W ścisłą partyturę ludowych pieśni, dziecięcych wyliczanek, haseł z gazet i serwisów internetowych wplecione są ich osobiste, niepowtarzalne historie. Chórzystki łączy to, że pochodzą ze wschodu Europy, Europy, która ma "traumę wojenną", "nie może zamordować wojny", jest nią zmęczona. "To skandal, że wschód jest tak daleko" – usłyszymy w pewnym momencie sarkastyczne hasło. Wśród pieśni jedna opowiada o matce, która przyleciała ratować córkę. W pieśniach tych przewijają się motywy traumy, lecz także macierzyństwa, ocalenia i pamięci. Czy tragedię każdej z kobiet można sprowadzić do hasła, zamknąć w sloganie, który przemknie nam przed oczami na ekranie telefonu obok memów o zwierzątkach, w zalewie przeróżnych nieistotnych informacji? – pytają twórczynie spektaklu.
Pięćdziesiąt pięć minut przedstawienia mija zaskakująco szybko. Nie przeszkadza użyta w nim wielość języków (ukraiński, białoruski, angielski, polski), nie powoduje to, że staje się ono mniej komunikatywne. Przeciwnie. Kobiety, tęskniące za domem rodzinnym, obojętnie czy z dalekiego Krymu, Brześcia czy Warszawy, są jednymi z nas. Dyrygująca chórem z widowni Górnicka chce, by każdy z nas zatrzymał się choćby na chwilę, by wojenne obrazy przestały być dla odbiorcy bezosobowe, a makabra nie spowszedniała, by nie straciły one ludzkiej, a zwłaszcza kobiecej i dziecięcej, twarzy.
Córka jednej z chórzystek, która wyłamuje się czasem z tej ścisłej partytury, jest właśnie wiosną ze szczedriwki, zapowiedzią lepszego jutra. Niemniej brechtowska pieśń matek trwa. Kiedy będziemy mogli z całym przekonaniem powtórzyć za nimi "NEVER AGAIN"?
Spektakl zdobył liczne nagrody, odbył międzynarodowe tournée, pokazywany zostanie również na Festiwalu Boska Komedia w Krakowie w 2024 roku. Przedstawienie stanowić będzie żelazny punkt programu kulturalnego towarzyszącego przyszłorocznej prezydencji Polski w UE.
"Matki. Pieśń na czas wojny", koncepcja, reżyseria: Marta Górnicka. Libretto: Marta Górnicka & zespół (ukraińsko-białorusko-polski). Muzyka: Marta Górnicka. Choreografia: Evelin Facchini. Scenografia: Robert Rumas. Kostiumy: Joanna Załęska. Występują: Liza Kozlova, Palina Dabravoĺskaja, Svitlana Onischak, Kateryna Taran, Svitlana Berestovska, Valeriia Obodianska, Sasha Cherkas, Mariia Tabachuk, Yuliia Ridna, Natalia Mazur, Aleksandra Sroka, Katarzyna Jaźnicka, Bohdana Zazhytska, Anastasiia Kulinich, Hanna Mykhailova, Katerina Aleinikova, Elena Zui-Voitekhovskaya, Kamila Michalska, Maria Robaszkiewicz, Polina Shkliar, Ewa Konstanciak, Volha Kalakoltsava. Premiera: 29 września 2023, Teatr Powszechny, Warszawa.
