Ola Bilińska - Życie i twórczość | Artysta

Mało kto z taką lekkością wędruje nie tylko po gatunkach muzycznych, ale po całych działach. Ola Bilińska komponuje popowe piosenki, buduje na słowach i melodiach znalezionych w archiwach, nagrywa utwory inspirowane psychodelią lat 60. oraz muzyką etniczną z różnych stron świata, a nawet folkiem. Jakby stopień przetworzenia źródła nie grał roli – zawsze potrafi z wyczuciem dodać swoją warstwę, własny znak. Jest ciekawa każdej muzyki dziejącej się tu i teraz, ale interesują ją przede wszystkim korzenie.

Zdjęcie nagłówka

Szerokość zdjęcia

bardzo duży obrazek (standard)

Podpis obrazka (umieszczony pod zdjęciem)

Ola Bilińska, fot. Karina Ska, dzięki uprzejmości artystki

Text positon (deprecated)

Center

Śpiewanie po żydowsku

Na początek przygody z tą artystką proponuję jednak materiał zarazem łatwo przyswajalny, jak i pokazujący jej metodę twórczą. Poza tym tę płytę swoimi nazwiskami poparły największe autorytety w dziedzinie (wiem, te słowa mogą zabrzmieć fałszywie, ale mają sens) współczesnej muzyki żydowskiej w Polsce – Raphael Rogiński i Mikołaj Trzaska. Obaj zagrali na tym albumie, a Trzaska napisał w książeczce:

Zahipnotyzowała mnie jasność i świeżość. Tego nie słyszałem. Żeby dziś, ktoś? Tak jasno i bezpretensjonalnie piosenki po żydowsku śpiewał?

Chodzi o album "Berjozkele" z 2014 roku zawierający opracowane przez Olę Bilińską kołysanki w języku jidysz. U początków tej płyty były solowe wykonania kołysanek i pieśni wieczornych o przeróżnej proweniencji – od przedszkolnych śpiewanek po utwory filharmoniczne – stąd intymny charakter całości, mimo że nagrania są dziełem kwintetu. Oprócz Rogińskiego i Trzaski w jego skład weszli kontrabasista Michał Moniuszko oraz trębacz Kacper Szroeder grający też na cymbałach białoruskich. Bilińska podczas nagrań używała gitary, syntezatora OP-1, wibrafonu, a także efektów modyfikujących jej głos. "Berjozkele" opublikował Żydowski Instytut Historyczny i było to prawdopodobnie pierwsze wydanie płyty z muzyką aktualną w historii działalności tej instytucji. Książeczka oprócz tekstów kuratorskich zawierała słowa do każdej z piosenek w aż czterech wersjach (transkrypcje w jidysz i po polsku, tłumaczenia na polski i angielski).

Ola Bilińska – A jingele, a mejdele // Berjozkele, Żydowski Instytut Historyczny

Piosenkowe początki

Ola Bilińska największą wagę nadaje mitowi, instynktowi, rytuałowi, cała ta historia zaczyna się jednak od popowych, może nieco staromodnych piosenek. Urodzona w Warszawie wokalistka dziś mieszka i pracuje w Krasnogrudzie na Suwalszczyźnie, ale większość życia spędziła na wielkim osiedlu bloków. Bez trudu odnalazła się zatem w często traktujących o Warszawie, również tej wielokulturowej, piosenkach zespołu Płyny prowadzonego przez Igora Spolskiego oraz Szymona Tarkowskiego. Dołączyła do niego w 2008 roku i nagrała z nimi wydaną w 2012 roku płytę "Vacatunes".

Od 2011 roku Ola Bilińska śpiewa z zespołem Muzyka Końca Lata nawiązującym do bigbitu, rock and rolla z lat 60. w jego polskiej odmianie, a także amerykańskiego rocka lat 90. Autorem całego repertuaru zespołu jest wokalista i gitarzysta Bartosz Chmielewski, choć w części piosenek to Bilińska śpiewa główny głos: można jej posłuchać na płytach "PKP Anielina" (2011) oraz "Złoty krążek" (2017). Jej popisem jest także najbardziej znany cover grany przez MKL, popularny również dzięki wideoklipowi – "Nie ukryjesz się przede mną" z repertuaru Grupy ABC.

Własna działalność

W 2010 roku Ola Bilińska powołała do życia centralny dla swojej działalności, choć – jak sama przyznaje – nie zawsze należycie dopieszczony skład. Babadag słuchacze poznali dopiero w grudniu 2012, gdy ukazał się debiutancki album "Babadag". Bilińska, autorka całego repertuaru, inspirowała się na nim muzyką tradycyjną, od pieśni Ameryki Północnej po wschodnioeuropejski biały śpiew, i przetworzyła ją na własną, piosenkową modłę. Celem była muzyka nie intelektualna, ale cielesna – "organiczna", jak sama lubi ją nazywać autorka. Trudno to opisać, łatwiej usłyszeć: ta estetyka działa jako opowieść o człowieku otwartym i wrażliwym na bycie w przyrodzie. Na tej uduchowionej płycie zagrali basista Szymon Tarkowski, również na steel drumie, wszechstronny perkusista Hubert Zemler oraz znany ze Ścianki gitarzysta Maciej Cieślak, autor miksu i współproducent albumu.

Odwróceniem wektorów w stosunku do etnicznego Babadag był duet Bye Bye Butterfly z Danielem Pigońskim. Ten klawiszowiec i kompozytor nagrywał wcześniej i później płyty w duetach z Olgą Mysłowską (jako Polpo Motel), współtworzyła także coraz szerszy skład Der Father, pierwotnie duet z Joanną Halszką Sokołowską. Inspirowaną "Boską komedią" Dantego płytę "Do Come By" Bilińska i Pigoński wydali w kwietniu 2015. Można ją nazwać syntezatorowym elektrycznym bluesem – aranżacje są kanciaste i ostre, a głos Bilińskiej brzmi tu tym bardziej ludzko, jak prawdziwy przewodnik po zaświatach. Gościnnie zagrali raz jeszcze Cieślak, perkusista Paweł Szpura znany m.in. z zespołu Lotto oraz puzonista Marian Wróblewski i tubista Piotr Janiec. Bilińska nigdy nie spieszy się z wydawaniem płyt, ale wspominała o kontynuacji działań Bye Bye Butterfly już w rozszerzonym składzie, z Radkiem Łukasiewiczem z Pustek.

Cały czas Bilińska rozwijała swoje zainteresowanie muzyką żydowską. Dwa lata po wspomnianym "Berjozkele", w maju 2016 roku, ukazał się album "Libelid" z pieśniami miłosnymi w jidysz. O ile tamten album był owocem zamówienia festiwalu Warszawa Singera na solowy koncert, o tyle ten zaczął się od zamówienia festiwalu Nowa Muzyka Żydowska w Warszawie. Samą płytę wydał ŻIH, raz jeszcze we wkładce można było przeczytać transkrypcje i tłumaczenia tekstów, no i ponownie do nagrania materiału uformował się tu kwintet, choć inny – równoważący energię kobiecą i męską. Oprócz wiolonczelistki Edyty Czerniewicz i harfistki Kasi Kolbowskiej tworzą go Sebastian Witkowski, który nagrywał, miksował i masterował, a także razem z autorką współprodukował płytę, oraz ponownie Moniuszko i Szroeder.

Ola Bilińska - Libelid: "Kalenju, wejn że, wejn!"

Intensywny 2019 i dalsze plany

Po paroletniej hibernacji na początku 2019 roku wrócił Babadag. Ukazała się wtedy płyta "Šulinys", w pewnym stopniu owoc przenosin Bilińskiej na Suwalszczyznę. Tytuł albumu odzwierciedla jego zawartość – jego zasadniczą część stanowią tradycyjne litewskie kanony śpiewane przez autorkę płyty wspólnie z pochodzącymi z Wilna siostrami Kriščiūnaitė – Dominyką, Lauksminą i Ramintą. Do tego Bilińska dodała śpiewane po polsku i angielsku własne melodie, a część utworów jest od początku do końca jej autorstwa.

Na tym albumie nie grają już Cieślak i Tarkowski, z pierwotnego składu został perkusista Zemler. Najwięcej do zagrania, na basie i syntezatorach, miał współproducent materiału Sebastian Witkowski. Do składu dołączył też Igor Nikiforow, wcześniej perkusista zespołu Paula i Karol, tym razem także na gitarze elektrycznej i metalofonie. Oni również śpiewają kanony.

Zaraz po "Šulinys", wiosną 2019, ukazał się efekt współpracy z kompozytorem Konradem Kuczem – płyta "Kucz/Bilińska". Nad tym materiałem Kucz zaczął pracować jeszcze w 2008 roku z Karoliną Kozak. Bogato zaaranżowane utwory (nie tylko elektronika, ale też instrumenty akustyczne, od trąbki po harfę) znów pokazują Bilińską jako uważną, pełną wyczucia wokalistkę. Polskie i angielskie teksty oprócz niej samej napisali Gaba Kulka, Zuzanna Wrońska, Radek Łukasiewicz i Marcin Biernat. Śpiewa je w bardzo różnorodnym repertuarze: Kucz przeskakuje od alternatywnego, barokowego popu do kontemplacyjnego ambientu. To płyta w stylu retro, dopracowana i zachwycająca.

Zanosi się na podtrzymanie intensywnej obecności Oli Bilińskiej we współczesnej muzyce żydowskiej. Szykuje się kolejna płyta Babadag z siostrami Kriščiūnaitė, z pieśniami pogranicza polsko-litewskiego oraz kolejna płyta o tematyce żydowskiej.

Na wiosnę 2020 roku Ola Bilińska zaplanowała premierę nowego projektu – "Śpiewnika Hanki", na scenie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Koncert będzie muzycznym reportażem złożonym z fragmentów wywiadów, nagrań polowych i piosenek wyłowionych z pamięci jednej z bohaterek książki "Polanim" autorstwa Karoliny Przewrockiej-Aderet (wyd. Czarne 2019). Tą bohaterką jest Hania Lior, łodzianka, która przeszła przez getto, obóz, wojnę i należała do budowniczych państwa Izrael. Pamięta ona i śpiewa piosenki żydowskie i polskie z tamtych lat: uliczne, obozowe, filmowe. Bilińska odwiedziła Hanię Lior w Tel Awiwie, by ją poznać, porozmawiać, pośpiewać razem. W zespole pracującym nad tymi piosenkami znaleźli się oprócz Oli: trębacz Kamil Szuszkiewicz, Miłosz Pękala grający na wibrafonie, marimbie, instrumentach perkusyjnych, a także producent Marcin Lenarczyk. Gościnnie wystąpi wokalistka z Tel Awiwu, której tożsamość pozostała tajemnicą aż do premiery.

Praca w teatrze i filmie, poboczne projekty

Ola Bilińska współpracowała z reżyserką Darią Kopiec przy spektaklach "Emisariusz" w Centrum Dialogu w Łodzi oraz "Ziemia, planeta ludzi" w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Jest również autorką muzyki do filmów dokumentalnych: "Tłumacz koni" w reżyserii Julii Popkiewicz i "Zeno-San" Marty Sokołowskiej, a także do animacji "Rzeki" w reżyserii Darii Kopiec do wiersza Czesława Miłosza.

Oprócz tego Ola Bilińska występowała gościnnie z wieloma zespołami. Warto wspomnieć o współpracy ze Zbigniewem Wodeckim i zespołem Mitch and Mitch (album "1976: A Space Odyssey" z 2015 roku, który zdobył tytuł Platynowej Płyty). Zaśpiewała także na płytach Pablopavo i Ludzików (utwór "Zguba" z płyty "Ladinola", 2017) zespołu Rara ("Przynieś to z nocy", płyta "Wiatr", 2016 – piosenka zdobyła gdańską nagrodę DOKI dla utworu roku 2016) czy Kumka Olik ("Dobrze różnimy się", płyta "Yoko Eno", 2014). Koncertowała m.in. z wybitnym twórcą muzyki elektronicznej Piotrem Kurkiem, zespołem Ścianka, gitarzystą Raphaelem Rogińskim czy grupami klarnecisty Pawła Szamburskiego – Horny Trees i SzaZaZe.

Informacja biograficzna

Urodzona w Warszawie w 1986 roku Ola Bilińska nie ma muzycznego wykształcenia. Studiowała anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim, co daje jej łatwość w śpiewaniu po angielsku i pisaniu tekstów w tym języku. – Jako literaturoznawczyni ze specjalizacją w poezji brytyjskiej mam potrzebę, by warstwa literacka moich płyt była na wysokim poziomie – tłumaczy. – Lubię też, by za każdym muzycznym projektem stał jakiś koncept o podłożu pozamuzycznym. W Babadag jest to przyroda, mitologia i antropologia, w Bye Bye Butterfly konkretne dzieło literackie, a w płytach jidyszowych – poezja w tym języku i występujące w niej obrazy.

W dzieciństwie spędzała wakacje na Mazurach, przez dwa lata mieszkała na stałe w tym regionie, a od 13. roku życia należała do harcerstwa i to wtedy zaczęła grać na gitarze. "Nauczyłam się w harcerstwie pracy z ludźmi, prowadzenia zajęć, warsztatów, organizacji własnego czasu. Ale też gry na gitarze, aranżowania chóru na wiele głosów – moja drużyna zawsze była najlepiej śpiewającą w szczepie!" – mówiła mi w 2016 roku w rozmowie dla "Gazety Wyborczej". Również jej miłość do przyrody i lasu rozwinęła się w czasach, gdy nosiła harcerski mundur, a także w dzieciństwie, które spędziła na Mazurach.

O źródłach swojego zainteresowania muzyką (i słowami) korzeni opowiadała m.in. w rozmowie z portalem NowaMuzyka.pl: "Wychowywałam się na baśniach i mitach, nie tylko polskich i europejskich, ale z całego świata. Stąd może potrzeba tworzenia współczesnych muzycznych baśni, ale opartych na uniwersalnych, najgłębiej w nas zakorzenionych symbolach i opowieściach".

Rodzice Oli Bilińskiej oraz jej wujek studiowali w Łódzkiej Szkole Filmowej: mama reżyserię, tata produkcję, a wujek aktorstwo. – Mam stąd lekki kompleks niespełnionego filmowca i lubię sama realizować, z pomocą fachowców, swoje klipy (np. "Kalenju, wejn że wejn", "Węgielki", klipy Babadag) – mówi artystka.

Koncerty i nagrody

Pierwszą nagrodą, jaką zdobyła Ola Bilińska, było wyróżnienie dla solowego jeszcze wtedy wykonania programu "Berjozkele" na Festiwalu Polskiego Radia "Nowa Tradycja" 2014. Gotowy album zdobył Folkowy Fonogram Roku 2015, a rok później Ola Bilińska otrzymała Nagrodę im. Ireny Sendlerowej za przywracanie do życia i popularyzowanie muzyki i kultury jidysz.

Z projektem "Berjozkele" Bilińska koncertowała m.in. na festiwalach w Paryżu (Festival des Cultures Juives), Lens (Musee du Louvre-Lens), Koszycach (Festival of Sacred Art), Pradze (festiwal Sąsiedzi), a także na imprezach prezentujących kulturę żydowską i muzykę etniczną w Warszawie (m.in. Skrzyżowanie Kultur), Krakowie (m.in. Festiwal Kultury Żydowskiej), Łodzi (Łódź Czterech Kultur), Bydgoszczy (Ethniesy), Gnieźnie czy Lublinie.

"Libelid" było z kolei promowane w Berlinie (Jewish Museum), San Francisco (Jewish Community Centre), Waszyngton (Ambasada RP), Los Angeles (Pico Union Project). W kraju Bilińska z zespołem odwiedzili m.in. Warszawę, Gdańsk (All About Freedom Festival w Europejskim Centrum Solidarności), Szczecin (Filharmonia Szczecińska im. Mieczysława Karłowicza) czy ponownie imprezy w Bydgoszczy, Krakowie i Łódzi.

Duet Bye Bye Butterfly wystąpił na Off Festivalu w Katowicach, Streetwaves Festivalu w Gdańsku, Lado w Mieście w Warszawie i Kontekstach w Sokołowsku. Babadag oprócz Offa, Kontekstów, Łodzi Czterech Kultur i warszawskich imprez ma na koncie podróże do rosyjskiej Kaługi (festiwal Potok) i Wilna (klub Tamsta), a także do Białegostoku (Wschód Kultury).

We wrześniu 2020 roku Ola Bilińska wybiera się w trasę koncertową po Stanach Zjednoczonych i Kanadzie – w programie pieśni w jidysz.

Dyskografia:

2012 – Babadag [Babadag]
2014 – Berjozkele
2015 – Do Come By [Bye Bye Butterfly]
2016 – Libelid
2019 – Šulinys [Babadag]
2019 - Kucz/Bilińska

Muzyka Końca Lata

2011 – PKP Anielina
2012 – Szlagiery
2017 – Złoty krążek

Płyny

2012 – Vacatunes

yiddish

muzyka żydowska

polska muzyka współczesna