Nowa publikacja z okazji 25. rocznicy powstania "Solidarności".
Instytut im. Adama Mickiewicza opublikował w grudniu 2005 zbiór materiałów i tekstów na temat reakcji i pomocy francuskiej dla społeczeństwa polskiego w latach 80. w opracowaniu Marcina Frybesa. Autor zatytułował pracę Dziękujemy za Solidarność i zadedykował ją tysiącom Francuzów, którzy w najtrudniejszych momentach polskiej historii okazywali na różne sposoby solidarność z Polakami. Publikacja ta oraz wiele uroczystości, jakie miały miejsce w roku 2005, na których przypomniano i uhonorowano przyjaciół "Solidarności" spłaca dług wdzięczności wobec społeczności różnych krajów za ich pomoc dla Polski w latach 80.
W natłoku wydarzeń następnej dekady, w latach transformacji ekonomicznej i politycznej, kolejne rocznice powstania "Solidarności" miały raczej lokalny charakter. A przecież zarówno kontekst polityczny jak i międzynarodowe skutki powstania i walki "Solidarności" nadają jej wymiar daleko przekraczający zakres spraw polskich. Książka Marcina Frybesa, naświetlająca reakcje i pomoc ze strony Francji uzupełnia istotną lukę w analizie znaczenia "Solidarności" i historii relacji polsko-francuskich. Jest pięknym gestem podziękowania dla naszych przyjaciół.
Publikacja utrzymana jest w tonie dziennikarskiej relacji, pogłębiającej wrażenie uczestniczenia w zdarzeniach "na gorąco". Równolegle z tekstem ułożono kalendarium najistotniejszych wydarzeń, spotkań, podróży osobistości z Polski i Francji. W relacji do tekstu i kalendarium znakomicie wybrano bogatą ikonografię: zdjęcia, plakaty, okładki książek, nagłówki prasowe, listy, fragmenty artykułów, ulotki itd. Obraz jaki wyłania się z tego bogatego materiału uświadamia, że reakcje społeczeństwa francuskiego na wydarzenia w Polsce były fenomenem, który zaskoczył wszystkich.
Związki zawodowe jako pierwsze poparły "Solidarność", a przez następne lata wiernie ją wspomagały, finansowały Komitet Solidarności, który funkcjonował w Paryżu, przesyłały nieustannie istotną pomoc materialną dla struktur "Solidarności", a potem jej działaczy podziemnych. Przez związki i ich oddziały lokalne poparcie dla Polski ogarniało cały kraj. Pomoc charytatywna organizowała się na wielką skalę poprzez lokalne parafie. Organizacje polityczne, a szczególnie młodzi aktywiści angażowali swoje struktury i tworzyli komitety poparcia dla "Solidarności" podejmując różnorodne akcje, wiece, manifestacje, które przygotowywano z wielkim profesjonalizmem. Osoby nie związane z Kościołem czy światem polityki spontanicznie tworzyły swoje stowarzyszenia i podejmowały działania w różnorodnych kręgach lokalnych.
Marcin Frybes osobny rozdział poświęcił poparciu artystów i intelektualistów dla Polski. Od początku Polska cieszyła się wielkim zainteresowaniem mediów francuskich, to jednak udział w manifestacjach, programach, spotkaniach czy podróżach do Polski wielkich gwiazd, jak Simon Signoret, Yves Montand czy innych znanych postaci nadało sprawie polskiej niesłychanie nośny i popularny charakter. Znaczące podbudowanie merytoryczne tłumaczące zjawisko Solidarności dali intelektualiści francuscy, jak André Glucksman, Jacques Derrida, Jacques le Goff czy Michel Foucault.
Reakcje na "Solidarność" ujawniły też istotne podziały społeczeństwa francuskiego. Niektóre środowiska intelektualne poróżniły się i podzieliły jak np. w łonie redakcji Temps Moderne, zaistniał też konflikt w komunistycznych związkach zawodowych, które nieodmiennie popierały stanowisko Moskwy, podczas gdy większość ich członków sympatyzowała z "Solidarnością". Rekordowo spadła popularność partii komunistycznej we Francji.
Media francuskie a w szczególności prasa codzienna, tygodniki i prasa związkowa odegrały wielka rolę w narastaniu fali sympatii dla Polski. Autor wyróżnił w tej plejadzie tytułów gazetę, która była najbardziej wyczulona na wydarzenia w Polsce, Ouest - France, której czytelnicy sfinansowali 100 konwojów humanitarnych do Polski.
Marcin Frybes osobny rozdział poświęcił reakcjom międzynarodowym. Niewątpliwie ogromna pomoc związków amerykańskich AFL CIO i National Endowment for Democracy utworzone przez administrację Reagana dla pomocy "Solidarności", a obecnie wspomagające ruchy demokratyczne w świecie były kluczowe dla polskiego związku. Jednak w żadnym kraju nie było zjawiska tak masowego zaktywizowania się społeczeństwa jak we Francji.
Reakcje związane z "Solidarnością" we Francji, podobnie jak w innych krajach osiągnęły największe emocje po ogłoszeniu stanu wojennego w Polsce. W pierwszych miesiącach 1982 roku rzeczywiście Polska stała się niemalże centrum świata, pomimo stonowanej reakcji rządu francuskiego. W następnych latach nie zmniejszyło się poparcie dla nielegalnych struktur związku, a doświadczeni działacze francuscy wspominali swoje zaangażowanie w pomoc związkom hiszpańskim, kiedy to po wielu latach walki zatriumfowała tam demokracja. Edmond Maire z CFDT, Andre Bergeron z FO, Jean Bornard z CFTC, Paul Marchinelli z CGC czy Jacques Pommateau z FEN byli więc cierpliwi. "Solidarność" zjednoczyła dość poróżnione elity związkowe Francji. Frybes przytacza przykład wspólnego apelu wydanego przez francuskie związki po ogłoszeniu stanu wojennego w Polsce, który był pierwszym od 15 lat dokumentem podpisanym wspólnie przez wszystkie związki francuskie z wyjątkiem komunistycznej CGT. W latach 80. związki zawodowe zgodnie współpracowały ze sobą popierając "Solidarność".
Rozmowy Okrągłego Stołu i utworzenie rządu Mazowieckiego przywróciły sprawę polską na pierwsze strony gazet. Dla tysięcy Francuzów były to dni wielkiej satysfakcji, zwycięstwa, w którym oni także mieli swój udział. Wielu z nich nawiązało przyjaźnie, kontakty z Polakami, które dalej przetrwały w wolnej Polsce. Dla ludzi zaangażowanych w niesienie pomocy Polsce, "Solidarność" pozostała wielką przygodą młodości, która uformowała ich postawę wobec rzeczywistości i niejednokrotnie wpłynęła na ich poglądy polityczne.
Dziękujemy za Solidarność to książka-album, zawiera tak wiele znakomitych materiałów wizualnych z najróżnorodniejszych źródeł i przedstawia wielorakie aspekty, choć tylko skrótowo, tej wielkiej fascynacji Polską, jaka ogarnęła Francję w dekadzie lat 80.
Autor:Jolanta Chojecka, 30 grudnia 2005
- Marcin Frybes
Dziękujemy za Solidarność / Merci pour votre Solidarité
w języku francuskim
Wydawnictwo Instytutu im. Adama Mickiewicza, 2005
Przy wsparciu finansowym Ministra Kultury
ISBN 83-60263-05-1
