Alfons Mucha,
"Amateyst", z cyklu "Kamienie szlachetne",
1900, litografia
Copyrigh © Mucha Trust 2007
Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie ukazuje najbardziej reprezentatywny zbiór prac Alfonsa Muchy na świecie - dzieła z kolekcji rodziny artysty.
Twórczość czeskiego artysty Alfonsa Muchy (1860-1939), jest jednym z symboli secesji. Mucha znany jest głównie dzięki swym pracom o charakterze dekoracyjnym i użytkowym. Pierwsza tak obszerna prezentacja dzieł Muchy w Polsce ukazuje oeuvre artysty w układzie chronologicznym, często w oparciu o dzieła nieznane, wzbogacając wizerunek twórcy o nowe aspekty.
Wystawa obejmuje prace graficzne, pastele, rysunki, obrazy olejne, fotografie, dzieła sztuki zdobniczej (m.in. biżuterię) wykonane według projektów Muchy. W sumie zaprezentowanych zostanie blisko 190 dzieł. Ekspozycji towarzyszy publikacja omawiająca pomijane dotąd aspekty twórczości Muchy, przyczyniając się do nowego odczytania jego sztuki.
Obok prac z paryskiego okresu twórczości, które przyniosły artyście światową sławę, słynnych plakatów (m.in. teatralnych powstałych dla znakomitej aktorki Sahry Bernhardt oraz reklamowych), panneaux décoratifs czy kalendarzy, zaprezentowane zostaną rysunki i projekty dokumentujące proces twórczy, zamysł, zrealizowany później w plakacie czy obrazie, bądź stworzone jako samoistne dzieła.
Odrębne miejsce w sztuce Muchy zajmują pastele. Dzieła te, mniej znane publiczności, ekspresyjne i mroczne, wręcz przytłaczające, ukazują inną stronę osobowości Muchy i wizję życia, łączącą zarazem piękno (manifestujące się najpełniej w typie kobiety z jego plakatów) i ciemną sferę nieuniknionego lęku, cierpienia, rozpaczy.
Alfons Mucha,
"Documents decoratifs", studium do planszy,
1902, ołówek, biel, papier
Copyrigh © Mucha Trust 2007
Po powrocie do ojczyzny w 1910 roku Mucha odszedł od wcześniejszej formuły swej sztuki. Zaangażował się - zgodnie z patriotycznymi ideałami - w problemy swego narodu pozbawionego niepodległości. W tym czasie zrealizował m.in. plakaty związane z organizacjami społecznymi, ludowymi, kultywującymi rodzimą tradycję i język, świadomość tożsamości.
Obrazy olejne, m.in. portrety dzieci artysty, to przede wszystkim kompozycje wyrosłe z bliskiego Musze symbolizmu. Wśród nich szczególne miejsce zajmują olejne studia do monumentalnego cyklu Epopeja słowiańska (od 1912 roku). Na kolejnych płótnach ukazane zostały wydarzenia, jakie wpłynęły na kształtowanie się odrębności Słowian, lecz jednocześnie, jak określają badacze, "obrazy te, to nie tylko historyczne ilustracje, ale też malarskie medytacje na tematy o zasadniczym dla człowieka znaczeniu". Wielkoformatowe obrazy tego cyklu, Mucha ofiarował społeczeństwu (20 kompozycji o wymiarach 6x8 m.). Obecnie eksponowane są na zamku w miejscowości Moravský Krumlov. Patriotyzm Muchy dokumentują również jego dzieła o charakterze użytkowym, wykonywane nieodpłatnie, do których należą m.in. projekty godła państwowego oraz banknotów i znaczków pocztowych z 1918 roku dla nowo powstałej Republiki Czechosłowacji.
Alfons Mucha,
"Zodiac",
1896, litografia, papier
Copyrigh © Mucha Trust 2007
Prezentowane na wystawie zdjęcia sygnalizują znaczenie, jakie fotografia miała dla Muchy. Artysta zajmował się nią przez całe życie, już w okresie studiów w Monachium, traktując zdjęcia jako element swego warsztatu, nie zaś odrębną dziedzinę twórczości. Pojawiały się na nich modelki w pracowni, krajobrazy, które czasami wykorzystywał w swych pracach. Zdjęcia z okresu paryskiego nieraz dowcipnie ukazują też ówczesny krąg jego przyjaciół, m.in. Paula Gauguina, któremu Mucha użyczał swej pracowni.
Alfons Mucha,
"Zima", z cyklu "Pory roku",
1896, litografia, papier
Copyrigh © Mucha Trust 2007
Mucha wykonywał zdjęcia w naturalnym świetle, sam je wywoływał i robił odbitki. Po powrocie do Czech artysta zaczął fotografować grupy postaci, gesty, zaaranżowane do określonej kompozycji. Na niektórych zdjęciach pojawia się on sam, pozujący do któregoś ze swych obrazów.
Styl Muchy, powszechnie znany głównie z jego plakatów i dzieł o charakterze dekoracyjnym powstałych przede wszystkim w paryskim okresie jego twórczości, utożsamiany był z pojęciem Art Nouveau. Płynność, dekoracyjność linii budujących postaci ludzi, rośliny, ornament oraz typ pięknej, wyidealizowanej kobiety, najczęściej o bujnych, długich włosach stanowiły jego rozpoznawalne elementy. Nowatorskie rozwiązania w zakresie plakatu reklamowego uczyniły z artysty ojca nowoczesnej reklamy. Jednak warszawska wystawa prezentując bogaty dorobek artysty, nie zamykający się przecież w okresie trwania secesji, ukazuje zmiany stylistyczne, formalne, krąg podejmowanych tematów na przestrzeni całego życia artysty.
Prace Muchy odzwierciedlają idealizm artysty, wiarę w wyjątkową rolę sztuki zarówno w życiu jednostki, jak i dziejach narodów i ludzkości. Sztuki mającej pomagać w zrozumieniu przeszłości, stawiającej pytania o przyszłość, mającej wnosić piękno nierozerwalnie połączone z dobrem.
Wystawa została zorganizowana przez The Mucha Foundation oraz The Mucha Trust i stanowi jeden z etapów trasy obejmującej kraje Europy Północnej: 2006 - Finlandia (Helsinki, Turku), Dania (Kopenhaga), 2007 - Belgia (Liège), Szwecja (Sztokholm). Organizatorem wystawy objazdowej jest Amos Anderson Art Museum w Helsinkach we współpracy z Fundacją Mucha.
The Mucha Foundation powstała w 1992 roku. Została powołana przez spadkobierców artysty - synową Geraldine i wnuka Johna. Fundacja działa w imieniu The Mucha Trust, który jest właścicielem kolekcji rodziny Muchy, największego i najpełniejszego zbioru dzieł artysty na świecie. Z inicjatywy Fundacji w 1998 roku utworzone zostało w Pradze Muzeum Muchy.
