ICO, próba generalna przed koncertem w Gdańsku, 23 sierpnia 2013, fot. Konrad Ćwik/ IAM

''Fakt, że rozumiemy się bez słów, pozytywnie wpływa na jakość muzyki.'' Ilyich Rivas, dyrygent I, CULTURE Orchestra w 2012 roku.

ICO to projekt stworzony w 2011 roku przez Instytut Adama Mickiewicza jako część programu kulturalnego Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Co roku pod okiem wybitnych instrumentalistów i dyrygentów tworzona jest orkiestra składająca się z młodych muzyków pochodzących z krajów Partnerstwa Wschodniego, w którego skład wchodzą kraje Unii Europejskiej oraz Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdawia i Ukraina.

Wspólnym językiem ICO jest muzyka. Nasze dusze łączą się w poszukiwaniu jednego celu'' - Tatevik Frangulyan – Muzyk (Armenia)

Są takie momenty w życiu kiedy musimy być razem – to jak poszukiwanie nowego, lepszego życia.'' - Suren Kirakosian – Muzyk (Gruzja)

W szeregach I, CULTURE Orchestra zagrało już kilkuset młodych ludzi, kształcili ich doświadczeni tutorzy – instrumentaliści z wieloletnim stażem i doświadczeniem edukacyjnym. Wszystkim kierują dyrygenci: niekiedy zasłużeni i posiadający wieloletni staż (jak sir Neville Marriner, nestor europejskiej dyrygentury); innym razem bardzo młodzi (jak Ilyich Rivas, który objął kierownictwo nad ICO w wieku 19 lat). Łączą ich nieprzeciętne umiejętności muzyczne i wiara w to, że muzyka potrafi pokonywać bariery językowe i polityczne.

W 1976 roku Leonard Bernestein poprowadził na Harvard University cykl sześciu wykładów, którym nadał tytuł The Unanswered Question – mówi Paweł Potoroczyn, dyrektor Instytutu Adama Mickiewicza – twórca ''West Side Story'' postawił wówczas kontrowersyjną tezę, że muzyka klasyczna jest dla człowieka językiem równie naturalnym co mowa, którą posługujemy się na co dzień. Racji Leonarda Bernsteina dowieść naukowo nie sposób, jednak intuicja nieomylnie podpowiada nam, że muzyka pomaga porozumieć się ludziom rozdzielonym od czasu Wieży Babel, dziś także często tragicznie zwaśnionym. Wierzę głęboko, że poprzez muzykę możemy osiągnąć harmonię SŁÓW, także tych, które zestawione zbyt blisko siebie dysonują zaskakująco intensywnie. Siła i logika muzyki dają nam pewność, że każdy dysonans prędzej czy później znajdzie swoje rozwiązanie. By nie być gołosłownym, spróbujmy na przykładzie: Armenia-Azerbejdżan-Białoruś-Gruzja-Mołdawia-Polska-Ukraina. I, CULTURE Orchestra współtworzą młodzi i niezwykle utalentowani muzycy z tych właśnie krajów. W czasie ich codziennych spotkań rodzi się nowa harmonia. Nam zaś pozostaje czekać, aż przeniknie ona poza mury sal koncertowych.


I, CULTURE Orchestra 2013

W 2013 roku muzyków I, CULTURE Orchestra wyłoniono w przesłuchaniach przeprowadzonych w 10 europejskich miastach. Pełen skład ICO liczył 99 muzyków, których wybrano z ponad 600 chętnych. Orkiestrę prowadził Kirill Karabits, który od czterech sezonów jest głównym dyrygentem orkiestry Bournemouth Symphony, a Royal Philharmonic Society wyróżniło go tytułem Dyrygenta Roku. Rolę solistów ICO pełnili: wiolonczelista Truls Mørk i pianistka Khatia Buniatishvili. Orkietra wykonywała utwory Borysa Latoszyńskiego, Witolda Lutosławskiego, Béli Bartóka i Sergiusz Prokofiewa.

Kirill Karabits (dyrygent, dyrektor artystyczny)


Jako dyrygent występuje od 1995 roku, ale współpracował już z wieloma wybitnymi zespołami: między innymi z Royal Philharmonic i London Philharmonic, Orchestre Philharmonique de Radio France oraz z Orquestra Simfònica de Barcelona i Nacional de Catalunya. Występował na wielu festiwalach, począwszy od BBC Proms, Festiwalu Wagnerowskiego w Genewie aż po Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena w Warszawie.


Truls Mørk (solista)


Mørk jest wielką osobowością w świecie współczesnej wiolonczelistyki, gra zarówno muzykę współczesną (wystąpił z wiedeńskimi filharmonikami w premierowych wykonaniach ''Koncertu Wiolonczelowego'' Pavla Haasa i wykonaniach ''Concerto grosso'' Krzysztofa Pendereckiego), jak i tę starszą - do jego najsłynniejszych nagrań należy ''Koncert podwójny na skrzypce i wiolonczelę'' Johannesa Brahmsa wykonany wspólnie z Lisą Batiashvili i ''Sonaty Wiolonczelowe'' Rachmaninowa. Z okazji Roku Lutosławskiego Mørk grał jego ''Koncert wiolonczelowy'' w Warszawie i w Londynie.


Khatia Buniatishvili (solistka)


Występowała z pozytywnie przyjętymi przez krytykę solowymi recitalami pianistycznymi oraz z koncertami kameralnymi w Wigmore Hall w Londynie, amsterdamskiej Concertgebouw oraz Musikverein w Wiedniu. Trzeci Program BBC wyróżnił ją tytułem Artystki Nowego Pokolenia 2009-2011, a w sezonie 2011/2012 otrzymała tytuł Wschodzącej Gwiazdy wiedeńskiej Musikverein i Konzerthaus. Jako swoich mistrzów przywołuje Argerich, Goulda, Richtera, Rachmaninowa. Jej gra wyróżnia się ciepłym, niekiedy smutnym stylem, który odzwierciedla jej fascynację gruzińską muzyką ludową.


Tournée I, CULTURE Orchestra w 2013 roku:

  • Gdańsk – Polska Filharmonia Bałtycka im. Fryderyka Chopina, 26 sierpnia 2013
  • Reykjavik – Sala Koncertowa "Harpa”, 29 sierpnia 2013
  • Göteborg – Sala Koncertowa w Göteborgu, 31 sierpnia 2013
  • Kopenhaga – Sala Koncertowa Królewskiej Akademii Muzycznej w Danii, 2 września 2013
  • Tallinn – Sala Koncertowa „Estonia”, 3 września 2013,
  • Kijów – Narodowa Filharmonia Ukrainy, 4 września 2013

I, CULTURE Orchestra 2012

Pod okiem solistów z Philharmonia Orchestra, Orchestra of the Age of Enlightenment, London Symphony Orchestra, BBC Symphony Orchestra i London Sinfonietta pracowało 97 muzyków. Szefem artystycznym i dyrygentem zespołu został urodzony w 1993 roku Ilyich Rivas, uznawany za jednego z najzdolniejszych dyrygentów młodego pokolenia. Jego zawodowy debiut miał miejsce w 2009 roku, podczas letniego festiwalu w Atlancie. Rivas dyrygował wówczas Atlanta Symphony Orchestra podczas cyklu letnich festiwali. O swoich rówieśnikach z I, CULTURE Orchestra Rivas mówił:

''Jestem w ich wieku, a zarazem ich nauczam. To dziwne uczucie - być rodzajem pomostu między dwoma światami. Chcę, żeby poczuli się ze mną podczas prób w Lublinie jak w domu. Mam nadzieję, że będą na mnie patrzeć jak na partnera i kolegę – nie tylko jak na nauczyciela''.

Orkiestra występowała w Lublinie, Warszawie, Mińsku, Kijowie, Kiszyniowie i Tbilisi. Wykonywali utwory Piotra Czajkowskiego (uwertura-fantazja ''Romeo i Julia''), Ottoriniego Respighiego (poemat symfoniczny ''Fontanny rzymskie''), Karola Szymanowskiego (Etiuda b-moll op. 4 nr 3) i Antonína Dvořáka (VIII Symfonia G-dur op. 88).

I, Culture Orchestra 2012 from Culture.pl on Vimeo.


Po warszawskim koncercie recenzent ''Rzeczpospolitej'' pisał: ''I, CULTURE Orchestra pod batutą Rivasa gra efektownie i z zapałem, słucha się jej zatem z przyjemnością''. Białoruska publiczność ''była zachwycona lekką i ekspresywną manierą dyrygenta Ilyicha Rivasa oraz entuzjazmem wykonawców'' (Gazeta „Bielorusy i Rynok”, 3.09.2012, Nr 33), a Kijowianie stwierdzili, że muzycy ICO ''pokazali, jak młodo brzmią utwory klasyczne''. Kończący trasę koncertową występ w Tbilisi skomentował Jerzy Buzek: ''Ci młodzi muzycy z tej części Europy Czajkowskiego czuli najbardziej [...]. Wszystkie rzeczy, które prezentowali, były fantastyczne. A spokój, cisza, zapadanie w sen, które zaprezentowali przy okazji Fontann rzymskich, było wręcz niewiarygodne''.


Ilyich Rivas (dyrygent, dyrektor artystyczny)


Rivas jest Wenezuelczykiem, urodził się w 1993. Pochodzi z rodziny o bogatych tradycjach muzycznych – jego ojciec był dyrektorem muzycznym Metropolitan State Symphony Orchestra w Denver – to on uczył nauczył Ilyicha Rivasa dyrygentury. W 2009 Ilyich znalazł się wśród siedmiu młodych dyrygentów z całego świata przyjętych do udziału w prestiżowych warsztatach Cabrillo Festival Conductors w Kalifornii, gdzie zrobił duże wrażenie zarówno na Marinie Alsop, jak i Gustawie Meierze. W sezonie 2009/10 występował Stanach Zjednoczonych prowadząc Atlanta Symphony Orchestra podczas letniego festiwalu muzycznego, zyskując duże uznanie krytyków. . Występował z Royal Liverpool Philharmonic, prowadził cykl koncertów noworocznych z Łotewską Orkiestrą Symfoniczną, a także prowadził występy z Orkiestrą Filharmonii z Meksyku, Orkiestrą Symfoniczną Bilkent w Turcji oraz Orkiestrą Filharmoników Libańskich w ramach festiwalu Al Bustan.

"Ma w sobie prawdziwą muzykalność, jego podejście do orkiestry jest pełne pietyzmu... To dość niezwykłe cechy jak na 16-latka, który w dodatku zna własne ograniczenia. Widać, że swój artystyczny życiorys konstruuje świadomie i bez pośpiechu", pisał korespondent MusicaAmerica.com (1 września 2009). Dziennikarz The Sunday Times docenił autorytet i dojrzałość młodego dyrygenta (w artykule z 17 maja 2011).

Ilyich Rivas on I, Culture Orchestra 2012 from Culture.pl on Vimeo.

 

Tournée I, CULTURE Orchestra w 2012 roku:

  • Lublin 24.08.2012  roku
  • Warszawa 26.08.2012
  • Mińsk 27.08.2012 roku
  • Kijów 28.08.2012 roku
  • Kiszyniów 29.08.2012 roku
  • Tbilisi 01.09.2012 roku

I, CULTURE Orchestra 2011

Do udziału w pierwszej odsłonie I, CULTURE Orchestra zgłosiło się ponad  600 muzyków - wyboru artystów dokonał międzynarodowy zespół specjalistów orkiestrowych, któremu przewodził dyrektor artystyczny orkiestry Paweł Kotla. W efekcie końcowym, w skład orkiestry weszło  166 młodych muzyków.  Podczas trzytygodniowej rezydencji uczestniczyli w zajęciach pod kierunkiem najwybitniejszych wykładowców z czołowych europejskich orkiestr, takich jak: London Symphony Orchestra, Opera de Lyon, Philharmonia Orchestra, City of Birmingham Symphony Orchestra i Metropolitan Opera. W tym czasie młodzi artyści będą mieli okazję współpracować z maestro Sir Neville Marrinerem, legendarnym założycielem orkiestry Academy of St Martin in the Fields, pod którego batutą wystąpią w listopadzie w Berlinie, Londynie oraz Madrycie. W programie koncertów pierwszego tournée I, CULTURE Orchestra znalazły się utwory Karola Szymanowskiego, Piotra Czajkowskiego, Sergiusza Prokofiewa i Dymitra Szostakowicza.


"Muszę was traktować jak profesjonalną orkiestrę. Jeśli zastosuję taryfę ulgową dlatego, że jesteście młodzi i niedoświadczeni, będziecie zgubieni. Stanowicie orkiestrę i jesteśmy tu po to, by razem dobrze grać" – powiedział sir Neville Marriner witając się ze swoimi nowymi współpracownikami – i natychmiast zaczęliśmy pracować nad symfonią Czajkowskiego. Po dwóch minutach nastąpiła integracja sekcji. Wyjątkowo szybko. Oczywiście, oni już wcześniej pracowali ze swoimi pedagogami i ćwiczyli kolejne partie utworów.''


Po kijowskim koncercie zagrali dwa bisy (uwerturę do opery "Rusłan i Ludmila" Michaila Glinki oraz drugą część "V Symfonii d-moll" Dymitra Szostakowicza). W Brukseli, po zagranym na bis mazurze z ''Halki'' Moniuszki otrzymali owacje na stojąco. W Londynie słuchali ich występu słuchali przedstawiciele brytyjskiego świata kultury, sztuki i polityki, na sali obecny był sam Michael Nyman. Po kończącym trasę koncercie w Warszawie, Tomasz Cyz napisał, że ICO gra z ''z energią rozsadzającą wszelkie granice z Schengen na czele''.

I, Culture Orchestra - Kijów from Culture.pl on Vimeo.

Sir Neville Marriner (dyrygent)


Sir Neville Marriner jest jednym z nestorów europejskiej dyrygentury, jego nagrania wychodziły nakładem wytwórni takich jak Argo, L'Oiseau Lyre, Philips, Naxos i EMI Classics. Nadzorował pracę nad powstawaniem ścieżki dźwiękowej do ''Amadeusza'' Miloša Formana. ''Jego występy charakteryzują się rześkością i szybkim tempem, eleganckim frazowaniem i naciskiem na wysokie umiejętności wykonawcze'' pisze David Patmore w ''A–Z of Conductors''.


Paweł Kotla (dyrektor artystyczny, dyrygent)


Paweł Kotla urodził się w 1972 roku, dyrygenturę symfoniczno-operową studiował pod kierunkiem Ryszarda Dudka i Bogusława Madeya w Akademii Muzycznej w Warszawie. Uczestniczył na międzynarodowych kursach muzycznych w Wiedniu, Siennie, Innsbrucku i Bressanone, a także u  fińskiego dyrygenta Jormy Panuli. W 1995, z okazji 300. rocznicy śmierci Henry Purcella, zorganizował i poprowadził w Warszawie koncert orkiestry Arte dei Suonatori. Od 2008 współpracuje jako dyrygent z London Symphony Orchestra.


Tournée I, CULTURE Orchestra w 2011 roku:

  • Gdańsk, Filharmonia Bałtycka, 24 sierpnia, 2011 roku
  • Kraków, Filharmonia Krakowska, 27 sierpnia, 2011 roku
  • Sztokholm, Berwaldhallen, 4 września, 2011 roku
  • Lublin, Filharmonia Lubelska, 22 października, 2011 roku
  • Kijów, Opera Kijowska, 27 października, 2011 roku
  • Berlin, Berlińska Filharmonia, 2 listopada, 2011 roku
  • Bruksela, Conservatoire Royal de Bruxelles, Bozar, 4 listopada, 2011 roku
  • Londyn, Royal Festival Hall (Southbank Centre), 6 listopada, 2011 roku
  • Madryt, Teatro Real, 8 listopada, 2011 roku
  • Warszawa, Filharmonia Narodowa, 11 listopada, 2011 roku.

Autor: Filip Lech, sierpień 2013