchwytność, aby ich udział nie polegał tylko na oglądaniu wideo.

To, że poezja jest fragmentaryczna, że nie rzuca się w oczy, jest ważnym zabiegiem całej naszej instalacji. Wyobrażałam sobie, że znacznie ciekawszy i bardziej znaczący będzie moment, kiedy widz albo widzka natkną się na nią niespodziewanie, niż gdyby miała pojawić się ona przed nimi od razu po ich wejściu do pawilonu.

WZ: Ona też w jakiś sposób łączy oba filmy. Piszę o wspomnieniach, powidokach z dzieciństwa i nastoletniości, staram się oddać to, co nieuchwytne. Bardzo zapadło mi w pamięci to, co kiedyś mówiła Audre Lorde, amerykańska poetka i eseistka, że na przestrzeni dziejów miejsca poetyckości, zniuansowania musiały się chować, aby przetrwać, są więc dostępne w cieniach, w skrawkach. Poprzez wiersze próbuję zajrzeć w te skrawki.

Weroniko, na koniec chciałabym jeszcze wrócić do postaci twojej babci, która była kontekstem twojego dorastania. Inaczej pewnie by ci się oglądało telewizję z tatą czy z koleżankami. Piszecie o niej w opisie, ale w obu produkcjach wideo nie ma o niej mowy.

WZ: Za to na pewno jest bardzo obecna w moich wierszach. Na początku myślałam, że nasza wideoinstalacja będzie zawierała też głos mojej babci, ale zdecydowałam się tego nie robić. Stanowi wielką część mojego życia, którą chcę zachować dla siebie.

To bardzo ciekawy wątek na inną rozmowę – co z własnego życia przekazujemy w projektach artystycznych. Dla mnie intymnością jest pozostanie przy tekście i nienagrywanie wizji czy głosu babci, by zabrać je w obce jej miejsce. To nie ten czas, to zbyt kruche.

Język Polish