Zuzanna Janin - Życie i twórczość | Artysta

Urodzona w 1961 roku. W latach 1980-87 studiowała na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Tworzy rzeźby, instalacje, environment, obiekty fotograficzne, rysunki, wideo i instalacje dźwiękowe.

Zdjęcie nagłówka

Tytuł w nagłówku

Zuzanna Janin

Szerokość zdjęcia

mały obrazek

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Zuzanna Janin, fot. Krzysztof Wojciechowski / Forum

Stypendystka Ministerstwa Kultury i Sztuki RP, Pollock-Krasner Foundation w Nowym Jorku oraz Kultur-Kontakt we Wiedniu. Dwukrotnie nominowana do udziału w Biennale Sztuki w Wenecji. Jest finalistką nagrody Adi Prize for Art 2003, w 2006 roku otrzymała nagrodę główną na ViennAfair (wraz z Agnieszką Rayzacher) i w tym samym roku wyróżnienie za najpiękniejszą książkę roku 2006 za projekt Sztuka polska na okładkach Serii Antropologicznej (Państwowy Instytut Wydawniczy). Wystawa grupowa The Baroness w Mimosa House London w Wielkiej Brytanii, której Zuzanna Janin była częścią, zdobyła nagrodę „TOP 10 shows in Great Britain and Ireland 2022” przyznawaną przez FRIEZE. Janin otrzymała Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025).

W 2005 roku zainicjowała powstanie w swojej pracowni przy ul. Foksal w Warszawie niezależnego miejsca sztuki pod nazwą lokal_30, które prowadziła do 2012 roku wraz z Agnieszką Rayzacher (kierującą galerią do dziś). Od 2004 roku jest twórczynią fikcyjnej telewizji o sztuce studio_telewiZyJne: prowadzi Art_Talk_Show z ludźmi sztuki w galerii lokal_30 oraz innych instytucjach i muzeach. Ufundowała nagrodę imienia Marii Anto i Elsy von Freytag, przyznawaną przez Fundację Miejsce Sztuki, której jest prezeską.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Zuzanna Janin, Moja Pamięć, 1993 – ..., fot. dzięki uprzejmości artystki

Obrazek

pl_fo_janin_zuzanna_moja_pamiec

Kluczowymi punktami odniesienia w jej twórczości są pamięć, czas, relacje, wreszcie ona sama – Janin – „używa siebie jako oka”, jak pisała Olga Tokarczuk w tekście katalogowym do jej wystawy w CSW Zamek Ujazdowski w roku 2000. Artystka czerpie inspiracje ze swojej biografii emocjonalnej, przetworzonych przez czas wspomnień, pamięci ciała, jego relacji z otoczeniem. Buduje w ten sposób „samokreujący się powoli obraz ludzkiego życia i kondycji człowieka”. Obraz ten jest zmienny, inny na każdym odcinku czasu i właśnie ową zmienność, nieuchwytny stan „pomiędzy” uczyniła artystka podstawową strategią swojej sztuki.

Na początku lat 90. Zuzanna Janin tworzyła „pokrowce”, formy przestrzenne ze zszytych ze sobą kawałków surowego, półprzezroczystego jedwabiu. Obiekty te były materialnymi obrysami znajomych przedmiotów (Biurko, Portal, Pokrowiec na latarnię) i negatywami przestrzeni (Dom, Pokrowce na przejścia), które zachowały sugestię ich kształtu. Były to najczęściej formy zamknięte, niedostępne od środka dla widza, chociaż czasami pojawiały się też konstrukcje otwarte, do wnętrza których można było wniknąć. Źródło inspiracji dla tych prac stanowiła pamięć artystki o miejscach, wnętrzach i przedmiotach związanych z jej osobistą historią – była to próba materializacji powidoków z przeszłości, nawiązania z nimi intymnego kontaktu. Nieco później powstała seria Pancerzy z papieru ściernego, dopasowywane do ciała opakowania przypominające zbroję.

Zuzanna Janin, „Home (Covers)”, 1992, fot. dzięki uprzejmości artystki

Od połowy lat 90. Zuzanna Janin realizowała cykl zdjęć składających się na fotoinstalację Idź za mną, zmień mnie, już czas. To zatapiane w przezroczystych laminatach zdjęcia przedstawiające fragmenty ciał (ręce, nogi, torsy) artystki i kobiet, z którymi jest blisko spokrewniona. Zdjęcia nakładane jedno na drugie tworzyły rozmywający się obraz, autoportret artystki zapisany w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym. Rozwarstwiona, pozbawiona tła fotografia przybiera formę rzeźby, przestrzeni ciała. W innych pracach Zuzanna Janin zatapiała w laminacie materialne, ale ulotne, ślady egzystencji swojego ciała: paznokcie, włosy, warstwy naskórka, krew.

W drugiej połowie lat 90. artystka zaczęła konstruować ażurowe rzeźby z mosiężnego drutu, których struktura przypomina trójwymiarową siatkę z programu komputerowego. Rzeźby z drutu przedstawiają m.in. sylwetkę artystki Słodka dziewczyna (Zuzanna), powiększone fragmenty jej ciała, biodra złączone w akcie seksualnym (Virtual Sex. Czy naprawdę tego chcesz – wirtualnego seksu?, 1998/99). Rzeźby te Janin pokrywała zazwyczaj puszystą watą cukrową, która wraz z upływem czasu zmieniła się w twardą, karmelową, słodką „skórę”. Artystka łączyła też ażurowe formy rzeźbiarskie z projekcją wideo, jak w instalacjach Czaszka, Tańcząca czy Moja droga z roku 1998.

Także odrzuty i skrawki artystka z pieczołowitością zachowuje. Rzeźba Wszystkie moje wideo z 2013 roku powstała z tytułowych prac wideo, a właściwie ich fizycznych nośników, zbędnych po digitalizacji nagrań, pociętych, ale zakonserwowanych w formie malowniczego destruktu noszącego pamięć nagrań. Dekompozycji i rekonstrukcji artystka poddaje także większe i bardziej skomplikowane obiekty, jak w pracy Volvo V70 Cross Country Transformed into 6 Drones z roku 2015. Tytułowe Volvo artystka rozebrała na części i złożyła ponownie nie w formie samochodu, a sześciu dronów, wywracając tym samym na nice jego znaczenie – symbol bezpieczeństwa i komfortu dla klasy średniej – i zamieniając w rój maszyn kojarzących się z inwigilacją i ciągłym zagrożeniem. Jak pokazuje Janin, pozorny rozwój technologiczny może stać się obosiecznym ostrzem.

Pamięć, jeden z podstawowych wątków twórczości Zuzanny Janin, pojawia się w jej pracach m.in. jako pamięć miejsca, przedmiotu, pamięć genetyczna zapisana w ciele, jako zasób informacji przechowywanych w umyśle. Instalacja Moja Pamięć (1993–99) zaprezentowana została po raz pierwszy na wystawie Co za piekło, co za raj w 1999 roku w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie. Na ścianie w sali galeryjnej zawisło ponad tysiąc tabliczek z pleksi z wygrawerowanymi nazwiskami osób, które artystka spotkała w swoim życiu i zapamiętała, podłoga wyłożona była miękką gąbką, a w całym pomieszczeniu unosiła się gęsta, sztuczna mgła. Pracy towarzyszył aneks internetowy: wszyscy, którzy odnaleźli swoje nazwisko na tabliczkach z pleksi, mogli wejść na stronę internetową artystki i za pomocą specjalnie przygotowanego programu kontynuować grę z własną pamięcią budując w ten sposób fragment „pamięci interpersonalnej”.

Zuzanna Janin, Walka, 2001, fot. dzięki uprzejmości artystki

Pamięć miejsca i zapisanej w odpryskach codzienności historii kilku pokoleń kobiet to także temat wystawy Janin Dom przekształcony w bryły geometryczne, prezentowanej w Galerii Foksal w 2018 roku. Łyżeczka z inicjałami prababki, włącznik prądu, pusta paczka po papierosach palonych przez matkę, kawałki gruzu, odpryski i szpargały zatopione zostały w kulach, stożkach i sześcianach z półprzezroczystej żywicy epoksydowej jak owad w bursztynie. Żywica epoksydowa stała się też tworzywem prac z cyklu Rzeźby antropocenu: Biała kruk z pępowiną, Siedem ojców czy Siedem córek.

W 2001 roku w Zachęcie Zuzanna Janin zaprezentowała projekt ILoveYouToo/JaCiebieTeż, którego głównym elementem była instalacja wideo Walka. Artystka, po prawie trzymiesięcznych treningach, rozegrała wielorundowy pojedynek bokserski ze znanym bokserem, Przemysławem Saletą. Zarejestrowaną walkę widz mógł śledzić z ringu bokserskiego na pięciu ekranach jednocześnie. Zuzanna Janin posłużyła się boksem jako metaforą życia, które jest nieustannym pojedynkiem, grą silnych emocji występujących w relacjach między ludźmi.

Na wiosnę 2003 roku Zuzanna Janin rozpoczęła realizację projektu Widziałam swoją śmierć, do którego przygotowywała się od kilku lat. Praca ta, prezentowana w formie rozbudowanej multimedialnej instalacji, w sposób bardzo osobisty dotyka problemu śmierci, nieobecności, odejścia. Artystka podkreśla, że u źródeł projektu tkwiło pragnienie urzeczywistnienia niemożliwego do zrealizowania marzenia, aby zobaczyć własny pogrzeb, doświadczyć świata po śmierci. Pierwszym i kluczowym etapem projektu była zorganizowana w tajemnicy akcja artystyczna, która zakładała przekroczenie kulturowego tabu, jakim jest śmierć i pogrzeb. Artystka zamieściła w prasie nekrologi o swoim odejściu i podała datę pogrzebu na jednym w warszawskich cmentarzy. Zainscenizowana ceremonia pogrzebowa odbyła się z udziałem przybyłych żałobników, brała w niej udział także sama artystka ucharakteryzowana na starą kobietę. Nakręcony materiał dokumentacyjny posłużył Janin jako punkt wyjścia do pracy nad filmem wideo prezentowanym później wraz z seriami fryzów fotograficznych, obiektami i różnymi formami wypowiedzi-komentarzy o wydarzeniu, które wywołało wówczas masę komentarzy i kontrowersji, a po latach weszło do kanonu sztuki konfrontującej się z kwestią wypierania z przestrzeni publicznej tematu i obrazów śmierci, starości i słabości.

W kolejnych latach artystka zrealizowała prace odnoszące się także do innych tabuizowanych w przestrzeni publicznej tematów, podejmując wątki rodzinnej przemocy, opresji, kultury milczenia i zawstydzania ofiar, m.in. w tryptyku Śpiąca niebieska, Czerwona ze wstydu, Czarna jak ja (w łóżku z M.) z lat 2014–2016. W latach 2016–2018 powstała praca POKOJE, złożona z wideo nakręconych w pokojach hotelowych. Widzimy w nich autorkę spędzającą samotnie po jednej nocy w tych samych pokojach, w których została zdradzona przez partnera. Uniwersalnym ujęciem wstydu i ostracyzmu stała się z kolei rzeźba SHAME z 2016 roku – kula oblepiona smołą i gęsim oraz kaczym pierzem, czyli materiałami przywołującymi dawną metodę publicznego upokorzenia, wizualną manifestację wykluczenia ze społeczności.

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Zuzanna Janin, Widziałam swoją śmierć, 2003, fot. dzięki uprzejmości Hoffmann Sammlung, Berlin

Obrazek

pl_fo_janin_zuzanna_exhib_lodz_3384880.jpg

Kolejnym rozwinięciem tematyki śmierci jest projekt wideo Zuzanny Janin Siedem śmierci (2003/2006) prezentujący hipotetyczne sposoby odejścia artystki. Przywodzi on na myśl dość szczególny katalog rodzajów śmierci na życzenie. Obrazom śmierci towarzyszy dramatyczny dance macabre w wykonaniu nagiej postaci. Janin prezentuje też wyselekcjonowane cykle zdjęć pod tym samym tytułem ukazujące, niczym dokumentacja z kroniki policyjnej lub sceny z filmów kryminalnych, m.in. martwe ciało w wannie, postać leżącą w kałuży krwi na chodniku czy w lesie pośród liści.

Od 2003 roku artystka tworzy i rozbudowuje cykl Pasygrafia, na który składają się przestrzenne prace rzeźbiarskie i akcje performatywne. Pasygrafia to międzynarodowy język symboli i kodów, którym może być np. podatny na zmieniające się trendy strój wraz z wpisanymi w niego znaczeniami. Jak mówiła Agnieszka Rayzacher:

Text

Mimo jego demokratyzacji, symbolika ubioru wciąż jest czytelna, a Zuzanna wykorzystała ją przyoblekając w poszczególne kostiumy (liberalno-intelektualny, moherowy, biznesowy, klerykalny i militarny) gąbczaste fotele. Odbiorca siadając na nich dokonuje symbolicznego wyboru, określa swoje miejsce w społecznej strukturze, jednak w przeciwieństwie do sytuacji życiowej, ma możliwość szybkiej zmiany. Pasygrafia skłania również do refleksji na temat umowności tych ról, rozmywania granic oraz miejsca jednostki i jej wolności w państwowej i społecznej machinie.

Rzeźba-fotel obity ubraniami, w których artystka była na inscenizacji własnego pogrzebu, jest jednym z elementów projektu Widziałam swoją śmierć.

Do cyklu Pasygrafia należy m.in. praca Security Service. Let's Have a Rest (2005), rzeźby/meble/pufy wykonane z uniformów pracowników służ miejskich, anonimowych strażników bezpieczeństwa. Miękkie siedziska z gąbki obszyte zostały czy wręcz wirtualnie „ubrane” w ich odzież i umieszczone w galeryjnej przestrzeni, zapewniając komfortowe miejsce do odpoczynku i refleksji nad sztuką. Nasz komfort funkcjonowania w przestrzeni publicznej też jest uzależniony od pracy ludzi noszących podobne uniformy. W pracy Pasygrafia. Rzeźba demokratyczna pokazywanej w 2014 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie artystka posłużyła się fragmentami ubrań i strojów określających naszą pozycję w strukturze społecznej. W ramach tego samego cyklu artystka zrealizowała też w latach 2006–2018 prace dedykowane wybitnym kobietom w historii światowej kultury: Kula (Femmage a Hanna Arendt), Kula (Femmage a Susan Sontag), Kula (Femmage a Emily Dickinson), Kula (Femmage a Silvia Plath).

Format wyświetlania obrazka

standardowy (864px desktop)

Zuzanna Janin, Security service, fot. dzięki uprzejmości artystki

Obrazek

pl_fo_janin_zuzanna_demos

W tym samym czasie powstawała seria prac wideo, w których Zuzanna Janin pokazuje skomplikowane emocjonalnie relacje między ludźmi (Pomiędzy. Matki i Córki (Maria.Zuzanna.Melania) i Pomiędzy. Ojcowie i synowie (Jan.Edward.Ignacy), (2006–2008), a także relacje między ludźmi a ich marzeniami czy lękami (Podróż do lęku (2013)).

W 2007 roku Janin zrealizowała projekt wideo Tuż przed. Muzeum idealne, w którym odnosi się do bardzo aktualnej wówczas idei Muzeum Sztuki Współczesnej w Warszawie. Tuż przed rozstrzygnięciem konkursu na ten długo oczekiwany obiekt odwiedziła wielu artystów w całej Polsce, prosząc ich o wypowiedzi o tym, jak wyobrażają sobie idealne muzeum. Powstał interesujący paradokument włączający się w dyskurs o koncepcji i kształcie tworzonego miejsca sztuki, a zarazem przedstawiający oczekiwania, jakie mają wobec niego sami twórcy. Praca składa się z dwóch, wyświetlanych równolegle projekcji: na jednej zarejestrowane zostały rozmowy z artystami, na drugiej zaś można było obejrzeć, jak wyglądają ich pracownie.

Zuzanna Janin, Słodka dziewczyna (Zuzanna), 1997

Prace z cyklu Solaris Zuzanna Janin zaprezentowała po raz pierwszy w maju 2008 roku na wystawie The Time of Cruel Miracles Is Not Over w Federico Bianchi Contemporary Art we Włoszech. Inspiracją do ich powstania była powieść Stanisława Lema o tym właśnie tytule. Artystka nazwała tak niewielkie rzeźby wykonane z betonowych kostek i ubrań: starych pończoch, sweterków, sukienek itp. Poprzez zestawienie dwóch tak różnych materiałów jak np. elastyczne rajstopy i chropawy, surowy beton w pracach pojawiło się silne napięcie między tym co anonimowe i publiczne, a tym, co osobiste i intymne.

Splot historii kultury i herstorii kobiet artystek z prywatnymi losami powraca regularnie w pracach Janin z ostatnich kilkunastu lat. Pojedyncze rzeźby, instalacje, filmy i serie wideo składają się na rodzaj wielopokoleniowej rodzinnej sagi połączonej z opowieścią o przemianach społecznych i artystycznych.

W wieku 15 lat Janin zagrała główną rolę w serialu młodzieżowym Szaleństwa Majki Skowron. Na tej bazie powstała wieloelementowa instalacja wideo Majka z filmu (2008–2012). Sięgając po archiwalne taśmy, artystka stworzyła specyficzną kontynuację serialu, wkomponowując w sceny z owej produkcji nagrania, w których w bohaterkę serialu wciela się jej córka. W serii wykorzystującej found footage i autorskie nagrania bohaterka podróżuje nie tylko pomiędzy konkretnymi miejscami, ale i planami czasowymi oraz tekstami kultury. Na dworcu kolejowym spotyka Slavoja Žižka, wdaje się w rozmowy z bohaterami filmów z przeszłości.

W pokoleniowej sztafecie kobiet Janin kieruje się także ku relacjom ze swoją matką, malarką Marią Anto. Jej śladem, a właściwie śladem zaginionego w São Paulo portretu córki, który Anto namalowała jeszcze przed jej przyjściem na świat, Janin ruszyła do Brazylii. W dokumentującym podróż filmie Lost Butterfly artystka ma na sobie kostium motyla, w którym portretowała ją matka. Ją samą Janin przedstawiła z kolei z atrybutem o mroczniejszej proweniencji – cebulą w ręku, odnoszącą się do historii oswobodzenia Anto z transportu do obozu zagłady w Oświęcimiu przez partyzantów, karmiących ocalone dzieci kawałkami gorzkiej czekolady i cebulą właśnie. W rozmowie z Agatą Trzebuchowską artystka mówiła:

Text

Rzeźba Dziewczynka z cebulą miała być zwieńczeniem projektu Lost Butterfly. Matka namalowała mój portret jeszcze przed moimi narodzinami, a ja wyrzeźbiłam ją po śmierci.

Lost Butterfly to także opowieść o pozycji kobiet w świecie sztuki i zapominaniu. Anto, za młodu popularna nie tylko w Polsce, odnosząca wystawienniczy i komercyjny sukces, którego manifestacją stał się Jaguar, w kraju Warszaw i Syrenek tym bardziej emanujący luksusem, od lat 90. coraz bardziej osuwała się niepamięć. Jej przypomnieniem stał się nie tylko projekt Janin, ale i pośmiertna retrospektywa w Zachęcie przygotowana przy jej współpracy na przełomie 2017 i 2018 roku.

Choć po młodzieńczej roli Majki Skowron nie planowała kariery aktorskiej, w roli aktorki wystąpiła po kilku dekadach jeszcze raz, pojawiając się na dużym ekranie w filmie Siłaczki w reżyserii Marty Dzido i Piotra Śliwowskiego z 2019 roku. Nie bez powodu, bo choć tym razem była jedną z wielu współtwórczyń cudzego dzieła, to jej rola w filmie Dzido i Śliwowskiego doskonale rymuje się z jej własną praktyką artystyczną – Janin wcieliła się bowiem w rolę własnej prababki Natalii Rosińskiej-Egiersdorff, twórczyni prywatnej szkoły żeńskiej w Warszawie na początku XX wieku.

Janin wskazuje także na metodyczne wymazywanie kobiet z historii, jak w pracy Wajda. Wałęsa. Ossowska, prezentowanej w 2018 roku na wystawie Niepodległe. Kobiety a dyskurs narodowy w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Przywołuje w niej wydarzenia z 16 sierpnia 1980 roku, kiedy w trzecim dniu strajku w Stoczni Gdańskiej dyrekcja zdecydowała się na częściowe spełnienie żądań strajkujących, zgadzając się na podwyżki. Stoczniowców do kontynuowania strajku Lech Wałęsa namawiał ramię w ramię z Ewą Ossowską. Dokumentującą to fotografię Janin przeciwstawiła filmowemu kadrowi z Wałęsy. Człowieka z nadziei Andrzeja Wajdy, w którym na scenie Ossowską zastąpił mężczyzna.

Na przecięciu osobistego i uniwersalnego, intymne historie stają się dla Janin nie celem opowieści, a punktem wyjścia do poszukiwania doświadczeń wspólnych. W serii kolaży Powstańcy 1863–2016 artystka koncentruje się nie na społecznej pozycji kobiet, a mężczyzn. Janin wykorzystała w nich rysunki swojego dziadka, Ignacego Jasińskiego, powstańca styczniowego, szkicującego portrety towarzyszy broni poza frontem, w pełnym akcie – przywodzących na myśl słynny szkic do niezrealizowanej Bitwy pod Casciną Michała Anioła, w którym renesansowy artysta przedstawił grupę florenckich żołnierzy nie w ogniu walki, a nagich, w kąpieli i pospiesznie zakładających rynsztunek na wieść o nadchodzących oddziałach wroga. Janin klasyczne studia męskich ciał uzupełnia kolażowymi wstawkami tworzącymi migotliwą ikonografię męskości na przestrzeni dekad i stuleci – zarówno tej stereotypowo kipiącej testosteronem, jak Brad Pitt z obnażonym umięśnionym torsem w Fight Clubie, jak i tej wychodzącej poza maczystowskie klisze, niemal androgynicznej, jak sceniczny wizerunek Davida Bowiego.

Video embed

Pracownie skryte i wyśnione: Zuzanna Janin

Zuzanna Janin była jedną z 12 współczesnych artystek i artystów współtworzących wystawę The Baroness w Mimosa House London w Wielkiej Brytanii. Punktem wyjścia dla wystawy była postać Elsy von Freytag-Loringhoven. Janin przedstawiła prace Home Transformed Into Geometric Solids oraz Femmage a Maria & Elsa z lat 2019, 2020, 2021 – kule z żywicy przedstawiające portret-kolaż dwóch kobiet, wykonany z ich prac.Tymi kobietami są Maria Anto – matka Zuzanny Janin – oraz baronowa. Termin femmage został utworzony w latach 70. przez amerykańskie artystki feministyczne. Odnosił się do prac z tkanin oraz tekstylnych kolaży, które feministki drugiej fali wykorzystywały jako media o politycznym potencjale (na przykład dzięki możliwości używania ich na publicznych manifestacjach). Janin dołącza do słowa „femmage” jeszcze jeden kontekst – trawestację „hommage”, w której męski „homme”, zostaje zamieniony na żeńskie „femme”. Wystawa The Baroness zdobyła nagrodę „TOP 10 shows in Great Britain and Ireland 2022” przyznawaną przez FRIEZE.

Na wystawie TAKOTSUBO przygotowanej razem z malarzem Grzegorzem Pieniakiem w warszawskiej Fundacji Dzielna w 2023 roku Janin pokazała swoje nowe prace, powstałe głównie w latach 2021–2022 z wykorzystaniem różnych mediów. Artystka rozwijała charakterystyczną strategię „utrwalania tego, co kruche i tabuizowane”, sięgając po motywy zapisu emocji w ciele, traum, mechanizmów pamięci. Włączała do prac wątki autonarracyjne, którym nadawała uniwersalny wymiar.

Artystka chętnie powraca do swoich dawnych projektów, rozwijając je lub ukazując w nowych kontekstach. W 2022 roku w ramach cyklu wydarzeń „Nigdy nie będziesz szła sama” Janin wystawiła w TR Warszawa performans POKOJE. Historia pewnej zdrady z 2018 roku, który rozgrywał się w przestrzeni instalacji wideo. Artystka poruszała w nim temat przemocy psychicznej w związku, a punktem wyjścia koncepcji były pokoje hotelowe w Paryżu, Berlinie i Białymstoku, w których doszło do zdrady. Performans został wystawiony na scenie głównej.

Powracającymi po latach były także, między innymi, wideo Walka z 2001 roku pokazywane na wystawie Modern Freedom w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych (2026) oraz rzeźba Biała kruk z pępowiną (książki) z 2016, która w 2026 roku stała się częścią wystawy Ptaki i ptaszyska w lokalu_30 w Warszawie.

Autorka: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, czerwiec 2004; aktualizacja: lipiec 2009; aktualizacja: PP, styczeń 2021; AJ, lipiec 2026.

Wybrane wystawy indywidualne:

1990 – Works, Galeria Dziekanka, Warszawa,
1991 – Works, Galeria Wschodnia, Łódź
1995 – Untitled, Salzburger Kunstverein, Salzburg, Niemcy;
Teren, Galeria Foksal, Warszawa
1998 – Co za piekło, co za raj, Galeria Foksal, Warszawa
1999 – Eat Me, Galeria Starmach, Kraków
2000 – Homefuckingiskillingprostitution, A.v. Scholz Galerie, Berlin, Niemcy
2001 – ILoveYouToo, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; Galeria Kronika, Bytom; Galeria Bunkier Sztuki, Kraków
2003 – Widziałam swoją śmierć, (pod nazwiskiem Zuzanna JaninA), Galeria Foksal, Warszawa
2005 – Intervention (Corners & Dreams), Lehnin Kloster, Lehinin, Niemcy
2007 – Tuż przed. Muzeum idealne, Galeria Entropia, Wrocław
2008 – The Time of Cruel Miracle Is Not Over, Federico Bianchi Contemporary Art., Lecco, Włochy
2010 – Majka from The Movie, Kunstahalle Wien, Wiedeń, Austria
2011 – Marząc o pędzie i przygodzie, CSW Łaźnia, Gdańsk
2012 – Im Diolog IV. UVIA. Rethinking Utopia, Sammlung Hoffmann, Berlin, Niemcy
2013 – Nie minął czas okrutnych cudów, Muzeum Rzeźby w Królikarni, Warszawa
2014 – Siedmiu ojców, lokal_30, Warszawa
2016 – Siedem tańców, Galeria Labirynt, Lublin; BWA Olsztyn; Biała Kruk, lokal_30, Warszawa; Mapping Memory, Galeria Platan, Budapeszt, Węgry
2018 – Dom zamieniony w bryły geometryczne, Galeria Foksal, Warszawa
2019 – Archiwum Uczuć Ulotnych, Fundacja Razem Pomoja, Kraków
2020 – Library of Exile, Japanese Palais, Drezno, Niemcy
2022 – POKOJE. Historia Pewnej Zdrady / ROOMS. The Story of a Certain Betrayal, TR Warszawa
2023 – TAKOTSUBO, Fundacja Dzielna, Warszawa
2024 – Re-Materialisation of Language 1978-2024, Instituto Italiano di Varsavia; SHAME, Galeria Czas Kobiet, Poznań
2025 – SHAME (Femmage a Gisele Pelicot), Polski Performance w Porto. Tożsamość. Cielesność. Proces z Krzysztofem Leonem Dziemaszkiewiczem, Konradem Juścińskim, Anną Zaradny, Galeria Fernando Santos, Porto, Portugalia

Wybrane wystawy zbiorowe:

1990 – Point East, Third Eye Centre, Glasgow, Szkocja
1992 – 3 MIędzynarodowe Biennale w Stambule, Stambuł, Turcja
1994 – Der Riss im Raum, Martin Gropius Bau, Berlin, Niemcy
1995 – Rysa w przestrzeni, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
1996 – The Palace of Good Luck, Burnett Miller Gallery, Los Angeles, USA
1997 – Schwere-Los Skulpturen, Ludwig Museum of Contemporary Art, Budapeszt, Węgry
1998 – Genius Loci, Kunsthalle Bern, Bern, Szwajcaria
1999 – Trace, The Liverpool Biennial, Liverpool, Wielka Brytania; After the Wall, Moderna Museet, Sztokholm, Szwecja
2000 – L'autre moitie de l'Europe, Jeu de Paume, Paryż, Francja;
If you want to quit, as me how, Whitechapel Gallery, Londyn, Wielka Brytania;
Scena 2000, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
2001 – In between. Art from Poland 1945-2000, Chicago Cultural Center, USA;
Na wolności / W końcu, Galeria Królikarnia, Warszawa; Muzeum Narodowe, Szczecin
2004 – Warszawa -– Moskwa. 1900-2000, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
Za czerwonym horyzontem, Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski Warszawa
2005 – Light and Matter, (finalistka Adi Prize for Art 2003), Izrael Museum, Jerozolima, Izrael;
Miłość i demokracja, Art Poznań 2005, Stary Browar, Poznań;
Polka, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
2006 – Six Feet Under, Kunstmuseum, Bern, Szwajcaria
2007 – Dowcip i władza sądzenia, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa
2009 – Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Współczesnej, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa
2010 – Hard to Sell, Good to Have, Kunstverein, Wiedeń, Austria
2011 – Particolare, Signum Foundation, Wenecja, Włochy;
54 Biennale Sztuki w Wenecji, Pawilon Rumunii
2012 – Sport w sztuce, MOCAK, Kraków;
To nic ważnego to tylko sztuka, Galeria Arsenał, Białystok
2013 – Magazyny Otwarte. Magazyny studyjne rzeźby XX I XXI w., Muzeum Rzeźby w Królikarni, Warszawa;
Dzień jest za krótki. Autobiograficzne relacje w najnowszej sztuce polskiej, Muzeum Współczesne Wrocław
2014 – Uwikłani w sztukę, Muzeum Narodowe, Gdańsk;
Mowa Nienawiści. Wykluczam wykluczanie, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa
2015 – Ars Moriendi, BWA Tarnów;
What do I have from a woman?, Visual Culture Research Center, Kijów, Ukraina;
To nie moja wina, że otarła się o mnie ta rzeźba, Muzeum Rzeźby w Królikarni, Warszawa
2016 – Bezcenne, Muzeum Narodowe w Warszawie;
At Home, Hoffmann Sammlung, Berlin, Niemcy
2018 – Złe Kobiety, Centrum Kultury Zamek, Poznań
2019 – Dimensions of dialogue, Narodni Galerie, Praga, Czechy;
Niepodległe. Kobiety a dyskurs narodowy, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa
2020 – Rzeźba w poszukiwaniu miejsca, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa;
And Warren Niesluchowski Was There. Guest. Host. Ghost, Cabinet Berlin, Fundacja Galerii Foksal, Warszawa
2021 – Tu zaszła zmiana, Muzeum Fotografii, Kraków;
Crossing Borders, Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Drezno, Niemcy
2022 – The Baroness, Mimosa House, Londyn, Wielka Brytania;
Take My Eyes, lokal_30 Warszawa / TR Warszawa
2023 – RZEŹBA XX i XXI wieku, Muzeum Narodowe w Krakowie;
Czułość wyuzdania, lokal_30, Warszawa
2024 – Chcemy całego życia. Feminizmy w sztuce polskiej, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie;
Robienie nowych światów zamiast dać spokój – Wybrane prace wideo z kolekcji Centrum Sztuki Współczesnej, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa;
Marathon – La course du messager, Musee de la Poste, Paryż, Francja
2025 – Festival Jogging, Le Carreau du Temple Paris, Paryż, Francja;
Selportraits, Muzeum Narodowe w Warszawie;
Kolekcja Niestała. 4x Kolekcja, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa

rzeźba

instalacje

obiekty fotograficzne

rysunki

wideo i instalacje dźwiękowe