Czy współczesny jazz i XV-wieczna polifonia mogą wypracować wspólny język muzyczny? "Laeta mundus" to najnowszy album wytwórni Anaklasis, który splata ze sobą dwa – z pozoru niemożliwe do pogodzenia – światy, tworząc swoistą harmonię sfer.
On jest wirtuozem skrzypiec, kompozytorem i aranżerem, meandrującym pomiędzy jazzem a muzyką współczesną; twórcą własnego stylu, który stał się inspiracją dla nowej generacji improwizujących skrzypków. Ona – wokalistką, harfistką, pianistką i muzykolożką, założycielką specjalizującego się w wykonawstwie historycznym Ensemble Peregrina, związanego ze słynnym ośrodkiem muzyki dawnej Schola Cantorum Basiliensis. W którym ze światów mogliby się spotkać Adam Bałdych i Agnieszka Budzińska-Bennett? Odpowiedź przynoszą kompozycje zapisane na kartach manuskryptu znanego badaczom jako Kras 52 – najcenniejszego polskiego źródła średniowiecznej muzyki polifonicznej. Niepozornie wyglądający rękopis zawiera dzieła mistrzów lokalnych i obcych – repertuar świadczący o obecności aktualnych (czy wręcz nowatorskich) europejskich prądów stylistycznych w życiu muzycznym ówczesnego Krakowa.
Dokonując selekcji repertuaru, Agnieszka Budzińska-Bennett uzupełniła wybrane ustępy z Kras 52 kompozycjami związanymi z Krakowem, a zapisanymi w innych XV-wiecznych polskich źródłach. Utwory te stanowiły punkt wyjścia dla kompozytora – Adama Bałdycha, który swój proces twórczy określił jako wprowadzenie do muzyki czasów pierwszych Jagiellonów kolorów ówcześnie nieznanych, a zarazem tej muzyce służących. Niezwykłe brzmienie i charakter średniowiecznej polifonii posłużyły mu zarówno za inspirację, jak i pole do zupełnie nieskrępowanych improwizacji skrzypiec renesansowych, dzięki czemu "Laeta mundus" to pomost między tym co dawne i współczesne. Do współpracy przy albumie zostali zaproszeni także Michał Górczyński (klarnet kontrabasowy) oraz Ensemble Peregrina w składzie: Agnieszka Budzińska-Bennett (śpiew i harfa gotycka), Hanna Järveläinen (śpiew), Lorenza Donadini (śpiew) i Grace Newcombe (śpiew i harfa gotycka).
Na płycie znajdziemy zarówno otwarte i poddające się improwizatorskiemu stylowi gry Bałdycha aranżacje, jak i nowo powstałe kompozycje zainspirowane najcenniejszymi rękopisami średniowiecznej muzyki polskiej. Nie zabrakło miejsca dla podejścia konceptualnego – prowadzona przez Bałdycha improwizacja, zabawa zastanym materiałem, stała się podstawą polifonicznego muzykowania ze śpiewaczkami i Górczyńskim.
Text
Moje pomysły powstawały pod wpływem interakcji z Peregriną. Wsłuchiwałem się w ich głosy i reagowałem, tak by wspólna kreatywność miała przełożenie na to, jak wykonamy te utwory. Dziewczyny okazały się otwarte na eksperyment. Były przygotowane na to, że będzie to projekt, w którym należy przekroczyć granice. Dały się porwać. Zaufały mi.
Autor cytatu
– podkreśla Adam Bałdych.
Text
Moje dziewczyny były zachwycone. To nie były zwyczajowe »nudy średniowieczne«, które im podaję. To był projekt, przy którym musiałyśmy być bardzo czujne. Wspólne improwizowanie nie jest proste, a tu jeszcze należy wyczuć moment, w którym daną improwizację powinno się zakończyć, by zaintonować zapisany fragment.
Autor cytatu
– śmieje się Agnieszka Budzińska-Bennett.
Album "Laeta mundus" ukaże się nakładem wytwórni Anaklasis w serii Revisions 12 grudnia 2024 roku. Premierę uświetni koncert z cyklu "Anaklasis na fali", podczas którego repertuar z krążka zabrzmi w Studiu im. Romany Bobrowskiej Radia Kraków. Wydarzenie będzie transmitowane na żywo na antenie Radia Kraków, zaś retransmisję będzie można usłyszeć na antenie Programu Drugiego Polskiego Radia i Radia Kraków Kultura.
"Laeta mundus" to jeden z owoców wieloletniego projektu"Kras 52", realizowanego przez Instytut Adama Mickiewicza we współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym. W 2025 roku w ramach przedsięwzięcia ukaże się nowa krytyczna edycja rękopisu wzbogacona dwujęzycznymi esejami. Autorami opracowania są Agnieszka Budzińska-Bennett oraz znany niemiecki lutnista, muzykolog, specjalista od muzyki średniowiecznej i profesor Schola Cantorum Basiliensis Marc Lewon; publikacja ukaże się nakładem PWM. Projekt obejmuje również kompletne nagranie repertuaru zanotowanego w rękopisie, w wykonaniu zespołów Dragma i Peregrina pod kierownictwem Agnieszki Budzińskiej-Bennett (trzypłytowe wydawnictwo Raumklang 2024), cykl koncertów, a także wykłady i warsztaty.
